|
فرش دستباف ایران سالها یکی از معتبرترین نمادهای هویت فرهنگی و سرمایه اقتصادی کشور در عرصه جهانی بوده است؛ هنری که ریشههای آن از جغرافیای متنوع ایران، از آذربایجان تا خراسان و از کاشان تا همدان، تغذیه میشود و بهعنوان کالایی فاخر در بازارهای بینالمللی شناخته میشود. استان همدان از جمله مناطق صاحبسبک در این حوزه است؛ سرزمینی که با برخورداری از دهها منطقه بافت، تنوع نقشه و پیشینهای دیرپا، همواره در ردیف قطبهای اصلی تولید فرش دستباف قرار داشته است.
با این حال، صنعت فرش در سالهای اخیر مسیر متفاوتی را تجربه میکند؛ مسیری که با کاهش شدید صادرات، خروج تدریجی نیروهای ماهر، کمبود حمایتهای ساختاری و تغییر الگوهای مصرف جهانی همراه شده و جایگاه این صنعت دیرینه را در معرض تهدید قرار داده است.
بررسی آمار و روندهای تجاری نشان میدهد که فرش دستباف، که زمانی سهم قابل توجهی از صادرات غیرنفتی ایران را به خود اختصاص میداد، اکنون با فاصلهای چشمگیر از دوران اوج خود قرار گرفته و بسیاری از تولیدکنندگان و صادرکنندگان با مشکلات جدی در تأمین مواد اولیه، نیروی انسانی ماهر و دسترسی به بازارهای جهانی مواجهاند. این وضعیت برای همدان، که بخش قابل توجهی از اقتصاد سنتی خود را بر پایه تولید فرش بنا کرده بود، هشداردهندهتر است؛ زیرا کاهش اشتغال، توقف فعالیت بسیاری از کارگاهها و افت قدرت رقابت در بازارهای جهانی، آینده این هنر- صنعت ارزشمند را با ابهام روبهرو کرده است.
کارشناسان معتقدند که اگرچه فرش همدان همچنان ظرفیتهای کمنظیری از نظر تنوع طرح، کیفیت بافت و اصالت فرهنگی دارد، اما نبود یک استراتژی حمایتی کارآمد و ورود نکردن نسل جوان به این حوزه، روند احیای آن را با کندی مواجه کرده است. از اینرو، فعالان صنعت فرش بارها تأکید کردهاند که احیای جایگاه تاریخی فرش همدان نیازمند نگاه تازه، برنامهریزی بلندمدت، سرمایهگذاری هدفمند و اجرای واقعی قوانین حمایتی است؛ موضوعی که امروز بیش از هر زمان دیگری ضروری به نظر میرسد.
در همین راستا، حمیدرضا فروزان احسن، رئیس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف و عضو هیأتمدیره کانون کارآفرینان برتر رسمی همدان، در گفتوگویی به تحلیل وضعیت کنونی این صنعت پرداخته و با ارائه آمارهای نگرانکننده از کاهش اشتغال و سقوط صادرات، بر ضرورت اقدام فوری مسئولان، آموزش نسل جوان و توسعه زیرساختهای صادراتی تأکید میکند.
به گزارش تسنیم، فروزان احسن با هشدار درباره وضعیت بحرانی این صنعت، از کاهش 50 درصدی اشتغال و سقوط شدید صادرات خبر داد و خواستار حمایتهای هدفمند مسئولان، ورود نسل جوان و تقویت زیرساختهای صادراتی شد.
وی ضمن بررسی وضعیت فعلی صنعت فرش در استان، به تشریح چالشها و ضرورت حمایتهای هدفمند از سوی مسئولان و نمایندگان مجلس پرداخت و بر لزوم توجه به آموزش نسل جوان و بهبود زیرساختهای صادراتی تأکید کرد.
