|
دانشبنیانها بیکلاه ماندند
شرکتهای دانشبنیان، کسب وکارهای دانشمحوری هستند که با هدف تبدیل دانش و پژوهشهای علمی به کالا و خدمات و ثروت شکل گرفتهاند. فعالیت این شرکتها، سبب رشد علم، گسترش اختراع و نوآوری، توسعه در زمینه فناوریهای نو و پیشرفته شده و در نتیجه منجر به افزایش ثروت میشود. بنابراین این شرکتها نقش بسیار مهمی در رشد تولید و اشتغالآفرینی برای جوانان و نخبگان در جامعه دارند.
یکی از عرصههایی که حضور و فعالیت شرکتهای دانشبنیان بسیار اهمیت دارد، نظام سلامت است.
اهمیت حوزه سلامت در رشد و توسعه اقتصادی و اجتماعی بهویژه در سالیان اخیر و با شیوع ویروس کرونا، همواره مورد توجه سیاستگذاران قرارداشته است. استفاده از ظرفیتهای شرکتهای دانشبنیان و خلاق، راهکاری مناسب برای رسیدن به خودکفایی در تولید تجهیزات پزشکی و محصولات سلامتمحور است. اما یکی از نیازهای شرکتهای دانشبنیان، حمایتهای دولتی است. حمایتهای مالی و ارائه تسهیلات، بازاریابی برای محصولات و پیشخرید محصولات از جمله این نیازها هستند که دولت همواره باید برای این نیازها برنامه داشته باشد. با این وجود مطالبات انباشته این صنعت از دولت و نبود دسترسی و سختی دسترسی به فناوریهای روز دنیا برای استفاده در این صنعت مشکلاتی هستند که شرکتهای دانشبنیان از جمله تجهیزات پزشکی را با محدودیتهای زیادی مواجه کرده است.
وجود مشکلات و موانع پیشروی شرکتهای تولید تجهیزات پزشکی و راهکارهای حل آنها را به بیان رامین رحیمیان، رئیس هیأت مدیره شرکت صنایع پویانطب هگمتانه و عضو هیأت رئیسه اتاق بازرگانی همدان در گفتوگو با همدانپیام میخوانیم.
درباره وضعیت فعلی شرکتهای دانشبنیان بفرمایید؟
شرکتهای واقعی دانشبنیان در کشور ما بسیار مظلوم و در بسیاری از موارد مغفول واقع شدهاند. علیرغم تلاشهایی که در ده سال گذشته توسط دولتهای مستقر برای حمایت و به بلوغ رساندن شرکتهای دانشبنیان انجام ani و سهم اینگونه شرکتها از بازار فعالیتهای مختلف افزایش داشته است اما مانند بسیاری دیگر از فرایندهای سیستم دولتی گاه نمایش و تبلیغات بر اصل کار پیشی گرفته است. در چند سال گذشته مقام معظم رهبری در سالهای متمادی با نامگذاری سالها با اسامی مبتنی بر تولید، اشتغال و نیز تولید دانشبنیان توجه ویژهای به این بخش نوپا و البته مهم از اقتصاد ایران داشتند ولی متأسفانه نهاد دولت نتوانست زمینهساز کامل اجرای منویات ایشان در بطن جامعه شود. در سال1401 ایشان با نامگذاری سال با عنوان "تولید، دانشبنیان، اشتغالآفرین" از دولت مستقر خواستند تا زمینه حمایت بیش از پیش از شرکتهای دانشبنیان را فراهم آورند و برای این کار بودجههای خوبی را برای این حمایت مقرر فرمودند.
اما متأسفانه این فرمایشات ایشان بهدلیل ضعف عملکردی دولت فقط منجر به ایجاد رانت برای تعدادی شرکت و سازمان اقتصادی غیرپاسخگو شد و مطابق معمول همین شرکتها و سازمانها با استفاده از روابطی که داشتند عمده این بودجهها را بلعیدند و به شرکتهای دانشبنیان واقعی یا کلاهی از این نمد نرسید و یا آنکه بسیار اندک بود. بهعنوان مثال یکی از شرکتهای خودروساز زیانده کشور که محصولاتی با تکنولوژیای مربوط به حدود 50-30سال پیش را تولید میکند، توانست عنوان دانشبنیان را کسب کند و رقم هنگفتی از این اعتبارات را دریافت کند. اما در کنار تمام این بیمهریها و کمتوجهیها، شرکتهای دانشبنیان در این سالها رشد کمی و کیفی خوبی داشتند.
