|
■ 58 درصد مردم روزنامه کاغذی میخوانند
اینکه مردم همدان چقدر وقت خود را با نشریات میگذرانند و برای این کالای فرهنگی هزینه میکنند و اصولاً در نزد خانوادهها مطبوعات چه جایگاهی دارد و معمولاً مردم همدان به چه نشریات و مباحثی علاقهمند و گرایش دارند؟ بیشتر نشریات را در کجا مطالعه میکنند؟ مهمترین پرسشهایی است که امروزه در این روزگار بیتوجهی به مطالعه فرهنگ مکتوب ذهن همگان را درگیر خود کرده است.
با این حال در ابتدای این مطالب باید اشاره کرد حصول به این پرسشها شاید به اطلاعات برنامهریزان و مجریان فرهنگی کمک نماید، اما تنها درمان این مشکل بزرگ فرهنگی نیست و بر حسب دادهها راهکارهای چندگانهای برای این موضوع مهم باید اندیشیده شود تا شاهد جامعهای کتابخوان و روزنامهخوان باشیم.
با توجه به آخرین نتایج پیمایش ملی مصرف کالاهای فرهنگی که به صورت کشوری از سوی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگوارشاد اسلامی در سال 1398 با عنوان موج سوم پیمایش آغاز و نتایج آن در سال 1399 منتشر گردید، میتوان به آمار و وضعیت مطالعه جراید در همدان دسترسی پیدا کرد. در این نوشتار ابتدا آمارهای این پیمایش در هر قسمت بیان و سپس مشکلات و پیشنهادات ارائه میگردد. لازم به یادآوری است که مخاطبان این پیمایش از ساکنان شهر و روستا، جمعیت بالای 15سال، متأهل و مجرد در سطوح مختلف تحصیلی، اقتصادی و اجتماعی، مرد و زن و افراد شاغل و بیکار انتخاب شدهاند:
در پاسخ به این پرسش که آیا شما نشریه و روزنامه مطالعه میکنید: 3/25 درصد از پاسخگویان اعلام داشتهاند که روزنامه و مجله میخوانند و 4/74 درصد نیز اعلام داشتهاند که هرگز روزنامه نمیخوانند. در این آمار افراد میانسال و جوان بیشتر از دیگر سنین به مطالعه نشریات میپردازند و افراد شاغل بیشتر از افراد بیکار و افراد متوسط بیشتر از دیگر افراد روزنامه و مجله میخوانند. در ارتباط با این پرسش 3/42درصد افراد روزنامهخوان اعلام داشتهاند که نشریات را به صورت الکترونیکی هم میخوانند. از این جمعیت 5/41درصد نشریات را به صورت الکترونیکی و 5/58 درصد به صورت کاغذی و فیزیکی مورد مطالعه قرار میدهند. آمارفوق هرچند نشان از افزایش تمایل مردم همدان به مطالعه نشریات به صورت الکترونیکی دارد، اما نشان میدهد که استقبال مردم از نشریات کاغذی بیشتر از الکترونیکی است و همچنان مطالعه جراید به صورت فیزیکی و سنتی را بر ابزارهای نوین اطلاعرسانی ترجیح میدهند. این گرایش در نزد افراد میانسال به بالا بیشتر از دیگر سنین است و جوانان بیشتر از مطالعه الکترونیکی نشریات استقبال میکنند.
در بین افرادی که به مطالعه نشریه میپردازند حدود 7/5 درصد به صورت روزانه، 1/17درصد، 2 یا 3 بار در هفته، 5/30 درصد یک بار در هفته، 9/22درصد 2 یا 3 بار در ماه و 2/15درصد ماهی یک بار برای مطالعه نشریات وقت میگذارند. آمار فوق حاکی از آن است که مطالعه نشریات در همدان به صورت حرفهای و جدی پیگیری نمیشود و نشریات سراسری و محلی یک جریانسازی حرفهای و مستمر در این حوزه انجام نداده و اغلب مطالعه نشریات از سوی مخاطبان به صورت تفننی و تصادفی انجام می-گیرد و چندان این افراد پیگیر دائم مطالب نشریات نیستند.
