|
وجود گونههای مختلف گیاهان دارویی اعم از پرورشی و یا خودرو در همدان این منطقه را به یکی از مهمترین قطبهای تولید این گیاهان تبدیل کرده بهطوریکه ۹۰ درصد گیاه رازیانه و ۶۰ درصد گیاه گشنیز کشور در این استان تولید میشود.
امروزه حتی با وجود توسعه صنعت داروسازی همچنان برخی گیاهان دارویی برای درمان بیماری و یا تقویت بدن در اولویت استفاده مردم قرار دارد، هرچند سابقه استفاده از این گیاهان در همدان بسی طولانی است تا جاییکه بوعلی سینا، حکیم و پزشک بزرگ ایرانی در کتاب قانون نام بسیاری از گیاهان دارویی مختص همدان را برای درمان بیماریها ذکر کرده است.
گیاهانی از جمله بابونه، آویشن، بومادران، گل کوفته، شیرینبیان، گل گاوزبان، نعناع و خاکشیر تنها بخشی از صدها گونه خودرو گیاهان دارویی در همدان هستند و در کنار آنها گیاهانی مانند سیر، موسیر، رازیانه، گشنیز، سیاهدانه نیز تنها گونههایی از گیاهان دارویی پرورشی همدان محسوب میشوند.
در میان ۳۰۰ و اندی گونه گیاهی موردنظر در استان همدان، برخی شهرستانهای این استان در کشت گونهای خاص نمونه هستند به طوریکه رتبههای برتر تولید گشنیز به شهرستان نهاوند، سیر به همدان و رازیانه به شهرستان رزن اختصاص دارد که این امتیاز نشان از وجود ظرفیت قوی در این حوزه در استان همدان دارد.
کارشناسان بخش کشاورزی همنظر با کارشناسان حوزه اقتصادی توجه به ظرفیتهای گیاهان دارویی را بستری برای توسعه اشتغال عنوان میکنند و معتقدند میتوان از این ظرفیت بینظیر برای ایجاد اشتغال و رونق کشت گیاهان دارویی در همدان بهره برد.
کشت رازیانه در ۲ هزار هکتار از اراضی رزن
مدیر جهاد کشاورزی رزن در همین باره در گفتوگو با بازار با اشاره به اینکه در سطح 2 هزار هکتار اراضی شهرستان رازیانه کشت میشود، اظهار کرد: بر اساس پیشبینیهای انجام شده 5 هزار تن رازیانه در رزن تولید میشود.
محمود فتحی با اشاره به اینکه کشت رازیانه در رزن با قوت دنبال میشود و احتمال افزایش کشت وجود دارد، ادامه داد: سال گذشته جشنوارهای برای رازیانه برگزار شد و برگزاری این جشنواره در سالجاری هم در برنامه جهاد کشاورزی رزن قرار دارد.
وی با اشاره به اینکه یک واحد بستهبندی رازیانه در شهرستان رزن در حال ایجاد است، بیان کرد: واسطهها و دلالها رازیانه رزن را برای صادرات از کشاورز خریداری میکنند که با ایجاد واحد بستهبندی ارزشافزوده این گیاه بیشتر خواهد شد.
شهرستان رزن قطب کشت رازیانه است بهنحوی که ۹۰ درصد رازیانه کشور در این شهرستان تولید میشود .
فتحی با اشاره به اینکه بهدنبال ثبت جهانی رازیانه هستیم، افزود: شهرستان رزن قطب کشت رازیانه است به نحوی که ۹۰ درصد رازیانه کشور در رزن تولید میشود.وی با بیان اینکه برای کشاورزان درآمد بسیار مهم است، افزود: یکی از مشکلات کشاورزان در زمان برداشت رازیانه، برداشت بهصورت دستی است زیرا قابلیت برداشت با کمباین را ندارد و همین موضوع نیروی کار و هزینه زیادی میخواهد.
فتحی با اشاره به اینکه رازیانه گیاه پر آببری نیست، افزود: در 4 روستای رزن تمام کشاورزان به کشت گیاه رازیانه اشتغال دارند.
وجود ۳۱۵ گونه گیاهی دارویی و صنعتی در استان همدان
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی همدان نیز با بیان اینکه در کل کشور 8 هزار گونه گیاهی وجود دارد، اظهار کرد: از این تعداد 2 هزار گونه دارویی است و یا کاربردهای دارویی، صنعتی، خوراکی و معطر دارد.
قاسم اسدیان با اشاره به اینکه در استان همدان هزار و ۶۵۸ گونه گیاهی وجود دارد، ادامه داد: تقریباً ۹۹ درصد گونههای گیاهی استان همدان را مرکز تحقیقات کشاورزی استان همدان جمعآوری کرده است. وی با اشاره به اینکه از هزار و ۶۵۸ گونه گیاهی شناساییشده در استان همدان، ۳۱۵ گونه گیاه دارویی و صنعتی است که در استان همدان وجود دارند، بیان کرد: این گیاهان در اقصی نقاط استان همدان اعم از ارتفاعات کوهستان و نقاطی که شخم نشده و دستکاری در آنها رخ نداده، اغلب بهصورت مرتع و درصد کمی بهصورت جنگلهای پراکنده در استان همدان دیده میشوند.
۲۰ هزار هکتار سطح زیر کشت گیاهان دارویی در استان همدان
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان با بیان اینکه برخی گیاهان دارویی در ارتفاعات و نقاط صعبالعبور و نقاطی با برونزدگی سنگی ماندهاند، افزود: این گیاهان دارویی قابلیت بهرهبرداری با ارائه طرح بهرهبرداری زیرنظر ادارهکل منابع طبیعی وجود دارد.