شرکتهایی کوچک، نوپا، چابک و کاملاً خصوصی که بدون اتکا به حمایتهای دولتی به پیشرفتهای چشمگیری دست یافتند و توانستند محصولات و یا خدماتی را در حد و اندازه استانداردهای بینالمللی به بازارهای داخلی و بینالمللی عرضه کنند. از جمله فعالیتهایی که شرکتهای خصوصی دانشبنیان در آن خوش درخشیدند شرکتهای تولیدکننده تجهیزات پزشکی بودند که درصد قابلتوجهی از آنها دانشبنیان نوع یک و 2 میباشند و محصولاتی با تکنولوژیهای بسیار بالا را به بازار عرضه کردند.
بهعنوان مثال بهدلیل فعالیت قابل ستایش 2شرکت معظم تجهیزات پزشکی دانشبنیان ایرانی در عرصه تولید ونتیلاتورهای تنفسی و مانیتورهای علایم حیاتی، کشور ایران از معدود کشورهایی در جهان بود که در زمان بحران بیماری کووید از نظر تأمین این 2دستگاه بسیار پیچیده و تکنولوژیک مشکلی نداشت و این جای افتخار دارد. لازم بهذکر است که شرکتهای دانشبنیان تجهیزات پزشکی ایران در طبقهبندی وزارت صمت از نظر بلوغ صنعتی گرید2 از 5 محسوب میشوند در صورتیکه برای شرکتهای خودروسازی این ردهبندی گرید4 از 5 است که نشاندهنده موفقنبودن شرکتهای خودروسازی علیرغم حمایت چهل و چندساله دولت از آنهاست.
مشکلات حوزه تولید تجهیزات پزشکی در حال حاضر چیست؟
بزرگترین مشکل صنعت تولید تجهیزات پزشکی در ایران بحث قیمتگذاری دستوری اداره کل تجهیزات پزشکی و وزارت بهداشت است. قیمتگذاری دستوری در هر صنعتی غیرعقلایی و آسیبزننده است اما در خصوص تجهیزات پزشکی این امر به حد اعلا رسیده است و سالهاست که وزارت بهداشت پا بر گلوی تولیدکنندگان تجهیزات پزشکی بهخصوص تولیدات هایتک و استراتژیک همانند ایمپلنتهای ارتوپدی، ستون فقرات و مفاصل مصنوعی گذاشته و اگر مدیریت کمنظیر مدیران، مهندسان و کارشناسان این مجموعهها نبود این صنعت تاکنون از بین رفته بود، اگرچه در حال حاضر نیز حال و روز خوشی ندارند.
جالب است بدانید شاید تنها محصولاتی که در کشور، آنهم در شرایطی که طبق آمارهای رسمی سالیانه با تورمی بیش از 45درصد روبهرو هستیم، هنوز به قیمتهای تیرماه 1401 قیمتگذاری و فروخته میشود این محصولات هستند. قیمتهایی که حتی در زمان تصویب خودش هم ناکارشناسانه و غیرمنصفانه بود و بارها توسط تولیدکنندگان به نقد انصاف کشیده شده بود.
مشکل عمده بعدی این صنعت مطالبات انباشته این صنعت از دولت است. پرداخت بیمارستانهای دولتی در بیشتر مواقع با تأخیر یکساله همراه است. یعنی از یک طرف تولیدکنندگان موظف هستند کالاها را به قیمت 2سال قبل بفروشند و از طرف دیگر پول خود را نیز یکسال دیگر دریافت کنند. مشکلات دیگری نیز وجود دارد از جمله محدودیتهایی که بهخاطر تحریمهای بینالمللی بر این شرکتها اعمال میشود. از آنجا که دانش فنی و تجهیزات موردنیاز این شرکتها از جمله فناوریهای لبه دانش "Cutting Edge Technology" است و از طرف دیگر بسیاری از ملزومات تولید و نیز دستگاههای تولیدی قابلیت کاربرد در صنایع نظامی را دارند. این ملزومات معمولاً به سختی و از کانالهای غیرمعمول به دست تولیدکنندگان میرسد و خود این امر نیز هزینه نهایی تولید را بالا میبرد.
