|
افزایش جمعیت، قیمت پایین آب، صادرات آب مجازی و استفاده نامناسب در بهرهبرداری از منابع آب، استقرار فعالیتهای آببر در مناطق خشک، حفر چاههای غیرمجاز، الگوی کشت نامتناسب و بهرهوری پایین بخش کشاورزی بخشی از عوامل ایجاد کمآبی در استان است.
سرپرست مدیریت حفاظت و بهرهبرداری از منابع آب استان همدان گفت: استان همدان دارای 7دشت مستقل و 6دشت مشترک با استانهای مجاور است که از این تعداد 4دشت ممنوعه بحرانی و 3دشت ممنوعه است و دشت آزادی در استان همدان وجود ندارد.
محمد مظفری با اشاره به ممنوعیت توسعه کشاورزی در دشتهای ممنوعه استان همدان، اظهارکرد: در دشتهای ممنوعه و ممنوعه بحرانی توسعه کشاورزی، تأمین آب جدید برای مصارف کشاورزی امکانپذیر نیست و باید تلاش کنیم مقدار آب موجود را حفظ کنیم که با توجه به اُفت منابع زیرزمینی و کسری حجم مخزن در سطح استان اقداماتی از جمله طرح تعالسازی انجام گرفته است.
وی با بیان اینکه زنگ خطر مصرف آب به صدا در آمده است، به ایسنا تأکید کرد: ممنوعهبودن تمام دشتهای استان همدان و اعمال محدودیتهایی در برداشت آب از منابع زیرزمینی آنها، کاهش بیسابقه بارشها و مصرف بیرویه به ویژه در بخش کشاورزی زنگ هشداری برای مدیریت مصرف آب است.
وی با بیان اینکه عوامل متعددی در کمآبی مؤثر است، اضافه کرد: افزایش جمعیت، قیمت پایین آب، صادرات آب مجازی و استفاده نامناسب در بهرهبرداری از منابع آب، استقرار فعالیتهای آببر در مناطق خشک، حفر چاههای غیرمجاز، الگوی کشت نامتناسب و بهرهوری پایین بخش کشاورزی از دیگر عوامل ایجاد کمآبی در استان است.
وی با اشاره به اینکه از سال ۱۳۹۴طرح احیا و تعادلبخشی آبهای زیرزمینی در استان اجرایی شده است، گفت: در قالب این طرح انسداد چاههای غیرمجاز و بدون پروانه در حال انجام است که سال گذشته ۷۲۲حلقه چاه غیرمجاز در استان مسدود شد و در نتیجه انسداد این چاهها، حجم آب صرفهجویی شده به آبخوان دشتهای استان برگشت، به طوریکه گراف دشتها از حالت نزولی، صعودی ویا متوقف شده است .
سرپرست مدیریت حفاظت و بهرهبرداری ازمنابع آب با بیان اینکه آب منطقهای تنها متولی جلوگیری از چاههای غیر مجاز و مجاز پُر مصرف نیست، یادآور شد: دستگاههای متولی آب طبق قانون توزیع عادلانه آب وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان محیط زیست، نیروی انتظامی و دستگاه قضایی هستند و این 5متولی باید در کنار هم باشند، زیرا که به تنهایی این مشکل رفع نمیشود.
وی با بیان اینکه در سالهای گذشته تعدادی از کشاورزان طالب نصب کنتور برروی چاههای خود بودند اما به دلیل تحریمها برخی قطعات وارد نمیشود، افزود:کنتوردارکردن چاههای کشاورزی به جد در دستور کار آب منطقهای است اما در سالهای گذشته با وجود درخواست برخی کشاورزان، قطعات آن وارد نمیشد که البته درحال حاضر وضعیت بهتری وجود دارد و به دنبال کنتوردارکردن تمامی چاههای کشاورزی هستیم .
وی با بیان اینکه چاههایی که بیش از پروانه، آب مصرف کنند اخطار میگیرند، ادامه داد: به کشاورزانی که چاه بدون کنتور یا اضافه برداشت دارند اخطار ۴۵روزه داده میشود که در صورت توجهنکردن به اخطار به مراجعه قضایی به عنوان چاه غیرمجاز ارجاع داده میشود و در مواردی پروانه بهرهبرداری آنها باطل میشود.
