|
نفس صدور بخشنامههایی همچون بخشنامه اخیر سازمان زندانها در رابطه با حقوق زندانیان و بازداشتشدگان، مستحسن است.
لیکن باید توجه داشته باشیم که نمیتوان به صرف بخشنامهنویسی و حتی قانونگذاری امیدوار به رعایت تمام و کمال حقوق زندانیان در بازداشتگاهها و زندانهای کشور باشیم.
در بخشنامه صادره، حقوق زندانیان بهصورتی کامل مورد تجزیه و فهرستبندی قرار گرفته است، آنچه که در این میان اهمیت دارد، آشنا کردن زندانیان و زندانبانان نسبت به حقوقی است که در این بخشنامه مورد تشریح قرار گرفته است؛
یعنی از یکسو زندانی باید بداند که از چه حقوقی در دوره بازداشت و حبس برخوردار است تا بتواند در مواقع لازم، با مطالبهگری مانع از تضییع حقوق خویش شود و از طرفی دیگر زندانبانان نیز باید بهطور کامل با حقوق زندانیان بهطور کامل آشنا بوده و آموزشهای لازم در این زمینه به آنها داده شود.
تردیدی وجود ندارد که رعایت حقوق زندانیان ملازمه با استفاده از نیروهای آموزش دیده دارد و در دنیای امروز، برای دسترسی به اهداف حوزه مربوط به عدالت کیفری و بازپروری زندانیان و اصلاح و تربیت مجرمان، اداره زندان به یک علم تبدیل شده و بالتبع نمیتوان با به کارگیری افرادی که فاقد دانش لازم در زمینه اداره زندان هستند، انتظار رعایت حقوق زندانیان را برای نیل به اهداف موردنظر در این حوزه داشت.
به کارگیری نیروهای زبده و آموزشدیده در حوزه زندانبانی ملازمه با آگاهی از وضعیت شخصیتی و روانی افرادی دارد که در زندان مشغول به کار هستند و ضروری است در این حوزه از افرادی استفاده شود که دارای سلامت روان هستند و بدیهی است که اگر افرادی به لحاظ درجاتی از مشکلات روانی علاقهمند به آزار کلامی، روانی یا جسمی زندانیان باشند، هیچ قانون یا بخشنامهای نمیتواند مانع از نقض حقوق زندانیان شود. برای جلوگیری از نقض حقوق زندانیان باید از ابزارهای لازم برای پیشگیری از نقض حقوق ایشان استفاده کرد و به ترتیبی عمل کرد که نقض حقوق زندانیان با استفاده از ابزارهای نظارتی به کمترین حد ممکن تنزل پیدا کند.
رعایت نکردن حقوق زندانیان و نقض قوانین و مقررات مربوط به این حوزه توسط زندانبانان به معنی اعمال مجازاتی بیش از مجازات قانونی و مورد حکم در مورد زندانی است و در مواردی میتواند واجد عنوان مجرمانه باشد، لیکن وضعیت زندانها و دسترسی به نحوه نگهداری و رفتار با زندانیان مستلزم نظارت بر عملکرد مأموران زندان است تا درصورتی که زندانیان ادعای نقض حقوق خویش را در زندان داشته باشند، از حیث اثباتی با مشکلی مواجه نباشند والّا وجود بخشنامه و قانون بدون ایجاد شرایط لازم برای نظارت بر زندانها توسط عواملی غیر از زندانبانان، اثبات ادعای آزار و یا هرگونه نقض حقوق زندانی را با توجه به تحت سلطه بودن زندانی غیرممکن مینماید.
* سیدمهدی حجتی،وکیل دادگستری
|
