|
سالها پیش در ایام نوجوانی تجربه نزدیک کاری غیررسمی در یک محیط کارگاهی، نگاه مرا در مورد قشر زحمتکش و شریف «کارگر» تغییر داد، بچههایی که خروسخوان و گاه در تاریکی پیش از طلوع به کارگاه میآمدند و پس از تاریکی آفتاب با صورت و دستانی سیاه از روغن و دوده به خانه میرفتند.
آن روزها قانون درستوحسابی برای حمایت از این قشر وجود نداشت و در زمان حضور بازرسان، افرادی که به خواست و اصرار خود بدون بیمه حاضر به فعالیت شده بودند باید گوشهای پنهان میشدند که شغل خود را از دست ندهند، بماند که تنها امکانات ایمنی و بهداشتی مجموعه، یکی 2 تا عینک جوشکاری و چند دستکش مستعمل و تعدادی چسب زخم بود.
این روزها اگرچه وضع نسبت به آن سالها بسیار بهتر شده اما وضعیت کارگران از نظر دستمزد متناسب با تورم که قدرت خرید حداقلها را برای خانواده آنها فراهم آورد، هنوز با ایدهآل فاصله بسیار دارد.
کارگران بهعنوان موتور محرکه تولید و رونق اقتصادی، چیز زیادی نمیخواهند، خواسته آنها را به زبانی ساده میتوان اینگونه بیان کرد «فردی که کار میکند و عرق میریزد نباید برای حقوق خود التماس کند و شرمنده شود» و این خواسته دقیقاً مطابق با مضامین آموزههای پیامبر اکرم(ص) و ائمه هدی درباره «کار» نیز هست.
کارگران شریف کشور حق دارند در محیطی سلامت و ایمن کار کنند و تجهیزات کافی برای حفاظت از خود در اختیار داشته باشند تا حتیالامکان حادثهای در محیط کار برای آنها رخ ندهد و در زمانی هم که حادثه رخ داد بیمه مناسب و مستحکمی پشتوانه آنها باشد و بدون چوب لای چرخ گذاشتن و ملانقطی شدن در تبصرههای قانونی و هزارتوهای اداری، بتوانند کمک مالی لازم برای گذران دوران نقاهت و هزینههای کمرشکن درمان را دریافت کنند.
راندمان بالاتر با کارگرانی شادتر
در یک فیلم مستند آمریکایی، کارگردان به سراغ برخی صنایع موفق اروپایی رفته و وضعیت کارگران آنها را با کارگران آمریکا مقایسه میکند، برخورداری کارگران اروپایی از امکاناتی مانند استخر رایگان، ماساژ، تعطیلات سالانه به هزینه دولت و کار هفتهای 5 یا 4 روز موجبات تعجب و سؤال کارگردان آمریکایی میشود و به نمایندگی از صنایع سرمایهمحور آمریکا از صاحبان صنایع موفقی مانند «فابر کاستل» سؤال میکند با این همه هزینه که برای کارگران میکنید آیا سودی هم برای خودتان باقی میماند؟ پاسخ مدیران اروپایی جالب است، آنها نمودارهایی را نشان میدهند که پس از اختصاص هزینه به سلامت و شادابی کارگران، بازدهی و سودآوری مجموعه چندبرابر شده و این بهسادگی نشان میدهد نیروی انسانی که از کار خود راضی و به محل کار تعلق خاطر داشته باشد تمام ابتکار و توان خود را برای پیشبرد مجموعه به میدان خواهد آورد.
از آن سو کارگرانی که دائم در تلاش برای خنثی کردن ضربههای سخت زندگی و هزینههای کمرشکن اجاره و بهداشت و درمان و سایر موارد هستند در مرور زمان فرسوده شده و انگیزههای خود را از دست میدهند و کارفرما مجدد باید هزینههای بسیار بیشتری برای جایگزینی و آموزش نیروهای جایگزین آنها متقبل شود.
ارگونومی چگونه به یاری بهرهوری میآید؟
امروزه در محیطهای کاری «ارگونومی» برای توجه مضاعف به وضعیت روحی و جسمی کارورزان و کارگران مدنظر قرار گرفته است، چنانکه ارگونومی ضمن کاهشِ آسیبهای شغلی و هزینههای خدمات درمانی، کاربردی فراتر از محیط کار دارد، بهرهوری و کیفیت محصول یا خدمات را افزایش میدهد و حتی بر زندگی شخصی و سلامتی نیروی کار هم تأثیر میگذارد.
ارگونومی علم راحت کردن کارهاست، درعینحال همهچیز را کارآمد میکند. اگر خوب فکر کنید به این نتیجه میرسید که هرچه کارها راحتتر انجام شوند در واقع بهرهوری بیشتر میشود، پس ارگونومی یعنی ایجاد راحتی و بهرهوری بیشتر.
