|
هنوز آفتاب بهطور کامل بیرون نزده، اما کمرش تا نیمه خم در سطل زباله کنار خیابان است و انگار دنبال چیز خاصی میگردد، آن طرفتر از خودش هم کیسهای بزرگ گذاشته که اگرچه پر است، اما ظاهر تمیزی ندارد، خودش هم لباسهای چندان مرتبی به تن ندارد، نه ماسک دارد و نه دستکش در این بلبشوی بیماری!
نامش محمود است و 27ساله است، به گفته خودش الان 4مین سالی است که با فروش زباله به دلالها امور زندگی خودش را میچرخاند.
دانشآموخته علوم سیاسی از دانشگاه بوعلی است و از بد روزگار هرگز نتوانسته در جایی که با تحصیلش سنخیت دارد مشغول به کار شود، گلایهمند از مسئولان و بیتوجهیهایشان است و ادامه میدهد: هرکس متوجه میشود من یک زبالهگرد تحصیلکردهام تعجب میکند، تو نکردی؟!
سرم را به نشانه تأیید تکان میدهم و او ادامه میدهد: هر روز بوی تعفن زبالهها را به امید اینکه آخر روز مزد فروشم را بگیرم سر میکنم تا بتوانم جوابگوی هزینه خانوادهای باشم که از 14سالگی سرپرستی آنها را دارم مادرم و 3 خواهری که دارم بعد از مرگ پدرم تنها پشتوانهای که داشتند من بودم، به سختی و فلاکت درس خواندم، اما فایدهای نداشت درنهایت آشغال جمعکنم شدم!( اینجا که میرسد به تلخی میخندد)
میگوید: در یک خانه اجارهای پایین شهر زندگی میکند و به سختی ایام میگذراند تازه به گفته او مادرش هم برای کمک خرجی خانه در خانههای افراد صاحب نام و مال شهر کار میکند تا بتوانند جوابگوی هزینهها باشند.
از او میپرسم چرا آنقدر این روزها زبالهگردی باب شده است؟ میخندد، ریز و جواب میدهد: چون فقر زیاد شده، کار نیست و الان بازیافتیها پول خوبی به زبالههای به درد بخور میدهند.
میپرسم حالا در این کیسهها که هر روز روی دوشتان میچرخانید چی دارید که آنقدر حجمش زیاد است؟ باز هم میخندد این بار هم ریز، میگوید: شیشهها و قوطیهای نوشابه و خیلی از زبالههایی که مجدد بتوان از آن بازیافت کرد، جای مایع ظرفشویی، حلب روغن و هرچیزی که ارزش این همه سختی کشیدن را داشته باشد.
محمود میگوید یک زبالهگرد خوشبخت است چراکه حداقل خانوادهای دارد که برای تأمین نیاز آنهاست که انگ جامعه را به عنوان آشغال جمعکن به خود میکشد، اما خیلیها را میشناسد که در کمال رفاه زندگی میکنند، اما معنای خانواده را نمیدانند.
قصه محمودهای این شهر داستان هفتادمن مثنوی است که متأسفانه یکی از مهمترین دلایل آن افزایش فقر و پایین آمدن توان اقتصادی افراد است، دلیل مهمی که در کنار سایر مؤلفهها از جمله نبود مدیریتی درست در جمعآوری پسماند و زباله در شهر باعث بالا رفتن آمار زبالهگردها در سطح شهر همدان شده است معضلي كه خود ميتواند زمينهساز بروز مشكلات بسيار جدي براي جامعه و خود اين افراد شود چراكه در بسياري از موارد اين دسته از افراد بر اين باور هستند كه جامعه حق آنها را خورده است و روزي حق خود را خواهند گرفت.
از همینرو با جمع شدن بسیاری از اپلیکیشنهایی که جمعآوری پسماند از مبدأ در همدان را انجام میدهند متأسفانه در چند ماه اخير شاهد افزايش بيسابقه افرادي هستيم كه از طريق جستوجو در زبالهها امرارمعاش ميكنند.
در همین راستا یک جامعهشناس معتقد است: افزايش زبالهگردها ميتواند نشان از نامناسب بودن شرايط اقتصادي افراد باشد چراكه اين افراد تنها براي امرارمعاش به زبالههاي شهر روي ميآورند كه اين خود ميتواند براي مردم و هم براي خود اين افراد بسيار سخت و دردناك باشد.
مریم رفیعی در ادامه بیان ميكند: در گذشته تنها معتادان و كودكان كار به زبالهگردي مشغول بودند، اما امروزه شاهد روي آوردن بسياري از افراد فارغ از اينكه در چه رده سني و اينكه از چه جنسيتي برخوردار هستند، هستيم كه اين خود زنگ خطري جدي براي جامعه محسوب ميشود.
