|
با گسترش شهرها، مظاهر و ارزش های محیط طبیعی در معرض نابودی و فرسایش بیشتر قرار گرفته و شهرنشینان از جاذبه های طبیعی محروم شده اند.
توسعه سریع شهری در چند دهه معاصر از ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و... زندگی بشر را تحت تاثیر قرار داده است از همین رو ساختارهای زیست محیطی شهر نیاز به رویکرد برنامه ریزی در تمام سطوح شهری دارد تا دستیابی به توسعه پایدار را فراهم کند.
مطرح شدن توسعه پایدار به عنوان شعار اصلی هزاره سوم نیز ناشی از آثار شهرها بر گستره زیست کره و ابعاد مختلف زندگی انسانی است.
ویژگی های جوامع شهری امروز سبب ناپایداری انسان ها و محیط زیست محدوده شهری و محیط طبیعی و محیط مصنوع شده است. مشکلی که امروزه در پیش روی برنامه ریزان شهری قرار دارد، چگونگی اعمال سیاست ها و برنامه های پایدار شهری و ترسیم جلوه های این پایداری در شهرهاست لذا نیل به چنین شرایطی نیازمند جهت دادن به هدف ها و برنامه های اجرایی و اصلاح وضعیت ساختارها و مدیریت های مرتبط در اداره امور شهرهاست.
بر همین اساس مشکلات زیست محیطی یکی از اساسی ترین مسائل شهرهای امروزی و حاصل تعارض و تقابل آنها با محیط طبیعی است به این معنا که توسعه شهری ناگزیر با تسلط ساختمان ها، صنایع، حمل و نقل و فعالیت های اقتصادی بر فضاهای طبیعی همراه است و این تسلط به مرور زمان به شکل چیرگی شهر بر طبیعت تغییر یافته است و زمینه ساز آلودگی گسترده شهری می شود.
تمرکز جمعیت در شهرها و مناطق حاشیه ای شهر و عدم تناسب بین رشد خدمات و زیربناهای شهری به ویژه در کشورهای در حال توسعه مناطق شهری را به مکان های غیر بهداشتی و آلوده تبدیل کرده است، به طوریکه امروزه شهرها با مشکلات دفع فاضلاب و زباله و تامین آب بهداشتی، آلودگی هوا، آلودگی صوتی، ترافیک و... رو به رو هستند.
به همین علت کارشناسان منشا بی نظمی ها، تخریب ها و آلودگی های شهری را در اتخاذ سیاست های نادرست، تصویب برنامه های ضعیف و اجرای پروژه ها و فعالیت های غلط شهری میدانند.
این در حالی است که همدان دارای پتانسیل خوبی از نظر ساختارهای زیست محیطی شهری است و فضای طبیعی مطلوب است اما متاسفانه در سال های اخیر با توجه به شتاب روزافزون توسعه شهری و افزایش جمعیت، پروژه های توسعه شهری همدان با سرعت زیادی در حال اجراست و عدم برنامه ریزی مناسب در این عرصه و توجه نکردن به سازوکارهای محیط زیست شهری صدمات جبران ناپذیری را بر پیکره این شهر وارد کرده است.
در این شرایط به نظر میرسد توسعه پایدار همدان نیاز به رویکرد برنامه ریزی زیست محیطی دارد، به عبارتی توسعه پایدار شهری یک فرایند پویا و بی وقفه در پاسخ به تغییر فشارهای اقتصادی، زیست محیطی و اجتماع است که توجه همه جانبه به زیست شهری می تواند در بهتر زیستن و ایجاد پایداری آن اثرگذار باشد.
از طرفی توسعه فیزیکی، کالبدی و تخریب بی رویه زمین های کشاورزی و باغات و افزایش ضایعات زیست محیطی، فقدان شورایاری محله و عدم مشارکت پایدار شهروندان در تصمیمات مربوط به توسعه، گسترش افقی شهر و ناهنجاری های اجتماعی، تاتیر منفی بر سلامتی عمومی به دلیل وابستگی شدید به خودرو در سفرهای درون شهری، نبودن طرح و برنامه جامع مبلمان شهری، توسعه بیش از حد صنایع کارگاهی و آسیب به ساختار زیست محیطی را از جمله تهدیدات زیست شهری بدون رویکرد زیست محیطی میتوان تعریف کرد که نیازمند وجود مقررات کنترل و برنامه ریزی کاربری زمین و تفکر حفاظت از محیط زیست، است.
از آنچه عنوان شد میتوان نتیجه گرفت توسعه سیاست های لازم برای مشارکت های مردمی به عنوان اصلی ترین عامل حفظ محیط زیست شهری، توجه به توسعه و اجرا و تکمیل تصفیه فاضلاب و تاسیسات جمع آوری آب های سطحی، جلوگیری از رشد فیزیکی شهر و ساماندهی ساخت و سازها و تهیه برنامه مدون مبلمان شهری در راستای توجه به مسایل زیست محیطی را از دیگر الگوهای زیست شهری مبتنی بر پایداری محیط زیست همدان دانست.
* عماد مطالبی
|
