|
سینما فقط پردهای سفید و چند ردیف صندلی نیست؛ سینما بخشی از حافظه جمعی یک جامعه است. جایی که آدمها میخندند، گریه میکنند، به فکر فرو میروند و گاهی خودشان را در آینه شخصیتهای یک فیلم پیدا میکنند.
۲۱ شهریورماه در تقویم فرهنگی ایران به عنوان «روز ملی سینما» ثبت شده است؛ روزی که بهانهای است برای مرور بیش از یک قرن حضور سینما در ایران و البته نگاهی دوباره به این پرسش که سینما امروز چه جایگاهی در زندگی مردم دارد. این مناسبت در سال ۱۳۷۹ و همزمان با صدمین سال ورود سینما به ایران، به عنوان روز ملی سینما نامگذاری شد.
اما سینمای امروز با سینمای چند دهه قبل تفاوتی اساسی دارد. مخاطب دیگر برای دیدن تصویر ناچار نیست از خانه خارج شود. تلفن همراه، پلتفرمهای نمایش آنلاین و شبکههای اجتماعی، فیلم و تصویر را به بخشی دائمی از زندگی روزمره تبدیل کردهاند. با این حال، تجربه نشستن در سالن تاریک و تماشای فیلم روی پرده بزرگ همچنان چیزی فراتر از «دیدن یک فیلم» است؛ تجربهای جمعی که هیچ صفحه کوچکی بهطور کامل جای آن را نمیگیرد.
سینما در دوراهی مخاطب
یکی از مهمترین چالشهای سینمای امروز، تغییر رابطه مخاطب با فیلم است. مخاطب امروزی انتخابهای بسیار بیشتری دارد و در چند ثانیه میتواند میان دهها فیلم و سریال جابهجا شود. بنابراین سینما برای بازگرداندن مخاطب، دیگر نمیتواند فقط به اکران فیلم متکی باشد؛ کیفیت سالن، قیمت بلیت، تنوع آثار، تبلیغات، ارتباط با نسل جوان و حتی تجربهای که مخاطب از حضور در سینما دریافت میکند، اهمیت پیدا کرده است.
از سوی دیگر، سینما همچنان یکی از مهمترین ابزارهای روایت اجتماعی است. جامعهای که قصههای خودش را روی پرده نبیند، بخشی از حافظه و هویت خود را به دیگران واگذار میکند. فیلم میتواند درباره شهر، خانواده، تاریخ، مشکلات اجتماعی، امیدها و حتی رؤیاهای مردم یک سرزمین سخن بگوید.
همدان؛ شهری که میتواند بیشتر سینمایی باشد
در این میان، همدان ظرفیتهایی دارد که هنوز به اندازه کافی به تصویر کشیده نشدهاند. شهری با پیشینه تاریخی، طبیعت متنوع، معماری خاص، شخصیتهای فرهنگی و ادبی و قصههای فراوانی که میتواند لوکیشن و موضوع دهها فیلم و مستند باشد.
امروز در همدان مجموعههایی همچون پردیس سینمایی مهر قدس، سینما فلسطین و سینما کانون بخشی از امکان نمایش فیلم را برای شهروندان فراهم کردهاند. در کنار آن، انجمن سینمای جوانان همدان و مجموعههای آموزشی و فرهنگی نیز میتوانند در تربیت نسل تازهای از فیلمسازان نقشآفرینی کنند.
اما مسئله اصلی فقط تعداد سالنها نیست. پرسش مهمتر این است که همدان چه سهمی در تولید سینمای ایران دارد؟
چرا بخش مهمی از داستانهای همدان هنوز به فیلم تبدیل نشدهاند؟ چرا ظرفیتهای تاریخی و طبیعی استان کمتر به لوکیشنهای جدی تولید فیلم تبدیل میشوند؟ و چرا فیلمساز جوان همدانی برای ساخت یک اثر حرفهای گاهی ناچار است بخش عمده مسیر تولید را خارج از استان دنبال کند؟
این پرسشها نشان میدهد که توسعه سینمای همدان نباید فقط به معنای افزایش تعداد سالنهای نمایش باشد. همدان به یک «زنجیره سینمایی» نیاز دارد؛ از آموزش و فیلمنامهنویسی گرفته تا تولید، تأمین تجهیزات، حمایت مالی، فیلمبرداری، تدوین، اکران و حضور در جشنوارهها.
از «سالن سینما» تا «زیستبوم سینمایی»
اگر قرار باشد سینمای همدان آیندهای جدی داشته باشد، باید از نگاه صرفاً سالنمحور عبور کرد. وجود سینما مهم است، اما کافی نیست.
همدان میتواند با طراحی مشوقهای تولید، معرفی لوکیشنهای استان، حمایت از فیلمسازان جوان، برگزاری کارگاههای تخصصی، تقویت فیلم کوتاه و مستند و ایجاد ارتباط میان بخش خصوصی، نهادهای فرهنگی و فیلمسازان، به یکی از قطبهای تولید آثار سینمایی و تصویری در غرب کشور تبدیل شود.
برگزاری رویدادهایی مانند نمایش آثار منتخب جشنواره «سینماحقیقت» در همدان نیز نشان میدهد که برای شکلگیری مخاطب و جریان سینمایی در استان ظرفیت وجود دارد.
از سوی دیگر، حضور چهرههای جوان و آموزشدیده در عرصه فیلم کوتاه و مستند میتواند آینده سینمای استان را تغییر دهد؛ به شرط آنکه این استعدادها صرفاً شناسایی نشوند، بلکه امکان تولید و دیدهشدن نیز پیدا کنند.
سینما؛ فرصتی برای معرفی همدان
شاید یکی از مهمترین فرصتهای پیشروی استان، استفاده از سینما برای معرفی همدان باشد.
شهری که تاریخ، اسطوره، طبیعت، فرهنگ و معماری را یکجا در خود دارد، میتواند خود به یک «لوکیشن سینمایی» تبدیل شود. از آرامگاه بوعلی و تپه هگمتانه تا روستاهای تاریخی، کوهستان الوند و قصههای مردمان این دیار، همه میتوانند بخشی از یک روایت تصویری باشند.
سینما میتواند برای همدان فقط یک فعالیت فرهنگی نباشد؛ بلکه به گردشگری، اقتصاد خلاق، اشتغال جوانان و حتی برندینگ شهری کمک کند.
روز ملی سینما، بنابراین تنها روز تقدیر از بازیگران و کارگردانان نیست؛ فرصتی است برای اینکه ببینیم سینما در توسعه فرهنگی یک شهر چه نقشی میتواند داشته باشد.
همدان اگر میخواهد در نقشه فرهنگی کشور جایگاهی فراتر از یک شهر تاریخی و گردشگری داشته باشد، باید روایت تصویری خودش را نیز جدی بگیرد.
سینما هنوز زنده است؛ اما برای زنده ماندن، به سالنهایی پر از مخاطب، فیلمهایی که حرفی برای گفتن دارند و شهرهایی نیاز دارد که جرأت کنند داستان خودشان را روایت کنند.
و شاید روز ملی سینما بهترین فرصت باشد برای اینکه همدان یک بار دیگر از خود بپرسد:
چه تعداد از قصههای این شهر هنوز روی پرده سینما روایت نشدهاند؟
|
