|
تاریخ این حرفه در شهرستان ملایر به بیش از نیم قرن میرسد، اما این هنر نه فقط یک پیشه که هویت جمعیت بیش از ۲۰ هزار نفری خیاطان این شهر است که شهرت آنها فراتر از مرزهای استان رفته و کوچههای هفتتیر و لالهزار تهران، مملو از لباسهایی است که با انگشتان ماهر این هنرمندان دوخته شدهاند.
خاستگاه این هنر در شهر ازندریان ملایر است، جایی که چرخهای خیاطی نسلهاست بیوقفه میچرخند و نخی از هنر، غیرت و نان حلال را به هم میدوزند.
گستردگی این حرفه چنان است که نزدیک به ۲۰ هزار نفر، بهطور مستقیم و غیرمستقیم، از سفره آن ارتزاق میکنند؛ رقمی که خود گویای ظرفیت بالای خیاطی در شهرستان ملایر است، بااینحال پشت این ظرفیت، قصه تلاش خاموشی نهفته است و بیشتر خیاطان در خانههای کوچک یا کارگاههای محقر خود، بهصورت خانوادگی پارچه میبُرند و میدوزند؛ بیآنکه سهمِ شایستهای از ارزش افزوده پوشاک نهایی ببرند.
همین خیاطان که اغلب مهارت خود را نه در کلاسهای رسمی، بلکه در کارگاههای پدران و مادران خود آموختهاند و امروز استادکارانی برجسته در برش و دوخت هستند و گرمی نگاهشان، عطش آموزش به نسل نو را نشان میدهد.
ناحیه صنعتی؛ آرزوی دیرینه
خیاطان ملایری
از سالها پیش نگاه ویژهای به این ظرفیت مغفولمانده شد؛ از پیگیری نمایندگان ادوار مجلس شورای اسلامی گرفته تا بازدید مسوولان بلندپایه کشوری از این ظرفیت بینظیر، قولها و وعدههایی داده شد تا برای ریشهایترین دردِ این هنر دست یعنی نبود بیمه و تسهیلات و یک ناحیه یا شهرک صنعتی چارهای اندیشیده شود.
در میان این انتظار، صدای یکی از همین استادکاران که سالها در هیاتمدیره خیاطان فعالیت میکند، میگوید: اگر این تصمیمها به سرانجام برسد، خیاطان ملایر میتوانند زیر چتر بیمه آرام بگیرند و با تسهیلات کمبهره، چرخهایشان را تندتر بچرخانند تا سرانجام این هنر دیرینه، لباسی در قامت یک برند ملی و چهبسا جهانی به تن کند و از سایهنشینی به درآید.
کاووس میرزایی خیاط پیشکسوت ازندریانی است که بیش از ۱۵ سال فعالیت در تهران به زادگاهش بازگشته، ایجاد یک ناحیه صنعتی تخصصی را مهمترین نیاز صنعت پوشاک این شهرستان میداند و معتقد است: راهاندازی چنین مجموعهای نه تنها به ساماندهی واحدهای خیاطی کمک میکند، بلکه میتواند به عنوان یک پایلوت (آزمونه) برای سایر هنرمندان این حوزه در سطح شهرستان و استان همدان عمل کند و منجر به رونق اقتصادی منطقه شود.
وی با اشاره به اینکه اکثر خیاطان سالها دور از خانواده در تهران مشغول به کار بودهاند، افزود: خوشبختانه در سالهای اخیر شاهد مهاجرت معکوس هستیم و بسیاری از این هنرمندان به شهر خود بازگشته و علاوه بر ادامه حرفه، به آموزش آن به دیگران نیز میپردازند.
این هنرمند خیاط با بیان اینکه خیاطان ازندریانی روزانه بین ۱۲ تا ۱۳ ساعت کار میکنند، اظهار کرد: با وجود این حجم از فعالیت، درآمد آنها در مقایسه با سایر مشاغل بسیار پایین است که با توجه به تورم و هزینه بالای تجهیزات، پاسخگوی نیاز آنها نیست.
