|
سیاست فشار حداکثری آمریکا علیه ایران بدون توجه به زمینههای فرهنگی جامعه ایرانی و رفتارشناسی ایرانیان در شرایط بحران طراحی شده و بهنظر نمیرسد این سیاست دستاورد قابل اعتنایی داشته باشد.
کارزار فشار حداکثری آمریکا علیه ایران این روزها با تردیدهای جدی مواجه شده است، این نکتهای است که حتی مشاور امنیت ملی پیشین ترامپ نیز به آن معترف است. چندی پیش جان بولتون در سخنانی در دانشگاه دوک با بیان اینکه سیاست ترامپ در حال شکست خوردن است، گفت: من فکر نمیکنم ترامپ مطابق شعار فشار حداکثری پیش میرود. من فکر نمیکنم که ما در حال اجرای سیاست فشار حداکثری بر ایران هستیم.
به گزارش ایرنا، ایران در 2 تا 3 سال گذشته توانسته با در پیش گرفتن سیاست مقاومت حداکثری در مقابل کارزار فشار حداکثری آمریکا مقاومت کند، با این وجود همهگیری کرونا در ایران ظاهرا امید برخی چهرههای افراطی برای زمین خوردن ایران را زنده کرده است.
بهتازگی مارک دوبوویتز مدیر بنیاد دفاع از دموکراسی ضمن ابراز خوشحالی از شیوع کرونا در ایران گفته آنچه تحریمها نتوانسته بود بر سر اقتصاد ایران بیاورد کرونا محقق کرده است. این نوع نگاه فارغ از نشان دادن سرشت غیرانسانی چنین شخصیتهایی، ناآگاهی آنها از پیچیدگیهای جامعه ایرانی را نشان داده است.
یکی از ویژگیهای فرهنگی و جامعهشناختی ایرانیان، اتحاد و انسجام در شرایط بحران و سختی است و همین امر موجب دوام و ماندگاری آن در طول قرنها آن هم در یک منطقه پرآشوب بوده است. پس از شوک اولیه کرونا، جامعه ایرانی کم کم در حال غلبه بر آن است و محتوای منتشرشده در رسانهها و شبکههای اجتماعی نشاندهنده همدلی و همافزایی بیش از پیش اقشار مختلف برای غلبه بر این بلیه جهانی است.
نکته قابل تأمل اینکه آمریکا 4 دهه است در حال آزمودن یک راه شکست خورده است. جمهوری اسلامی ایران از زمان پیروزی انقلاب اسلامی در ۱۹۷۹ تحت تحریم بوده است. با این وجود هیچ نشانهای وجود ندارد که ایران حاضر به پذیرش اهداف اصلی راهبرد فشارهای آمریکا بوده باشد کما اینکه در 4 دهه گذشته هم تن به هیچ خواسته نامعقول و غیرمنطقی نداده است.
مقامات آمریکایی ظاهرا دریافتهاند که فشارهای وارد شده به تهران مؤثر واقع نشده است و کمکم تعداد بیشتری از مقامات این کشور به این نتیجه میرسند، با این وجود درحالیکه انتظار میرود این اتفاق به تجدید نظر در رویکرد سابق منجر شود، برخی مقامات با نوعی لجاجت سعی در ادامه همان رویه دارند.
به همین دلیل است که مایک پمپئو، وزیر امور خارجه آمریکا بهدنبال راههای دیگری برای اعمال فشار بر ایران است. مایک پمپئو، روز جمعه ۹ اسفند در نشست کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان این کشور، از سیاست فشار حداکثری واشنگتن بر ایران و به شهادت رساندن سردار قاسم سلیمانی دفاع کرد. او با رد انتقادها از رویکرد دیپلماتیک دولت ترامپ در قبال ایران گفت: «جمهوری اسلامی ایران، حامی شماره یک تروریسم در جهان است و بیش از هر کشور دیگری یهودستیز است.»
پمپئو در مصاحبهای که تارنمای واشنگتن فری بیکن منتشر کرد، اعلام کرد که دولت کنونی آمریکا به ریاست دونالد ترامپ تلاشهای متعددی را برای مقابله با افزایش اثرگذاری ایران در منطقه آغاز کرده است. وی گامهای بعدی آمریکا را جلوگیری از نفوذ رو به رشد تهران در کشورهای مهم عربی همچون یمن، سوریه و لبنان دانست. این رویکرد در حالی اتخاذ میشود که آمریکاییها فراموش کردهاند نفوذ تهران در منطقه نفوذ فرهنگی و حاصل آمیختگی فرهنگی، قومی، زبانی، مذهبی و همنشینی در طول قرنها زیست مسالمتآمیز است.
وزیر خارجهآمریکا این را هم گفته است که در ماههای آینده، به همراه دونالد ترامپ تصمیم مهمی درباره مطرح کردن درخواست از سازمان ملل برای استناد به «مکانیسم ماشه» برای بازگشت مجموعهای از تحریمهای بینالمللی علیه ایران اتخاذ خواهند کرد. به گفته این مقامآمریکایی اگرچه ترامپ هنوز تصمیم نهایی درباره مکانیسم ماشه در سازمان ملل اتخاذ نکرده است اما از پیش زمینه را برای این اقدامات فراهم کرده است.
نزدیک به 2 سال از آغاز کمپین فشار دولت ترامپ علیه ایران میگذرد و دولت ترامپ هنوز نتوانسته ایران را با به پای میز مذاکره بکشاند، ایران اعلام کرده که تنها با لغو تحریمها حاضر به مذاکره با آمریکا است. ترامپ باید این واقعیت را قبول کند که با تحریمهای بیشتر، منزوی کردن یا راههای نظامی مشکلات با ایران قابل حل نیست. زمان آن رسیده که این استراتژی شکستخورده حداکثر فشار را کنار بگذارد و به یک دیپلماسی واقعبینانه روی بیاورد.
در ماهها و هفتههای گذشته دولت آمریکا در پی تشدید فشارها بر تهران از طریق سازوکار حل اختلاف و مکانیسم ماشه است آن هم درحالیکه خود از این توافق خارج شده و هیچ مبنای حقوقی برای استفاده از این سازوکار ندارد. از سوی دیگر شرکای اروپایی برجام هم پس از طرح مباحثی درباره استفاده از سازوکار حل اختلاف، دریافتند که استفاده از این سازوکار عملا دست آنها را در پیگیری اهدافشان خالی خواهد کرد. برای همین اعلام کردند فعلا از این سازوکار استفاده نمیکنند و ممکن است ایران واکنش تندی به این اقدام نشان دهد کما اینکه محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه در اواخر دی ماه هشدار داد که اگر کشورهای اروپایی پرونده هستهای ایران را به شورای امنیت سازمان ملل بفرستند، جمهوری اسلامی از انپیتی یا پیمان منع گسترش تسلیحات هستهای خارج میشود.
اکنون شاید زمان مناسبی برای ارزیابی نتایج و دستاوردهای فشار حداکثری باشد. اقدامات دو سه ساله گذشته آمریکا و بیعملی اروپا موجب بازنگری جامعه ایرانی در نوع نگاه به غرب و امکان همکاری با آن شده است که برونداد آن را میتوان در انتخابات مجلس شورای اسلامی مشاهده کرد. امروز جامعه ایرانی بهویژه اقشار و طبقات متوسط به میزان قابل توجهی نسبت به آمریکا و غرب بیاعتماد شده است
|