مظفری تصریح کرد: در جلسه اخیر با استاندار به جهادکشاورزی تکلیف شد که قانونی برای برخورد با کشاورزانی که الگوی کشت را رعایت نمیکنند، دریافت کند چون اگر تخلفی درحوزه آب انجام بگیرد به جد پیگیری میشود.
کشت دوم لزوماً به معنای اضافه برداشت آب نیست
وی با بیان اینکه کشاورزی که کشت دوم دارد، لزوماً به این معنی نیست که اضافهبرداشت دارد، گفت: برخی از کشاورزان چاه اشتراکی دارند و بهصورت نوبتی کشت میکنند که اضافهبرداشتی هم صورت نمیگیرد بنابراین در اینصورت نمیتوانیم بگوییم کشاورز منجر به تخلف شده است بلکه یک کشاورز در نوبت بهار و دیگری در فصل پاییز کشت انجام داده است .
سرپرست مدیریت حفاظت و بهرهبرداری از منابع آب با بیان اینکه مدیریت توأم آب و برق برای جلوگیری از اضافه برداشت آب و برق در نظر گرفته شده است، افزود: بهمنظور جلوگیری از مصرف اضافه آب علاوه بر کنتور آب برای کشاورزان کنتور برق هم در نظر گرفته شده است که با اضافه برداشت برق این اضافه برداشت بهصورت خودکار در کارتابل آب منطقهای نمایان میشود.
وی ادامه داد: در مرحله نخست کارشناسان به محل زمین زراعی رجوع کرده و علت اضافهبرداشت را بررسی میکنند، اگر تنها اضافه برداشت برق باشد به شرکت توزیع ارجاع داده میشود و اما اگر اضافهبرداشت برق و آب به همراه هم باشد بررسی صورت گرفته و پس از صدور 2اخطار سبب ابطال پروانه کشاورز خواهدشد که سبب صرفهجویی توأم برق و آب میشود.
مظفری با اشاره به ابلاغ جدید الگوی کشت از سوی دولت در کشور و عملیاتیشدن آن، ابراز امیدواری کرد: با اجرای این الگوی کشت، جهاد کشاورزی با توجیه و فرهنگسازی کشاورزان، بتواند مصرف آب را در این بخش مدیریت کند.
بیش ازآب نیاز به تدبیر آب داریم
نماینده کشاورزان همدان معتقد است، نصب کنتور هوشمند روی چاههای آب کشاورزی سبب کنترل و نظارت برمیزان برداشت آبهای زیرزمینی استان شده و از اضافه برداشت از آبهای زیرزمینی به شدت جلوگیری میکند.
ابوالقاسم سوزنچی با بیان اینکه کنتور هوشمند مزایایی بالایی دارد، اظهار کرد: اساسیترین اهمیت کنتور هوشمند این است که کشاورزان دیگر بیشتر از پروانه بهرهبرداری، نمیتوانند از چاهها آب برداشت کنند.
وی در ادامه به بیان پیشنهاداتی در این باره پرداخت و گفت: آموزش و فرهنگسازی کشاورزان به جد پیگیری شود، بودجههای لازم برای این کار تعیین و تصویب شود، جابهجایی آب ممنوع شود، همچنین الگوی کشت باید تعریف شود که امر بسیار زمانبر و صددرصد علمی و تخصصی است، کنتورهای حجمی هوشمند برای چاهها نصب شود و برای سرعتبخشیدن به آن هزینه آن را دولت پرداخت کند، زیرا که وقتی کنتوری بر چاهی نصب میشود مقدار برداشت برآورد میشود.
رئیس خانه کشاورز همدان با بیان اینکه در خصوص محصولات کمآببر باید مطالعاتی دقیق انجام شود، گفت: ما آب کم داریم، اما بیش از نیاز به آب، نیاز به تدبیر آب داریم. آمار به ما میگوید هر یک کیلو گوشت معادل ۱۵۰۰۰ لیتر آب مصرف میکند. برای تهیه یک کیلو پنیر، باید ۵۰۰۰ لیتر آب مصرف شود. چه اشکالی دارد که ما تولید گوشت را کنار بگذاریم و فقط وارد کنیم؟ این کارها باید در حوزه تحقیقات کشاورزی صورت گیرد.