یک خیاط ملایری: هر خیاط به طور میانگین روزانه توانایی تولید ۱۰ دست پوشاک مانند مانتو را دارد و فقدان اتحادیه یا تشکل صنفی، یکی از موانع اصلی ساماندهی این صنعت است.
میرزایی مشکلات بیمهای را یکی از دغدغههای اصلی خیاطان برشمرد و تصریح کرد: اخذ جواز کسب برای فعالیت در واحدهای تجاری سطح شهر، نه تنها مشکل بیمه را حل نمیکند، بلکه باعث میشود زنان و دختران خانوادهها نیز از این حرفه کنار گذاشته شوند؛ در حالیکه با احداث ناحیه صنعتی، این معضل به طور اساسی رفع خواهد شد.
95 درصد خیاطان
حقالعمل کار فعالیت میکنند
یکی دیگر از خیاطان ملایری ایجاد ناحیه صنعتی پوشاک را یک ضرورت خواند و گفت: هماکنون علاوه بر کارگاههای فعال در پاساژهای لالهزار، کاشانی، امام حسین(ع)، قلعه حسن خان و شهرک جدید قدس، حدود ۵۰۰ کارگاه خیاطی در این شهرستان به ویژه ازندریان فعال است، همچنین روستاهای کمری، ینگیکند، عشاق، علیآباد دمق، اسلامشهر آقگل و جوکار نیز بهصورت متمرکز به حرفه خیاطی اشتغال دارند.
امیرحسین توکلی با بیان اینکه حدود ۱۸ سال است که نیروهای کار این صنعت به دلیل صرفه اقتصادی به شهر خود بازگشتهاند، افزود: ۹۵ درصد از خیاطان بهصورت حقالعملکار فعالیت میکنند و از هیچ گونه مزایای بیمهای و رفاهی برخوردار نیستند و راهاندازی این ناحیه صنعتی، گامی مؤثر برای حل معضل بیمه و ارائه تسهیلات به آنان خواهد بود.
وی بیان کرد: با همت شهروندان ازندریانی، زمین مناسبی در ورودی شهر برای احداث این ناحیه صنعتی تخصیص یافته که تاکنون اتفاق خاصی نیفتاده است و با راهاندازی این ناحیه، تمامی مراحل تولید از صفر تا صد در آن انجام شده و با استقرار واحدهای مختلف و فروشگاههای پوشاک، ازندریان به قطب اصلی تولید و عرضه پوشاک در غرب کشور مبدل خواهد شد.
این پیشکسوت خیاطی ادامه داد: ناحیه صنعتی پوشاک در هیچ نقطه دیگری از استان بهصرفه نخواهد بود، چراکه بیشترین جمعیت شاغل در این حرفه در شهرستان ملایر متمرکز هستند.
صنعت پوشاک از نبود زبرساختها رنج میبرد
یک هنرمند صنعت خیاطی نیز با اشاره به ظرفیتهای بینظیر این حرفه در شهرستان ملایر، بر ضرورت ساماندهی و ایجاد زیرساختهای مدرن تاکید کرد.
سمیه احمدوند اظهار کرد: با وجود آنکه حدود ۶۰ درصد از پوشاک کشور توسط خیاطان این شهرستان تامین میشود، اما متاسفانه این صنعت همچنان فاقد شهرک تخصصی یا بازار بزرگ فروش و زیرساختهای لازم است؛ در حالی که مکانیابی برای احداث یک شهرک تخصصی انجام شده و راهاندازی یک نمایشگاه دائمی پوشاک میتواند روند توسعه این صنعت را شتاب بخشد.
احمدوند با اشاره به ظرفیت بالای بانوان در تولید پوشاک، خاطرنشان کرد: با تدوین برنامه راهبردی و حمایت مسوولان، میتوان اشتغال در این حرفه را چند برابر کرد و زمینه جذب سرمایهگذاری را فراهم آورد.
