|
درحالی گرانی مواداولیه هنرصنعت فرش همدان را با چالش روبهرو کرده که پشمهای گوسفندان که زمانی عنصر اصلی بافت فرش بوده به دلیل نبود مرکزی برای جمعآوری یا دور ریخته میشوند و یا به آتش کشیده میشوند.
همدان در تولید صنایعدستی از جایگاه ارزندهای برخوردار است بهنحوی که از دهها و صدها و هزاران هنری که در این بخش گنجانده شده در تولید و عرضه فرش دستباف به مناطق مختلف کشور و حتی جهان سرآمد بوده است و فرش مهربان این استان آوازه جهانی دارد.
فرش دستباف همدان در مقایسه با فرشها و قالیهای بافته شده در سایر مناطق و استآنهای کشور دارای خصوصیتهای برجستهای بوده به نحوی که در میان دهها قالی بافته شده به راحتی قابل تشخیص بوده است.
این امتیاز شاید هنوز هم در برخی مناطق استان همدان وجود داشته باشد، اما آنچه باید گفته شود اینکه سالهای گذشته در بسیاری از خانههای شهر و استان قالیبافی رونق داشته، اما این روزها بافندگان و فروشندگان فرش دست از کار کشیدهاند و اشتغال به این حرفه را سود ده نمیدانند.
یکی از فعالان عرصه فرش همدان با بیان اینکه زمانی همدان برای خود در تولید قالی و فرش حرف برای گفتن داشت، گفت: متأسفانه این روزها تمام امتیازات منحصربهفرد همدان در زمینه بافت فرش از بین رفته است.
برخیها بیکار میمانند
اما قالی نمیبافند
وی با بیان اینکه تعداد بافندهها کم شده و به گفته خودشان برایشان صرف نمیکند به حرفه قالیبافی بپردازند، گفت: برخی از آنها حتی ترجیح میدهند بیکار بمانند، اما قالی نبافند.
وی با بیان اینکه این وضعیت به خودی خود ایجاد نشده و افراد بسیاری در ایجاد آن سهیم هستند، ادامه داد: مشکلات قالیبافان اساسی است و از همه مهمتر اینکه قالیبافان حمایت نمیشوند.
یکی دیگر از افرادی که روزگاری در حرفه قالیبافی مشغول فعالیت بوده نیز در گفتوگو با بازار، با بیان اینکه از بافنده تا خرید و فروش و اریشکش و سایر بخشهای بافت قالی با مشکل همراه است، گفت: بازار فرش همدان روزگاری رونق قابلتوجهی داشت به نحوی که شاید روزانه هزار قطعه و تخته فرش به بازار اصلی میآمد، اما این روزها یکی دوتخته هم نمیآید.
وی بابیان اینکه این روزها قالیبافان فرش کمتر میبافند چراکه حمایت نمیشوند و از سوی دیگر صادرات فرش هم متوقف شده است، ادامه داد: وضعیت اشتغال فعالان صنعت فرش به خطر افتاده است.
وی با بیان اینکه بازار فرش همدان زمانی رونق و دادوستد داشت و همدان گویی بندر گمرک غرب کشور بود و فرشها برای توزیع به همدان میآمد و از همدان به سایر مناطق ارسال میشد، گفت: روزانه شاید هزار تخته فرش و قالی از همدان و اطراف به بازار فرش همدان میآمد، اما در حالحاضر در بهترین حالت روزی 2 تا 3 تخته فرش هم نمیآید.
وی ادامه داد: همدان روزگاری دارای شرکت فرشی بود که ۴۰۰ دستگاه فرشبافی بزرگ داشت و قالیهای ۳۰ تا ۵۰ متری میبافت و به بازار عرضه میکرد و حتی همدان روستاهای شناخته شدهای در زمینه فرشبافی داشت که این روزها کمتر از آنها نامی میرود.
یکی دیگر از فعالان صنعت فرش همدان نیز با بیان اینکه هیچ منطقهای و استانی نتوانسته و نمیتواند فرش همدان را ببافد چراکه خیلیها بافتند و رقابت کردند، اما نتوانستند آن را به بازار عرضه کنند؛ گفت: افغانستان، تبت، ترکیه، پاکستان و حتی چین در این رقابت شرکت کردند، اما موفق نشدند.
وی با بیان اینکه رنگ قالیهای همدان با سایر مناطق متفاوت است و حتی میتوان بر اساس آن گفت در چه روستایی بافته شده است، افزود: همدان به داشتن فرشهای بادوام معروف است و آن هم به خاطر استفاده از خامه خاصی است که کمی بادوامتر از سایر خامههاست.
این فروشنده فرش با بیان اینکه زمانی ۲۰۰ کارگر در یک کارگاه فرشبافی فعالیت میکردند، اما یکی پس از دیگری از کار خداحافظی کردند، گفت: در گذشته هزینه مواد اولیه بافت فرش و دستمزد ۲۰ درصد قیمت تمام شده فرش دستباف بود، اما حالا به ۶۰ درصد رسیده است.
