|
به گزارش میراثباشی؛ علیرضا قلینژاد پیربازاری مشاور و سرپرست معاونت فناوری و کاربردیسازی پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری درخصوص گروه هنرهای سنتی با تأکید بر این که چند نکته مهم وجود دارد که چون مرزبندی نشده امروز این مشکلات پیشآمده،گفت: صنایع دستی چه کار میکند و معیارهای آن از کجا میآید؟ ما چون خیلی به سازمان و نهاد اعتقادی نداریم و همه چیز را شخصی میبینیم. ما جایی رفته بودیم میگفتند چون ما از پژوهشگاه آمدیم اینجا، پس اینجا هم پژوهشگاه است. ما نباید همه چیز را شخصی ببینیم، حتی ورزشها هم به سمت گروهی شدن پیش میروند.
ما تنها با یک موضوع معنایی، واژگانی و مفهومی طرف نیستیم. قبلا صنایع دستی در وزارت صنعت که هیچ ربطی به آن نداشت قرار گرفته بود امروز جای درستی نشسته است.
اما اگر قرار باشد در این فرآیند اقتصادی نه سوداگری به هنرهای ملی و صنایع دستی به لحاظ کیفیت نظارت شود و حد استاندارد محصولات معین شود، متولی این تعریف این استاندارد و الگو کیست و کجاست؟ آن نهاد مهم است. این نهاد نامش پژوهشگاه است، پژوهشکده،گروه یا مرکز مهم نیست، مهم آن است این نهاد وجود داشته باشد و تمام بار معنا و مفهوم این هنر سنتی و ملی در آن بگنجد و بنشیند، نه صرفا محصول. چطور ادبیات زبان کلام است باید پژوهشکده هنرهای سنتی زبان هنرهای ملی و صنایع دستی باشد.
از طرفی چرا در طول زمان برای مرکز هنرهای ملی جای مستقلی میسازند چون ملاک و معیارهای آن با چارت اداری متفاوت است.
یکی از گرفتاریها همین است که یک پژوهشکده داریم با ملاک و معیارهای اداری، بعد با همان معیارها میخواهیم هنرمند را قضاوت کنیم.چون یکی سریع میآید در اتاق مالی مینشیند و میگوید چند ساعت سر کار بودی؟
آن روی سکه هم وقتی هنرمند نمیتواند با تمام توانش کار کند چه کسی مقصر است؟ نظام اداری. هنرمند نیازمند ممارست و توجه است نیازمند مواد و امکانات کار است. یک روز رفتم جایی یکی گفت ببین این دو نفر چُرت میزنند، من چون خودم معمارم به طرف گفتم شما تا به حال کار فکری کردی؟ طرحی بکشی، اثری خلق کنی؟ اگر طراحی کرده باشی متوجه میشوی که ذهنت ممکن است پس از 2ساعت یا 5ساعت دیگر توان ادامه دادن نداشته باشد و نیازمند استراحت برای بازتولید است، چه ذهنی چه جسمی. اصلا یک روز ممکن است هنرمند عوالمش خوب نباشد حتی اگر مجبورش کنید چیزی بسازد چون دلی نیست پس از ساخت دوست دارد آن را دور بریزد چون از دل و خلاقیتش بیرون نیامده است.بعد کسی که این فضا را نشناسد میگوید اینها چه میکنند هر وقت میخواهند میآیند هر وقت میخواهند میروند؟! این یکی از مشکلات است.
از طرفی اساسا این مرکز دیگر شاخ و برگ و مرجعیت ندارد، مرکزیت ندارد، باید شبکهسازی میکرده که نکرده، باید نوآوری میکرده، هنرمند پرورش میداده الان باید خانه هنرمندان اینجا میبود، اما حتی هنرمند اجازه ورود به این نهاد را ندارد.
رابطه مفهوم و معنا و مکان هم نکته دیگری است. هر جایی که ۱۰۰۰متر مربع باشد و از جایی نور بگیرد مرکز هنرهای سنتی نیست. هر جایی برای خودش یک سلسله هویتی و معنایی دارد. یعنی کسی که در مرکز هنرهای سنتی مینشیند باید حس کند همانجایی نشسته که در سال ۱۳۲۰ بوده و این حس القا شود.
درک این موضوع برای دیگران سخت است مثلا سازمان برنامه و بودجه برایش سخت است. هزینهای میکند ۳۰ ساختمان ساخته شود اما برایش قابل درک نیست هزینه کند ۵ سال ساخت یک میز طول بکشد یا مرمت یک متر تزئینات معماری مثلا 3 سال طول بکشد. میگوید این پول دولت است چکار میکنید؟! متوجه نیستند که این بخش هنرهای سنتی یا صنایع دستی مسئولیت حاکمیتی برای دولت دارد چون آن گردشگری که این آثار را با خود می برد در واقع تصویر ایران را با خود میبرد.به خدا که نمیدانند! از سویی متوجه باشیم این ایراد نیست، دنیای آنها متفاوت است دنیای آنها دو دوتا چهارتا است اما این، دنیای هنر است.
از طرفی، مرکز هنرهای سنتی هم تلاشی برای نشان دادن مرجعیت و مرکزیت، نوآوری و همگامسازی با اکوسیستم و... نکرده است. اصلا نمیخواهد به وکیل و وزیر و مسئول نشان دهیم به جامعه خودمان نشان بدهیم. جامعه نیاز دارد. چند نفر میدانند پژوهشگاه یعنی چه؟ عرض این است تا معنا را یک صورت ملموس ندهیم برای خیلیها قابل درک نیست.
پس بنشینیم صحبت کنیم و حرفهای یکدیگر را بشنویم. ما ادعا نمیکنیم همه هنرهای این مملکت در این مرکز و ساختمان تجمیع شده اما ادعا میکنیم کسانی که این هنر را باغبانی میکنند اینجا جمع شدهاند.
اجازه بدهید اینجا خانه هنرمندان کشور شود. اجازه بدهید هنرمندان رفت و آمد کنند آنوقت متوجه میشوند درخت هنر در ایران بزرگتر وریشه آن قویتر از آن است که بخواهیم آن را از ریشه درآوریم. حداقل در تاریخ خواهد ماند که یک عدهای نه تنها خودشان را هم قد این سیستم اشتباه نکردند بلکه تلاش کردند به آن یاد بدهند اینجا ماهیتی دارد که درست است جبر زمانه تلاش کرده لاغرش کند اما وجود و موجودیت و ماهیتش تنومند و ستبر است.
این نکته را هم اضافه کنم زارعی رئیس پژوهشگاه به خاطر اعتقادی که دارد هیچ جا کوتاه نیامده ولی یادمان باشد نباید بجنگیم و خودمان را همسطح یک سیستم دیگر بکنیم باید کار درست را انجام دهیم. جذابیتها را نشان دهیم اما به اهلش هم بگوییم ما برای آینده فکر میکنیم.
|
