|
در هر جامعهای سلامت کودکان و نوجوانان از اهمیت ویژهای برخوردار بوده است و تأمین بهداشت روانی به آنها کمک میکند تا از نظر روانی و اجتماعی نقش خود را بهتر ایفا کنند. وجود اختلالات هیجانی و رفتاری در دوره کودکی مسأله مهمی است زیرا تجربههای نخستین زندگی، بنیان سلامتی و روانی را در دوره بزرگسالی پیریزی میکند. کودکان با اختلالات رفتاری و هیجانی بخشی از دانشآموزان دوره ابتدایی را تشکیل میدهد. بررسیهای متعدد به صورت پایدار نشان داده است مشکلات رفتاری در دوران کودکی پیشبینی کننده افزایش احتمال ابتلا به اختلالات روانپزشکی در دوران نوجوانی و بزرگسالی است.
اختلال رفتاری و هیجانی را به عنوان شرایطی که در آن پاسخهای رفتاری فرد در مدرسه با هنجارهای پذیرفته شده با توجه به سن، قومیت یا فرهنگ تفاوت زیادی داشته به گونهای که بر عملکرد تحصیلی وی اثر می گذارد تعریف شده است و آنچه کودکان با اختلال رفتاری را از سایر همسالان متفاوت میسازد نوع رفتارهای آنها نیست بلکه شدت و ماهیت طولانی مدت آن رفتارها است.
اختلال رفتاری و هیجانی به 2 بخش اختلالهای درون نمود و برون نمود تقسیم میشوند. به طوری که اختلال های درون نمود بیشتر متمرکز بر خود فرد و شامل گوشهگیری، اضطراب، افسردگی و شکایت جسمی است و اختلالهای برون نمود بیشتر متمرکز بر دیگران و شامل قانونشکنی و پرخاشگری هستند.
اختلالات رفتاری احتمال ابتلای افراد به سوءمصرف مواد، فعالیت های بزهکارانه، اختلالات اضطرابی و خلقی، ناتوانی یادگیری، اختلالات عصب روانشناختی و شخصیت مرزی را در بزرگسالی افزایش میدهد.
میتوان گفت اختلالات رفتاری کودکان اختلالات شایع و ناتوان کنندهای هستند که برای معلمان، خانواده و خود کودکان مشکلات بسیاری را ایجاد میکنند و با نرخهای بالایی از معضلات اجتماعی همراهند. محققان دریافتهاند که اختلالات رفتاری معمولاً نخستین بار در سالهای آغازین دوره ابتدایی مشاهده میشود و بین 8تا 15 سالگی به اوج خود می رسد.
اختلالات رفتاری کودکان مسأله جدیدی نیست، زیرا که جامعه به کرات با این موضوع مواجه بوده است از زمانی که مدارس برای پاسخگویی به تقاضاهای عمومی آموزش و پرورش درهای خود را به روی قشرهای مختلف کودکان جامعه با تفاوتهای فردی گشوده است آموزش و پرورش با این اختلالات روبهرو بوده است. سازمان بهداشت جهانی شیوع مشکلات روانی و رفتاری را در بین کودکان را ۵تا ۱۵ درصد گزارش داده است .
آنچه از مرور روشهای به کار رفته در کشورهای مختلف بر میآید این است سطوح مداخلات از سادهترین سطح که در آن معلم کلاس درس بهصورت معمولی وارد عمل می شود تا پیچیدهترین سطح در حال انجام است.
در سالیان گذشته اصطلاح اختلالات هیجانی و رفتاری در قوانین آموزش ویژه مورد استفاده قرار میگرفت تا بتوان خدمات ویژهای را به اینگونه از کودکان ارائه کرد اما متأسفانه در دهه اخیر کودکان دارای اختلال رفتاری و هیجانی به فراموشی سپرده شدهاند و این موضوع سبب شده است در اکثر مواقع از مدرسه و جامعه طرد شوند .
حال با فرا رسیدن روز معلولان لزوم توجه به اینگونه از کودکان بسیار ضروری می باشد و نهادهای مرتبط باید برنامههایی خاص برای شناسایی و ارائه خدمات ویژه به کودکان دارای اختلالات رفتاری و هیجانی در سطح جامعه و مدرسه داشته باشند و کودکان دارای نیازهای ویژه را فقط در دایره دانشآموزان کم توان ذهنی، ناشنوا و نابینا ندیده و دامنه رسیدگی به کودکان دارای نیازهای ویژه را افزایش دهند.
احمد قره خانی، دکترای تخصصی روانشناسی
|