وی با اشاره به اینکه سطح زیر کشت گیاهان دارویی در استان همدان حدود ۲۰ هزار هکتار است، ادامه داد: در استان همدان گیاهان دارویی مختلفی که جنبه زراعی و یا صنعتی دارد، زیر کشت قرار دارند.
اسدیان با اشاره به اینکه حدود ۸۰ درصد رازیانه کشور در شهرستان رزن تولید میشود، یادآور شد: با توجه به شرایط اقلیمی و نیاز کم به آب در این شهرستان قابلیت استقرار این گیاه وجود دارد.
وی در ادامه به نحوه کشت گشنیز در شهرستان نهاوند پرداخت و با اشاره به اینکه بیش از ۶۰ درصد گشنیز کشور در شهرستان نهاوند تولید میشود، تصریح کرد: شهرستانهای رزن و نهاوند بهصورت تخصصی به این حوزه پرداختهاند.
معرفی ۲۵ گونه گیاه دارویی برای پرورش در همدان
اسدیان با اشاره به اینکه در برخی شهرستانهای استان همدان امکان کار بر روی یک گونه گیاهی خاص وجود دارد، ادامه داد: مرکز تحقیقات استان همدان بیش از ۲۵ تا ۲۰ گونه گیاهی را مشخص کرده که قابلیت زراعی، ارزشافزوده بالا و امکان رشد گسترده در استان را دارد. وی با اشاره به اینکه زمینه کشت گل محمدی نیز بهعنوان یک گیاه مهم فراهم شده است، افزود: در استان همدان حدود ۳۰۰ هکتار گل محمدی کشت میشود.
اسدیان با اشاره به اینکه امکان کشت گیاهی مانند زعفران در برخی نقاط استان همدان وجود دارد، بیان کرد: در سطح ۲۰۰ هکتار از اراضی استان همدان زعفران کشت میشود.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی همدان در ادامه با اشاره به اینکه امکان کشت نعناع فلفلی، بادرنجبویه، آویشن، اسطخودوس، رزمارینوس، گل گاو زبان، مریم گلی، مفراح، گل کوفته، سر خار گل، کنگر فرنگی یا آرتیشیو در استان همدان وجود دارد، ادامه داد: همدان با توجه به ارتفاعی که از سطح دریا دارد، شرایط اقلیمی خاص، پستی و بلندی میتواند زمینه رشد بسیاری از گیاهان را پای دامنهها و دشتها فراهم کند.
اسدیان با اشاره به اینکه خوشبختانه اقبال عمومی مردم برای کشت گیاهان دارویی زیاد شده است، تصریح کرد: بیشتر گیاهان دارویی به کمآبی و شرایط سخت گرما و فصلهای خشک مقاوم هستند و این گیاهان اغلب یک سال کشت میشود و چندین سال مورد بهرهبرداری قرار میگیرد. وی با بیان اینکه میتوان کشت گیاهان دارویی را بسیار توسعه داد، افزود: در کنار توسعه کشت گیاهان دارویی میتوان مزارعی بهصورت کلکسیونهای مختلف داشت که بتوان تولیدات گیاهان، تولیدات نشاء گیاهان، تولیدات عرقیات گیاهی، اسانسگیری گیاهان و تهیه بذر گیاهان دارویی را پرورش داد.
همدان مستعد ورود تخصصی به تولید گیاهان دارویی
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی همدان با اشاره به اینکه استان همدان زمینه و استعداد دارد تا در زمینه گیاهان دارویی بهصورت تخصصی ورود پیدا کند، افزود: کارگاهها و صنایع زیادی میتواند در این زمینه فعال شود.
اسدیان با اشاره به اینکه همدان همچنین در زمینه توسعه و صادرات گیاهان دارویی به سایر استانها میتواند موفق باشد، ادامه داد: شرایط اقلیمی و خاک استان همدان مناسب توسعه کشت گیاهان دارویی است و با توجه به محدودیت منابع آب استان نیاز آبی گیاهان دارویی کم است. وی در ادامه درباره امکان کشت گیاهان دارویی بهصورت گلخانهای تأکید کرد: امکان کشت برخی گیاهان دارویی بهصورت کشت گلخانهای وجود دارد اما یکی از عوامل مؤثر در گیاهان دارویی برای داشتن ماده مؤثر و اسانس بیشتر و ترکیباتی که موجب دارویی شدن آنها میشود، تنشهای محیطی است.
اسدیان با اشاره به اینکه اگر گیاهان دارویی بهصورت گلخانهای تولید شوند، میزان ماده مؤثره در این گیاهان تغییر خواهد کرد، افزود: گیاهانی که در شرایط طبیعی و تحتتأثیر تنشهای محیطی رشد پیدا میکنند، ترکیبات و مواد مؤثره بیشتری دارند.
با این تفاسیر آنچه مسلم است با توجه به ظرفیت استان همدان از نظر اقلیم، خاک و تعداد بالای گیاهان دارویی و صنعتی میتوان گفت که این حوزه یکی از بهترین ظرفیتهای کشاورزی استان همدان بهشمار میرود زیرا در کنار کشت این گیاهان که اغلب بهصورت روزمره در زندگی مردم مورد استفاده قرار میگیرد، میتوان صنایع تبدیلی از جمله بستهبندی، عرقیات و اسانسگیری و... ایجاد کرد و در حوزه اشتغالزایی گامی مؤثر برداشت.
|