وی بابیان اینکه 8سال پیش در همدان برای نخستینبار کشت دوم ممنوع شد، یاد آورشد: طبق قانون شورای حفاظت آب همدان در۳۰/03/۱۳۹۴ کشت دوم را ممنوع کرد و چون در قانون این ممنوعیت دیده نشده بود از شورای تأمین این اجازه ممنوعیت گرفته شد .
سوزنچی با بیان اینکه چاههای غیرمجاز طبق قانون باید بسته شود، خاطرنشان کرد: با کنتوردارشدن چاهها، کشاورز دیگر تمایل به کشت دوم نخواهد داشت مگر چاههایی که بین چندین نفر مشترک است و در فصل بهار تقسیم میشود که تعدادی در فصل بهار کشت کنند و تعدادی دیگر درفصل پاییز و دیگر اضافه برداشت انجام نخواهدشد. اگر از میزان درنظر گرفته شده در پروانه چاه بیشتر برداشت کنند هزینه آن نزدیک به ازای هر مترمکعب 3هزارتومان است که برای کشاورز خرید به این قیمت به صرفه نخواهدبود و به همین دلیل برای اینکه اضافه برداشت صورت نگیرد سهمیه خود را مدیریت میکند .
نبود قانون در جلوگیری از کشت دوم
وی با بیان اینکه جهاد کشاورزی نمیتواند جلوی کشت دوم را بگیرد، افزود: با توجه به اینکه جهاد کشاورزی متولی کشت بوده و موظف است که کشت را بالا ببرد، نمیتواند جلوی کشت دوم را بگیرد و تنها میتواند شناسایی کند و برای جلوگیری از کشت دوم خلأ قانونی آن باید برطرف شود.
اجرای برنامه کشت بیشتر شعار است تا عمل
وی با بیان اینکه درسال گذشته باتوجه به اینکه شهر همدان در مجموع ۸هزار چاه مجاز داشته است، گفت: از ۸هزار چاه موجود در شهر همدان تنها ۵۵۰۰ چاه کنتور دارند.
رئیس خانه کشاورز همدان در پاسخ به این پرسش که چرا مابقی این چاهها کنتوردار نمیشوند؟، تأکید کرد: کشاورزان برای اینکه مقدار مصرف آب از چاهها مشخص نشود و محصول بیشتری بتوانند کشت کنند هیچ تمایلی به کنتوردارکردن چاههای خود ندارند.
وی با بیان اینکه اجرای برنامه کشت بیشتر شعار است تا عمل، افزود: آیا جهاد کشاورزی آمار صحیحی از میزان کشت و نوع محصول دارد که بتواند بیان کند، به طور مثال در استان همدان در سال زراعی جاری چه مقدار زمین زیر کشت محصولی رفته و بازده آن چقدر بوده؟ یا کارشناس مربوطه در اتاقش نشسته و با تلفن آمار را از کشاورز منطقه میپرسد و ضرب در هکتار میکند؟
کشاورزان در اجرای الگوی کشت حمایت نشدند
سوزنچی با بیان اینکه در رابطه با الگوی کشت از کشاورزان هیچ حمایتی نشد، خاطرنشان کرد: متأسفانه 3محصول کم آببر در زمین من کشت شد و بعد از آنکه متوجه شدیم گلرنگ محصولی استراتژیک و البته محصولی است که حتی ضایعات آن هم مورد استفاده برای گوسفندان است اما جهادکشاورزی نه تنها هیچ حمایتی از ما نکرد بلکه ما مجبور شدیم گُل این گیاه را به پاکستانیها بفروشیم؛ بهطوریکه این محصول میتواند به اندازه دانههای روغنی، روغن تولید کند.
وی با اشاره به اینکه دولت حدود ۱۰ تا ۱۲ رقم محصول را معرفی و روی آن سرمایهگذاری انجام داد و 2نوع محصول برای این امر در نظر گرفته شد که یکی از این محصولات به نام «گلرنگ» وارد چرخه تولید شد، تصریح کرد: 2سال ۱۵ هکتار از این محصول را کشت کردم، جهاد کشاورزی از ابتدای کار مثل تهیه بذر تا زمان برداشت محصول فقط وعده داده است.
|
