|
ایران در روزها و ماههای اخیر، روزهای پرتنش و ملتهبی را تجربه کرده و میکند. سنگین شدن جو بینالمللی علیه ایران چه در مسائل مرتبط با حوزه حقوق بشر و چه طرح دعاوی مختلف، مبنی بر کنشگری ایران در جنگ اوکراین، در کنار تعلیق مذاکرات احیای برجام و خارج شدن آن از دستورکار دولتهای غربی، از سویی دیگر کنشهای چین و کرهجنوبی و همزمان عربی خواندن خلیجفارس توسط السودانی، همه و همه شرایط جدیدی را برای کشورمان ایجاد کردهاند. تحولاتی که در نوع خود، وضعیت اقتصادی کشور را با چالشهای جدیدی رو به رو کردهاست و پیامدهای دیگری از جمله نارضایتیها را به دنبال داشته است.
همه این اتفاقات در کنار هم، وضعیت پیچیده و درهم تنیده روابط خارجی ایران را نشان میدهد که نیازمند بررسی است.
حمید ابوطالبی، دیپلمات و مشاور سیاسی رئیسجمهوری پیشین در گفتوگو با اعتماد گفت: ایران و غرب وارد بحرانی عمیق و چالشهایی ویژه شدهاند؛ رابطه ایران و اروپا هم در همان مسیری است که شبیه رابطه ایران و آمریکا شود. انتهای این مسیر نیز به نظر من قطع کامل روابط با غرب خواهد بود.
مسعود پزشکیان نماینده تبریز به تازگی در مصاحبهای گفت: باید با دنیا مدارا کنیم، نمیشود به همه فحش داد. در قرآن دستور است که به آنهایی که غیر خدا را صدا میکنند، فحش ندهید. ما صبح و عصر و شام داریم فحش میدهیم مرگ بر فلانی، مرگ بر فلانی و مرگ بر فلانی خوب آنها هم میگویند، مرگ بر خودتان.
برای بررسی علل این موضوع، ادامه روند فعلی و راههای برون رفت از آن با یک کارشناس روابط بین الملل و یک فعال سیاسی گفت و گویی کردیم؛
دلیل عمده این قفل شدگی سیاسی احیا نشدن برجام است
یک کارشناس روابط بین الملل و مدرس دانشگاه بوعلی سینا در گفت وگو با همدان پیام و در پاسخ به این پرسش که تنشهای فعلی تا چه زمانی ادامه خواهد داشت؟ گفت: این موضوع بستگی به اقدامات و تلاشهای دستگاه دیپلماسی دارد. در حال حاضر تنها، وزیر امورخارجه بیشتر فعالیت دارد و سفرها و دیدارهای خارجی را انجام می دهد اما تحرکی از سوی معاونان مشاهده نمیشود و به نظر میرسد دستگاه دیپلماسی فعلی ضعیف شده است.
مسعود بکائی خاطر نشان کرد: عوامل متعددی در بروز این قفل شدگی سیاسی مؤثر هستند ولی دلیل عمده آن احیا نشدن برجام است که باعث شده کشورهای مختلف از ایجاد ارتباط با ما ناامید شوند و حتی وضعیت تا جایی پیش رود که روابط خوب ما با کشورهای دیگر مثل چین را تحت شعاع قرار داده است.
وی هم چنین بخشی دیگر از موقعیت فعلی سیاست خارجی را ناشی از وضعیت داخلی دانست و گفت: شکنندگی وضعیت اقتصادی ما به گونهای است که سیاست خارجی ما را هم تحت تأثیر قرار داده است.
وی در پاسخ به این پرسش که چگونه در سیاست خارجی وزن بیشتری پیدا کنیم؟
گفت: قدرت یافتن در سیاست خارجی از عوامل گوناگونی به وجود میآید که مهمترین آن در دنیا داشتن قدرت اقتصادی است که متأسفانه ما امروزه وضعیت اقتصادی خوبی نداریم، بنابراین نمیتوانیم صرفاً به قدرت نظامی متکی شویم.
بکائی با اشاره به اینکه امروزه تولیدات و صادرات که باعث ایجاد قدرت اقتصادی میشود وابسته به تحریم است، گفت: باید با جامعه بینالملل به تفاهم برسیم و اعتمادسازی کنیم و نباید کاری کنیم که هجمه و حساسیت علیه ما افزایش یابد یا سبب بدبینی به ما شود.
وی در پایان افزود: لازم است که کلیت دولت و حاکمیت برای مقابله با این وضعیت فعلی سیاست خارجی اقدام کنند و احیای برجام را در دستور کار خود بگذارند و اگر دستگاه دیپلماسی چنین توانایی یا اختیاری را ندارد برای آن تصمیمگیری شود.
تغییر استراتژی راه برون رفت از وضعیت فعلی
دبیر حزب اعتماد ملی در همدان در گفت وگو با همدان پیام و در پاسخ به اینکه چه ارزیابیای از وضعیت فعلی سیاست خارجی دارید؟ گفت: وضعیت سیاست خارجی ما در حال حاضر به گونهای است که چندان روی ما حسابی باز نمیکنند، حتی کشورهایی که حامی ما بودند، دارند پشت پا میزنند و حس میکنند ایران شیر بیدندان است.
سید افشین ابراهیمی علت اصلی این مسأله را ضعیف شدن اقتصاد کشور عنوان کرد و افزود: کشورها در تعاملات خویش با دنیا حول کشورهای قدرتمند جمع میشوند و یکی از ارکان قدرت داشتن، اقتصادی قوی است که در این زمینه ضعیف هستیم علیرغم اینکه قدرت نظامی بالایی داریم ولی این به تنهایی کافی نیست و قدرت ابعاد مختلفی دارد و تک بعدی نیست.
وی پیامد ادامه روند فعلی را منزوی شدن ایران دانست و گفت: ما تصور میکنیم برای دنیا مهم هستیم ولی این گونه نیست و اشتباه ما این است که ما تصور میکنیم دنیا به ما محتاج است در صورتی که این سیاست خارجی ما است که محتاج تعامل است.
وی با تأکید بر اینکه سیاست خارجی اقتصاد را میسازد، گفت: وضعیت فعلی سیاست خارجی از عوامل تضعیف اقتصاد کشورمان است و سختی و سنگینی این وضعیت بر دوش مردم است و به نظر، مسئولان چندان سختی و سنگینی این مسأله را حس نمیکنند.
ابراهیمی تغییر استراتژی را راه برونرفت از وضعیت فعلی دانست و گفت: از بعد جنگ تحمیلی تاکنون به غیر از مدتهای کوتاهی همواره تحریم بودهایم و این نشان میدهد ادامه وضعیت فعلی در سیاست خارجی کارآمد نبوده و نیازمند تغییر استراتژی هستیم و به طور کل باید تغییر رویکرد بدهیم و این موضوع با تغییر تاکتیک متفاوت است.
|
