|
۱- این روزها دولت و مجلس بر سر تدوین برنامه هفتم توسعه مباحثه دارند، مجلس خواستار ارائه برنامه هفتم توسعه کشور پیش از لایحه بودجه سال آینده شده تا بودجه متأثر از برنامه باشد و کشور بدون برنامه اداره نشود. دولت هم تلاش دارد تا خواسته مجلس را عملی کرده و برنامه هفتم توسعه را به مجلس برساند هر چند مجلس در انتظار ننشسته و سازمان پژوهشهای مجلس برنامه توسعه ای را تدوین و برای ارائه در مجلس آماده کرده است.
۲- فارغ از این مباحثات و تلاشها به نظر میرسد بود و نبود برنامه توسعه چندان اهمیتی ندارد و تأثیری در رفتارها نداشته و دولتها چندان متوجه آن نیستند. وضعیت امروز و بررسی شاخصهای توسعه نشان میدهد که بیشتر از آنچه برای توسعه گام برداشته شود، تلاشها برای توسعه نیافتگی بوده است.
۳- وضعیت نگرانکننده منابع آب زیرزمینی حکایت از آن دارد که یا برنامهای برای حفاظت از این آبها و استفاده بهتر از آبهای سطحی نبوده یا برنامه به خوبی اجرا نشده است و واقعگرایانه نبوده است.
در گزارشی؛ تعداد چاههای کشور از ۴۷ هزار حلقه به ۷۶۳ هزار حلقه افزایش یافته تاجایی که میزان برداشت سالانه از منابع آبهای زیرزمینی از طریق چاهها، از ۹ میلیارد متر مکعب، به ۴۷ میلیارد مترمکعب رسیده و تعداد چاهها ۱۶ برابر و میزان برداشت ۵ برابر شده است. این در حالی است که ۴۵ درصد کل چاههای موجود در کشور غیرمجاز هستند و بیش از ۱۵۰ هزار پروانه برای چاههای غیر مجاز صادر شده است.
۴- در بحث حفاظت از خاک به عنوان عاملی مهم در توسعه نیز وضعیت کشور بسیار آشفته و غمانگیز است و نشانی از توسعه در آن دیده نمیشود. بنابر گزارشی میانگین سالیانه فرسایش خاک در جهان 2.2 تن در هکتار است این در حالیست که در ایران متوسط سالیانه فرسایش خاک در کشور با توجه به بررسیها اخیر حدود 16.5 تن در هکتار است و این نشان میدهد که بیش از 7 برابر میانگین جهانی در ایران خاک فرسایش میشود.
۵- نتایج حاصل از گزارش بانک جهانی در سال 2016 بیانگر این است که، خسارات اقتصادی منتسب به آلودگی هوا در ایران حدود 30 میلیارد دلار برآورد گردیده که این میزان معادل 2/48 درصد کل تولید ناخالص داخلی کشور در آن سال بوده که قطعاً اکنون افزایش یافته است. جدای از زیان مالی باید توجه داشت که آلودگی هوا یکی از مهمترین عوامل خطر سلامتی است و براساس گزارش بانک جهانی، آلودگی هوا چهارمین عامل خطر مرگ در دنیا است که از هر 10 مرگ یک مرگ منتسب به آلودگی هوا بوده است.
۶- رئیس مرکز کنترل ترافیک فراجا، اعلام کرده که هر حادثه رانندگی و تصادف فوتی، ۵.۵ میلیارد تومان خسارت مستقیم و غیرمستقیم به کشور وارد میکند. این میزان خسارت برابر ۷ درصد تولید ناخالص ملی است. این آمار نشان میدهد که در حوزه راه، خودرو و فرهنگ ترافیک نیز توسعه ای حاصل نشده و تلفات و تصادفات بالا است.
۷- مرور این چند شاخص مهم در حوزه آب، خاک، هوا و تردد جادهای به خوبی دستاوردهای برنامههای توسعه را نشان میدهد و تأییدی است بر اینکه بود و نبود این برنامهها تأثیری در تلاش برای توسعه یافتگی کشور نداشته است. البته در این میان پیشرفتها و اتفاقات مثبت هم کم نبوده است اما باید توجه داشت که در سرزمینی که آب، خاک، هوا و مسیر ارتباطی نباشد، توسعه همهجانبه شدنی نخواهد بود و فرجام مردمان آن مهاجرت است. بنا به همین دلایل بهتر است مباحثه مجلس و دولت درباره برنامه توسعه جدی گرفته نشود زیرا اگر ادامه همین مسیر مدنظر باشد، توفیقی حاصل نخواهد شد مگر آنکه دولت و مجلس به این جمعبندی رسیده باشند که برنامه باید اصلاحی و در راستای اصلاح زیانهای برنامههای قبلی و با نگاهی واقعگرایانه و در راستای توسعه و نه توسعه نیافتگی تدوین شود.
|