در پاسخ به اینکه چند ساعت از وقت خود را در هفته صرف خواندن روزنامه و مجله میکنید؛ 4/31 درصد تا نیم ساعت، 4/32 درصد تا یک ساعت، 9/21درصد تا 2 ساعت و 3/14درصد بیشتر از 2 ساعت در هفته را اعلام کردهاند. هرچه سن، تحصیلات و منزلت شغلی و اقتصادی افراد بیشتر میشود میزان ساعت مطالعه در نزد این افراد افزایش مییابد. مردان بیشتر از زنان و افراد شاغل بیشتر از افراد بیکار وقت برای مطالعه میگذارند.
بیشترین تمایل روزنامه و مجلهخوانهای همدانی به نشریات سراسری و پرمخاطب است. پس از آن نشریات ورزشی، حوادث، اقتصادی، جوانان و روزنامههای محلی قرار دارد. نشریات محلی با حدود 2درصد در بین نشریات در پایینترین سطح گرایش مخاطبان قرار دارد. این آمار مشخص میکند که نشریات محلی با وجود توسعه کمی و کیفی نتوانستهاند نقش و کارکرد خود را به خوبی تبیین و از لحاظ محتوا و شکل بر مخاطب تأثیرگذار باشند. مردم استان کمتر با این نشریات محلی آشنا هستند. 1/32 درصد از افرادی که به مطالعه نشریات میپردازند بیشتر به صفحه اول نشریه توجه دارند. 2/14درصد بیشتر به صفحه حوادث گرایش داشته و 4/27درصد به صفحه سیاسی، 5/8 درصد به صفحه اجتماعی، 7/5درصد به صفحه ورزشی و فرهنگی و 9/1درصد به صفحه اقتصادی و آگهیها توجه دارند. این سلایق گوناگون مخاطب میطلبد نشریات بخصوص نشریات محلی توجه بیشتری به این موضوع کرده و در ذکر اخبار بهنگام و موثق توأم با جذابیت و تنوع مطالب اقدام مناسبی داشته باشند.
در بین مکانهای متعدد برای مطالعه نشریات 9/72 درصد از افراد اعلام داشتهاند که روزنامه و مجلات را در خانه مطالعه میکنند. 5/21درصد محل کار خود را ذکر کرده، 8/2درصد در کیوسک مطبوعات و 9/1درصد در اماکن عمومی به مطالعه این کالای فرهنگی میپردازند. آنچه که در این آمار قابل ذکر و توجه است مطالعه نکردن نشریات در کتابخانههای عمومی با توجه به فراوانی آن میباشد. آمار مطالعه نشریات در این مکان صفر بوده است. برای اینکه کتابخانهها بیشتر به یک مرکز مطالعه نشریات تبدیل گردند، نیازمند دسترسی آسان مخاطب به این مراکز و تبلیغ و اطلاعرسانی از سوی متولیان میباشد.
در بین افراد روزنامه و مجلهخوان 5/11درصد یک تا 2 هزار تومان در ماه هزینه میکنند. 5/38 درصد 3 تا 5 هزار تومان، 26درصد 5 تا 10هزار تومان، 6/15درصد 10 تا 20 هزار تومان، 3/7درصد 20 تا 50 هزار تومان و یک درصد بیش از 50 هزار تومان در ماه برای خرید نشریات مورد علاقه هزینه میکنند. میانگین هزینهکرد برای نشریات در حدود 10هزار تومان در ماه است. در بحث مطالعه نکردن نشریات بخصوص در نزد خانوادههای همدانی آنچه که از سوی این افراد به عنوان مهمترین مشکل اعلام شده: گرانی نشریات و تقبل هزینههای زیاد بر سبد خرید ماهیانه خانواده بیان شده است در حالی که آمار فوق نشان میدهد هزینهکرد خانوادهها و افراد علاقهمند درخصوص مطبوعات رقم کم و ناچیزی در مقابل هزینهکرد خانوادهها در حوزه رسانههای دیجیتال و فضای مجازی میباشد. این بدان معنی است که خانوادهها حاضر به پرداخت هزینههای سنگین برای رسانههای نوین هستند، اما حاضر نیستند نیمی از آن را برای خرید و مطالعه نشریات هزینه و خرج نمایند. در این رابطه مطالعه نکردن مطبوعات از سوی مردم مشکل اقتصادی نیست، بلکه مشکل فرهنگی میباشد که نیاز به تغییر نگرش افراد و گرایش آنها به این حوزه در کنار استفاده از دیگر رسانهها دارد.
|