وی ادامه داد: در گذشته اگر ۱۰۰میلیون تومان فرش میفروختیم ۱۰میلیون تومان آن پول مصالح فرش میشد، اما در حالحاضر از فروش ۱۰۰ میلیون تومان فرش ۳۰ تا ۴۰ میلیون تومان هزینه مصالح میشود.
این فروشنده فرش گفت: روز به روز قیمت مواد اولیه بالا میرود که بهعنوان نمونه میتوانیم به رنگ قرمز که به کیلویی 3 میلیون تومان افزایش یافته اشاره کنیم و این وضعیت در حالی است که شاهد دورریز پشمهای گوسفندان هستیم.
وی با بیان اینکه در همدان مرکزی برای دریافت پشم وجود ندارد که اگر دامدار پشم گوسفند را چید تحویل آن مرکز دهد، افزود: این در حالی است که در گذشته همه پشمها را برای قالی استفاده میکردیم و قالیبافان حتی از فصل بهار برای پاییز وقت میگرفتند که پشمها را خریداری کنند.
یکی از فعالان رنگرزی همدان نیز با بیان اینکه کارخانههای پشمریسی همدان یکی پس از دیگری تعطیل شدهاند، گفت: در همدان در گذشته ۳۰ تا ۴۰ کارخانه پشمریسی وجود داشت که گرانی مواد اولیه رنگرزیها را به تعطیلی کشانده است.
وی با بیان اینکه2 سال پیش یک بقچه 4/5 کیلویی خامه 7 هزار تومان بود که الان آن را به قیمت ۱۵۰هزار تومان خریداری میکنیم، افزود: این اتفاق یکی از دهها اتفاقی است که فرش را به این وضعیت رسانده است.
رئیس کمیسیون سرمایهگذاری اتاق بازرگانی استان همدان نیز با بیان اینکه عشایر سالی 2 نوبت پشم گوسفند را میچینند، ادامه داد: وزن پشم کم و حجم آن زیاد است، اما به دلیل نخریدن پشم گوسفند، عشایر آن را به قیمت کم میفروشند و یا آتش میزنند.
هادی خورشیدی با اشاره به اینکه چندین جلسه برای حل مشکل پشم گوسفند تشکیل شده است، افزود: پشم مرغوب ایران به کشورهای افغانستان، هند و پاکستان قاچاق میشود، اما جای سؤال است که چرا قانونی صادر نمیشود؟
وی با اشاره به اینکه فرش تولیدی افغانستان، هند و پاکستان رشد پیدا کرده چراکه فرش تولیدی با پشم ایران را چند برابر قیمت فرش تولیدی با پشم خود میفروشند، عنوان کرد: بعد از عید هیچ گوسفندی با پشم نباید وارد کشتارگاه شود، یک گوسفند۷۵۰ تا هزار و ۲۰۰ گرم پشم دارد، اما 2 کیلو فضولات همراهش است و این آلودگی ایجاد میکند.
خورشیدی با بیان اینکه دباغ پوست بدون پشم میخواهد و یک دستگاه موزر آمده که یک تیکه پشم گوسفند را میچیند و کنار میگذارد، افزود: روزانه ۶۰۰ گوسفند در همدان کشتار میشود که میتوان یک روز قبل از کشتار پشم آن را چید.
کارآفرین نمونه و فعال در فرش دستباف استان همدان نیز با بیان اینکه در استان همدان ۴۳ منطقه برند جهانی فرش دارند که 3 مورد از آنها ثبت جهانی شده است، بیان کرد: بر اساس آمار حدود ۵۷ هزار نفر در همدان در این حرفه صاحب سابقه هستند.
حمیدرضا فروزان احسن با بیان اینکه اگر رفع تعهد ارزی صورت بگیرد صادرات فرش رونق خواهد گرفت، گفت: پشمهای بهکار رفته در بافت فرشهای استان همدان به دلیل ارگانیک بودن و رنگآمیزی گیاهی آنها در سطح کشور از مرغوبیت قابلتوجهی برخوردار هستند.
وی با اشاره به اینکه در 2 روستا یکی در نهاوند و یکی در کبودراهنگ کار پشمریسی را آغاز کردهایم و در این مناطق رنگرز نیز وجود دارد تا کارها انجام شود، افزود: اگر پشم گوسفندان قبل از ذبح چیده شود با این اقدام هم از هرز رفتن و مضمحل شدن پشمها جلوگیری و هم استفاده از گوشت گوسفند راحتتر میشود.
زمان آن رسیده تا به جای آنکه دست روی دست بگذاریم و شاهد فراموشی هنرصنعت فرشبافی در همدان و سوت و کوری راسته فرش در بازارهای تاریخی همدان باشیم، آستینهای همت را بالا زده و قدمهایی در مسیر احیای این هنرصنعت برداریم تا بلکه زمینهای برای اشتغالزایی، درآمدزایی، صادرات و ارزآوری ایجاد شود.
|