وی گفت: بسیاری از خیاطان ملایری هماکنون در شهرهای دیگر، بهویژه تهران مستقر هستند و باید شرایطی فراهم شود تا این استادکاران به زادگاه خود بازگردند، همانگونه که در صنعت مبل ملایر این اتفاق رخ داد و بسیاری از فعالان به شهر بازگشتند.
رنج صنعت پوشاک ملایر
در سایه واسطهگران
در همین راستا برای کمک به فعالان صنعت پوشاک، تفاهمنامهای با هدف حمایت از تولید و رونق بازار صنف خیاطان و صنوف وابسته، بین صندوق کارآفرینی امید و اتحادیه خیاطان شهرستان ملایر منعقد شد.
این تفاهمنامه به تازگی با رویکرد گسترش همکاریها در راستای تکمیل، تجهیز، توسعه و تأمین سرمایه در گردش واحدهای تحت پوشش اتحادیه خیاطان تدوین شده است.
"سلمان چاردولی" رییس اتحادیه صنف خیاطان ملایر ضمن قدردانی از حمایتهای صندوق کارآفرینی امید، با اشاره به دغدغهها و چالشهای فراروی فعالان این صنف، اظهار کرد: بیمه و تسهیلات مهمترین دغدغه فعالان این حوزه است که امیدواریم رفع شود.
وی مهمترین مشکلات پیش روی خیاطان را تورم فزاینده، کمبود نقدینگی و کاهش شدید مواد اولیه برای تولیدکنندگان پوشاک عنوان کرد و خواستار توجه جدیتر مسوولان به این معضلات شد.
مشکلات جدی مکان، بیمه و تسهیلات بانکی خیاطان ملایری
نماینده ملایر در مجلس شورای اسلامی نیز با اشاره به جمعیت بالای خیاطان در این شهرستان، گفت: کارگاههای خیاطی ملایر اغلب بهصورت سریدوزی و با ظرفیت بین ۲ تا ۱۰ نفر فعالیت میکنند، اما با مشکلات متعددی دستوپنجه نرم میکنند.
حجت الاسلام "احد آزادیخواه" مهمترین چالش این صنف را فضای نامناسب کارگاهی دانست و افزود: بسیاری از خیاطان در زیرزمینها یا اماکن مسکونی مشغول به کار هستند و در روستاها نیز مشکلاتی نظیر نبود سیستم سرمایش و گرمایش مناسب و سرویس بهداشتی استاندارد، وضعیت را دشوارتر کرده است.
وی تأکید کرد: با وجود اینکه دولت تسهیلات خوبی برای اشتغال خانگی در نظر گرفته، اما سهم خیاطان ملایری از این حمایتها باید افزایش یابد.
نماینده مردم ملایر در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه حجم زیادی از این قشر از پوشش بیمهای محروم هستند، ادامه داد: پیگیریهای مستمری برای توافق با وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و استفاده همزمان از بیمه روستایی و عشایری و بیمه تأمین اجتماعی انجام شده است.
آزادیخواه ابراز امیدواری کرد: با ایجاد ناحیه صنعتی، صنعت پوشاک ملایر یه قطب تولید این حرفه تبدیل شود.
رهاورد:
کاروان پرشتاب خیاطان ملایری برای عبور از پیچهای تاریخی، به امیدهایی از جنس حمایت مالی، مواد اولیه مرغوب، ناحیه یا شهرک صنعتی و قوانینی بازدارنده در برابر هجوم کالای قاچاق نیاز دارد.
ملایر امروز چون پارچهای نیمدوخته بر روی میز کار، در انتظار نخی استوار از جنس عزم ملی است تا اقتصادش را به گذرگاهی از موفقیتهای صادراتی بدل کند؛ چرا که اگر این صنعت رونق یابد، رقیبان تیزپا، سهم او را از بازار جهانی خواهند ربود.
و چنین است که نفس گرم خیاطان ملایری، امید به فردایی را در بافتههای رنگین پوشاک میدمند؛ فردایی که در آن نام این شهر نه فقط برچسبی بر یقه پیراهنها که نشانی از شکوفایی اقتصادی و هویتی ماندگار در نقشه صنعت ایران خواهد بود.
|