آیا در استان برنامههایی برای توسعه شرکتهای دانشبنیان وجود دارد؟ اگر هست آیا پیگیریهای لازم انجام میشود؟
استان ما از جمله معدود استانهایی است که دارای 2پارک علم و فناوری است. یکی پارک علم و فناوری همدان که از زیرمجموعههای وزارت علوم میباشد و قدمت چندین ساله دارد، این پارک پذیرای بیش از 370واحد و مؤسسات فناور و 10مرکز رشد و نوآوری است. دیگری پارک علم و فناوری سلامت همدان وابسته به دانشگاه علوم پزشکی همدان و از زیرمجموعههای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است. این پارک قدمتی یکساله دارد و حاصل ارتقاء مرکز رشد دانشگاه علوم پزشکی است.
این پارک در حال حاضر دارای 16شرکت فعال هست که یکی از شرکتهای مستقر در این پارک که مایه مباهات استان و کشور عزیزمان ایران است شرکت مها امواج درمانگر است که با دست یافتن به تکنولوژی تولید کویلهای دستگاههای سنگشکن بروناندامی، انحصار جهانی شرکت زیمنس آلمان را در این صنعت شکسته و در حال حاضر کشور ما دومین کشور دنیاست که به این تکنولوژی دست یافته است. با توجه به این سوابق بهنظر میرسد که استان ما در زمینه جذب و حمایت از شرکتها و اقتصاد دانشبنیان بسیار خوب عمل کرده است و جزو استانهای پیشروست اما مشکلات عمده شرکتها همانطور که اشاره شد مانند بحث قیمتگذاری و یا تحریمها مسائل کلان و ملی است و در عمل این مسائل در سطح استان قابل حل نیستند.
انتظار دارید دولت چهاردهم برای اصلاح موانع و مشکلات چه اقداماتی انجام دهد؟
فکر کنم انتظار همه تولیدکنندگان از همه دولتها از دیرباز و البته از دولت چهاردهم به رسمیتشناختن علم اقتصاد و اقتصاد بازار است. متأسفانه بسیاری از دولتهای ما از سالیان بسیار دور حتی پیش از سال57، علاقه خاصی به اقتصاد دستوری داشتند. این امر بعد از انقلاب متأسفانه تشدید هم شد و بهدلیل غلبه تفکرات اقتصادی چپ در ابتدای انقلابی مسیر اقتصاد کشور در راهی افتاد که هرچه در آن پیش رفتیم اوضاع بدتر شد.
دولتها بهجای آن که از اشتباهات خود درس بگیرند و به علم اقتصاد بازگردند برای حل مشکلات خودساخته سعی به طراحی ملغمههایی کردند که با هیچکدام از ساختارهای اقتصادی جهان همخوان نیست و این سبب واردآمدن ضربات پیدرپی بر پیکر نحیف اقتصاد شده است. امید است پزشکیان بهعنوان رئیس دولت چهاردهم و نیز بهعنوان یک پزشک فوق تخصص که میداند برای یک بیمار مبتلا به انسداد عروق کرونر نه عرق نعناع و نه توصیههای عطار محله، که جراحی توصیه شده در کتابهای مرجع و علمی جهانی نجاتبخش است، دست به این جراحی بزرگ زده و برای یک بار اقتصاد ایران را از شر تفکرات مسموم و نامطلوب و بدون پایههای علمی رهایی بخشند.
به نظر شما آیا امکان حل موانع وجود دارد؟
قطعاً وجود دارد. راهحل، بازگشت به علم و عقلانیت است. مطمئن باشید علم اقتصاد مدرن امروز راهحلهای بهروز و مؤثری برای درمان بیماریهای اقتصادی ایران دارد. نتیجه این تجویزها را در کشورهایی مانند سنگاپور، امارات متحده عربی، مالزی و .... می توانیم، ببینیم. کافی است به جوانان خوشفکر و تحصیلکرده در مراکز معتبر علمی ایران و جهان اعتماد کرده و سکان هدایت این اقتصاد را از بزرگان پا به سن گذشته گرفته و به جوانها بسپاریم.
پیشنهادات دیگری هم دارید؟
پیشنهادات من در قالب تمام صحبتهایی که شد قابل دستیابی است، بنابراین از تکرار آنها خودداری میکنم. به امید روزهای بهتر برای ایران و ایرانیان.
|