فروزان احسن خواستار حرکتهای هماهنگ و مؤثر برای احیای این صنعت شد و در مورد جایگاه تاریخی و اقتصادی صنعت فرش در این استان و چالشهای پیشروی آن گفت: استان همدان بهعنوان یکی از خاستگاههای اصلی فرش دستباف ایران، از گذشته تا امروز در این حوزه جایگاه ویژهای داشته است. همدان دارای 4 قوم و بیش از 40 منطقه بافت فرش است و از لحاظ تنوع طرحها و نقشهها با بیش از 500 طرح متنوع، در صدر تولیدکنندگان فرش کشور قرار دارد.
رئیس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف همدان افزود: این صنعت در گذشته نزدیک به 70 تا 80 هزار نفر اشتغالزایی داشته و از اهمیت ویژهای برخوردار بوده است. اما در حال حاضر این تعداد به حدود 40 هزار نفر کاهش یافته که کاهش قابل توجهی در زمینه اشتغال این صنعت به شمار میآید.
فروزان احسن در ادامه به وضعیت صادرات فرش همدان اشاره کرد و گفت: در گذشته فرش همدان یکی از مهمترین کالاهای صادراتی استان و کشور بوده است. بهطور مثال در سال 1374 صادرات فرش ایران نزدیک به 2 میلیارد دلار بوده است. اما این رقم در حال حاضر به حدود 40 میلیون دلار کاهش یافته است. آخرین آمار صادرات فرش از گمرک همدان مربوط به سال 1378 بود که صادرات به 13.5 میلیون دلار رسید. خوشبختانه از سال گذشته صادرات فرش از گمرک همدان دوباره آغاز شده و امسال میزان صادرات به 198 هزار دلار رسیده است.
وی در مورد چالشهای پیشروی هنر-صنعت فرش همدان بیان کرد: بزرگترین چالش این هنر-صنعت نیروی کار است. بسیاری از افراد فعال در این صنعت، بهویژه بافندگان و پشمچینها، پا به سن گذاشتهاند و از این حرفه خارج میشوند. برای احیای این صنعت، باید نسل جوان به این حرفه وارد شود و بهویژه افرادی که در حوزههای دیجیتال و الکترونیک فعال هستند، به صنعت فرش بپیوندند.
رئیس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف همدان همچنین از مسئولان و نمایندگان مجلس درخواست کرد که همانند گذشته از این صنعت حمایت کنند، این حمایتها باید هدفمند و نتیجهبخش باشد ضمن اینکه نیاز است مصوبات و قوانین مرتبط با صنعت فرش اجرایی شوند تا فرش همدان بتواند جایگاه اقتصادی و فرهنگی خود را دوباره احیا کند.
فروزان احسن در پایان بر لزوم تقویت آموزشهای صنعت فرش، توسعه بازارهای صادراتی، حمایت مالی و قانونی از تولیدکنندگان و بهبود زیرساختهای صادراتی تأکید کرد و از مسئولان خواست تا بهویژه در زمینه حمایتهای قانونی و مالی برای احیای این صنعت اقدام کنند.
وی همچنین از پیگیری ثبت ملی و سپس ثبت جهانی طرحهای فرش همدان خبر داد و افزود: این اقدام میتواند بهعنوان یک گام اساسی در جهت معرفی و گسترش بازارهای جهانی فرش همدان باشد.
گفتنی است 24مین نمایشگاه تخصصی فرش دستباف همدان با حضور 70 غرفه و نمایش انواع فرشهای دستباف از 15 تا 21 آذرماه 1404 در محل دائمی نمایشگاه بینالمللی پذیرای علاقهمندان بود و هنرمندان، بافندگان و بازرگانان فرش از استانهای قم، مشهد، تهران، اصفهان، یزد، اراک، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، گلستان و چهارمحال بختیاری حضور فعال داشتند.
در این نمایشگاه انواع فرشهای ابریشم قم، افشار و بیجار و همچنین هنر فرش بافی شاهین دژ، ساروق و جیریا و نیز فرشهای نفیس تبریز، قالیهای ارزشمند یلمه و بختیاری و انواع گلیم و گبه به نمایش گذاشته شد.
|