ارگونومی یعنی یک کارمند جدید نباید ساعتها بهدنبال میز کامپیوتر خالی بگردد و هر روز این بار روانی را بر دوش خود حمل کند که جایی برای نشستن ندارد، ارگونومی یعنی آنقدر تعداد کارگران در واحد سطح افزایش نیابد که افراد در دست و پای هم باشند و هنگام غذا خوردن هم نتوانند ساعتی خلوت بدون حضور دیگران داشته باشند، ارگونومی یعنی اگر خبرنگار مجبور است سالها آرنج و مچ دست خود را خم کند تا بهصورت ایستاده میکروفن یا ضبط صوت را مقابل دهان مصاحبه شونده بگیرد، برای او پایه و استندی تهیه کنید که به سبب آرتروز مفاصل، نیروی کار ماهر خود را از دست ندهید.
راحتی فیزیکی در استفاده از یک قطعه، احساس خوشایندی به کاربر میدهد. اگر از کار کردن با چیزی خوشتان نیاید، قطعاً به آن دست نمیزنید و درنتیجه آن را به ابزاری بیمصرف تبدیل میکنید.
ارگونومی یعنی تایپیست برای پیشگیری از درد مچ دست بتواند از صفحهکلید ارگونومیک استفاده کند، در این صفحهکلید انحنایی وجود دارد که متناسب با فرم دست و انگشتان است، بنابراین دست هنگام کار طولانی کمتر تحت فشار قرار میگیرد، همچنین ارگونومی به شما میگوید در هنگام تایپ کردن یا انجام کار طولانی با مچ دست، ساعد را روی میز یا دسته صندلی تکیه دهید و در فواصل زمانی ۳۰ تا ۴۵ دقیقه، کار را متوقف کنید و حرکات کششی مچ دست را انجام دهید که البته اگر کارفرما شرایط ورزش جمعی همگانی را فراهم کرده باشد پیشاپیش از یک ارگونومی خوب بهرهمند شدهاید.
کارگران بیحفاظ معلق بین زمین و آسمان
حال یک ارگونومی خوب را مقایسه کنید با صحنههایی که گاهی در سطح شهر میبینیم کارگرانی بر روی داربست در ارتفاع چند ده متری بدون کلاه ایمنی، بدون طناب نگهدارنده، بدون کفش ایمن و زانوبند و سایر ملزومات، در حال جوش دادن قطعهای یا سوار کردن بخشی بر بخش دیگر یا درحال تخلیه بار هستند.
مثال ساده در این زمینه هزاران فارغالتحصیل رشته بهداشت محیط هستند که بیشتر در اموری غیرمرتبط فعالشدهاند و در هنگام بروز بحرانی مانند پاندمی کرونا، به جای افراد کارآزموده نیروهایی بدون هیچگونه آموزش ایمنی بهکارگیری شده و حوادث مختلفی از قطع دست تا پا رخ میدهد که امنیت روانی گذر از شرایط بد را مخدوش میسازد.
مقوله HSE بهعنوان بهداشت ایمنی و حرفهای، مصداقهای بارزی دارد که برای ما ایرانیها، تراژدی پلاسکو که منجر به صدها میلیارد تومان خسارت و شهادت دهها تن از آتشنشانان فداکار شد، تنها یک جنبه رعایت نکردن الزامات HSE در ایمنی محیط کار و حفاظت از پرسنل است.
بر مبنای قانون تمامی کارگاههای مشمول قانون کار(حتی کارگاههای خانوادگی) درباره مباحث ایمنی و حفاظت فنی باید مورد بازرسی قرار گیرند.
به استناد ماده ۶۱ آئیننامه حفاظت و بهداشت عمومی در کارگاهها، کارفرما موظف است در سال 2 دست لباس کار رایگان در اختیار کارگر بگذارد، لباس کار باید متناسب با نوع کار باشد و طوری تهیه شود که کارگر بتواند بهراحتی وظایف خود را انجام دهد و موجب بروز حادثه نگردد.
به استناد ماده یک آئیننامه وسایل حفاظت فردی، مصوب شورای عالی حفاظت فنی، بهمنظور انتخاب وسایل حفاظت فردی متناسب با نوع کار، کارفرما مکلف به شناسایی و ارزیابی شرایط محیط کار برای تشخیص و کنترل خطرات و همچنین به استناد ماده 2 آئیننامه باید وسایل حفاظت فردی متناسب با نوع مخاطرات احتمالی و محیط کار را به تعداد لازم تهیه و بهصورت رایگان در اختیار کارگران قرار دهد.
به هر روی در این مجال بهدنبال آن بودیم که بار دیگر اهمیت آموزش ایمنی و توجه به بهداشت محیط کار و استفاده از ابزار ارگونومیک در ارتقای بهرهوری و ممانعت از هزینههای بزرگتر را یادآور شویم تا شاید روزی تعداد کمتر مرگ و نقص در محیطهای کاری کشور را شاهد باشیم و از این ناحیه هزینههای کلان بهداشت و درمان و پوشش خانواده افراد مصدوم و جانباخته نیز کاهش یابد.
|