او معتقد است اصليترين دليل برای افرادی که به زبالهگردي مشغول میشوند نامناسب شدن شرايط مالي است و ميگويد: بايد درنظر داشت كه نامناسب بودن شرايط خانواده نيز در اين مهم بسيار تأثيرگذار است چراكه طبق تحقيقات به عمل آمده برخي از اين كودكان داراي والدين معتاد هستند كه اين خود انگيزهاي براي زبالهگردي در برخي از كودكان شده است. به عبارت بهتر بدسرپرست بودن و بيسرپرست بودن كه البته در برخي از موارد اين 2 با هم برابري ميكند خود ميتواند عاملي براي روي آوردن كودكان به زبالهگردي شود.
او ادامه میدهد: حاشيهنشيني هم از عوامل مهم در افزایش زبالهگردهاست نميتواند دليلي مستقيمي براي زبالهگردي شود، اما به دليل فقري که در اين مناطق وجود دارد اين احتمال بسيار قوي خواهد بود.
او همچنین درخصوص رواج زبالهگردی در بین برخی از زنان در همدان نیز میگوید: به تازگی شاهد اين معضل شوم هستيم كه زنان در همدان نيز براي تأمين معيشت خود و خانواده به زبالهگردي روي ميآورند معضلی که تا پیش از این تنها در برخی از شهرهای بزرگ مانند تهران شاهد آن بودیم.
رفیعی بیان میکند: متأسفانه حضور زنان در این مسیر، مقدمهاي براي به خطر افتادن امنيت جسمي و روحي آنها میشود، اتفاقي اگر خداي ناكرده رخ دهد تبعات آن بسيار بدتر از شرايط موجود خواهد بود.
او میافزاید: یک گزارش میدانی نشان میدهد روزانه زبالهگردها بین 100 تا150 هزار تومان درآمد دارند که با فروش زبالهها به دلالان برای آنها کسب درآمد میکند برای همین انگیزه میشود تا هر روز آشغال بیشتری جمع کنند.
او با اشاره به اینکه زبالهگردی متأسفانه موجب كسب درآمدهاي ميلياردي توسط مافياي زبالهگردها شده است، گفت: زبالهگردي كه بيشتر به بهانه مديريت پسماند صورت ميگيرد محصول جوامع مدرن است چراكه در اين دورهها ما شاهد استفاده برخي از محصولات مانند مقوا، ظروف آب و نوشيدنيها و پلاستيك هستيم.
این جامعه شناس ميگويد: در گذشته براي جمعآوري پلاستيك و خرده نانها نيز افرادي بودند، اما نوع فعاليت آنها هرگز به اين شكل نبود نه تنها موجب مخدوش شدن چهره شهر نميشدند، بلكه در مقابل كمكي به مردم ميكردند و در مقابل اجناس به آنها نمك و پلاستيك ميدادند، اما امروزه در سايه استفاده بيش از اندازه از ظروف يكبار مصرف و همچنين شهرنشيني مديريت پسماند نيز شكلي تازه به خود گرفته است به گونهاي که زمينهساز بروز آسيبهاي اجتماعي متعدد نيز ميشود.او در ادامه میافزاید: به علت اتخاذ تدابير لازم و همچنين در نظر نگرفتن اين موضوع كه ميتواند مديريت پسماند چه درآمدزايي بالايي داشته باشد امروزه شاهد افزايش روزافزون زبالهگردي هستيم كه اين خود هم براي افراد مشغول به اين كار و هم افراد جامعه ميتواند تبعات منفي بسياري را به دنبال داشته باشد.در همین راستا باید گفت مافياي زباله در همدان، با استفاده از نيروي كار ارزانقيمت كه در بيشتر اوقات از طبقههاي اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي پايين جامعه هستند و همچنين از سواد كمتري نيز برخوردار هستند و در بيشتر مواقع نيز در حاشيه شهرها نيز سكونت دارند به نوعی از آنان سوءاستفاده میشود.از طرفی در یک سیستم مسموم که مشخص نیست چه کسی فرماندهی آن را برعهده دارد زبالهگردها نميتوانند به راحتي و خودسر در هر منطقهاي فعاليت داشته باشند، بلكه در بيشتر مواقع توسط باندهاي مافيا هدايت ميشوند تا بتوانند زبالههای خود را به آنان بفروشند.این درحالی است که اگر استفاده از اين افراد از سوي پيمانكاران شهرداري بهصورت هدفمند و سازماني صورت بگيرد بهطور حتم آسيبهاي اين پديده شوم از جمله فقر، فساد اقتصادی و شکلگیری رانتهای کثیف حاصل از خرید و فروش زباله نيز كاهش خواهد يافت، اما متأسفانه برخي از پيمانكاران به دليل به مخاطره افتادن منافع خود از انجام اين كار سرباز ميزنند و تا به امروز هم شهرداری برای این پدیده برنامه و ایدهای را اجرایی نکرده است.
|
