|
ثبت جهانی هگمتانه فقط اضافه شدن نام یک محوطه تاریخی به فهرست میراث جهانی نیست، بلکه ورود همدان به باشگاه شهرهایی است که مسئولیت حفاظت از بخشی از حافظه مشترک بشریت را بر عهده دارند. از این منظر، هگمتانه دیگر تنها متعلق به مردم همدان یا ایران نیست؛ بلکه میراثی جهانی است که حفاظت، معرفی و بهرهبرداری صحیح از آن، تعهدی بینالمللی محسوب میشود.
اما دو سال پس از این رویداد بزرگ، این پرسش همچنان مطرح است که همدان تا چه اندازه توانسته از ظرفیت ثبت جهانی برای توسعه گردشگری، اقتصاد، سرمایهگذاری، دیپلماسی فرهنگی و ارتقای جایگاه بینالمللی خود استفاده کند؟ آیا ثبت جهانی به یک موتور محرک توسعه تبدیل شده یا تنها در حد یک افتخار تاریخی باقی مانده است؟
پاسخ به این پرسش، نیازمند نگاهی فراتر از جشنها و مراسم سالگرد است؛ نگاهی که هم فرصتها را ببیند و هم کاستیها را.
️ثبت جهانی؛ آغاز یک مسیر
نه پایان یک پرونده
در بسیاری از کشورها، ثبت جهانی یک اثر تاریخی پایان یک پروژه نیست، بلکه آغاز برنامهای بلندمدت برای توسعه پایدار است. یونسکو صرفاً ارزش استثنایی یک اثر را تأیید میکند؛ اما تبدیل این ارزش به رونق اقتصادی، افزایش اشتغال، توسعه گردشگری و ارتقای کیفیت زندگی مردم، وظیفه دولتها و مدیران محلی است.
در واقع، ثبت جهانی یک برند بینالمللی خلق میکند؛ برندی که اگر به درستی مدیریت شود، میتواند دروازه ورود سرمایه، گردشگر، پژوهشگر و رسانههای جهانی باشد.
نمونههای موفق در جهان نشان میدهد شهرهایی که آثارشان در فهرست میراث جهانی ثبت شدهاند، با تدوین برنامههای جامع مدیریت مقصد، برندسازی، بازاریابی بینالمللی، توسعه زیرساختها و مشارکت بخش خصوصی، توانستهاند اقتصاد خود را متحول کنند.
از همین منظر، ثبت جهانی هگمتانه باید نه به عنوان یک موفقیت اداری، بلکه به عنوان یک فرصت راهبردی برای آینده همدان تحلیل شود.
️هگمتانه؛ سرمایهای فراتر از
یک محوطه تاریخی
ویژگی ممتاز هگمتانه تنها قدمت آن نیست. این مجموعه، روایتگر یکی از مهمترین فصلهای تاریخ ایران و خاورمیانه است؛ پایتخت مادها، نخستین حکومت ایرانی که پایههای وحدت سیاسی سرزمین ایران را بنا نهاد.
کمتر شهری در جهان وجود دارد که بتواند تداوم حیات شهری را از بیش از دو هزار و ۷۰۰ سال پیش تا امروز به نمایش بگذارد. همین تداوم تاریخی، یکی از مهمترین دلایل ثبت جهانی هگمتانه بود.
اما ارزش واقعی این مجموعه زمانی آشکار میشود که آن را در کنار سایر ظرفیتهای تاریخی همدان ببینیم؛ آرامگاه بوعلی سینا، گنبد علویان، کتیبههای گنجنامه، بازار تاریخی، کلیسای گریگوری، آرامگاه باباطاهر و دهها اثر ارزشمند دیگر، مجموعهای کمنظیر از میراث فرهنگی را شکل دادهاند که در کمتر شهری از ایران قابل مشاهده است.
این یعنی هگمتانه تنها یک مقصد گردشگری نیست؛ بلکه محور شکلگیری یک برند جهانی برای شهر همدان است.
️گردشگری؛ نخستین بهرهبردار ثبت جهانی
نخستین و ملموسترین اثر ثبت جهانی، افزایش جذابیت گردشگری مقصد است. در ادبیات گردشگری، نشان یونسکو یکی از معتبرترین برندهای اعتماد برای گردشگران جهان محسوب میشود.
گردشگری که برای نخستین بار نام همدان را جستوجو میکند، وقتی نشان میراث جهانی یونسکو را در کنار هگمتانه میبیند، با اطمینان بیشتری این مقصد را انتخاب خواهد کرد.
این موضوع تنها به گردشگران خارجی محدود نمیشود؛ تجربه سالهای اخیر نشان داده است که ثبت جهانی آثار تاریخی، حتی در گردشگری داخلی نیز نقش مهمی در افزایش سفرها دارد.
اما جذب گردشگر تنها با ثبت جهانی محقق نمیشود. گردشگر امروز خدمات استاندارد، اقامت مناسب، حملونقل آسان، راهنمای حرفهای، روایت جذاب تاریخی، رویدادهای فرهنگی، تبلیغات دیجیتال و تجربهای متفاوت میخواهد. اگر این حلقهها تکمیل نشوند، ثبت جهانی به تنهایی نمیتواند موج پایداری از گردشگران ایجاد کند.
️ثبت جهانی؛ پیشران اقتصاد محلی
بسیاری تصور میکنند ثبت جهانی صرفاً یک اتفاق فرهنگی است؛ در حالی که در جهان امروز، میراث فرهنگی یکی از مهمترین موتورهای اقتصاد خلاق محسوب میشود.
هر گردشگری که وارد همدان میشود، تنها بلیت بازدید از هگمتانه را خریداری نمیکند؛ او در هتل اقامت میکند، در رستوران غذا میخورد، صنایعدستی میخرد، از تاکسی و حملونقل شهری استفاده میکند، از مراکز خرید بازدید میکند و برای خدمات مختلف هزینه میپردازد.
به همین دلیل، ثبت جهانی میتواند زنجیرهای از فرصتهای اقتصادی ایجاد کند که منافع آن میان دهها شغل مختلف توزیع شود؛ از هتلداران و راهنمایان گردشگری گرفته تا هنرمندان صنایعدستی، رانندگان، تولیدکنندگان سوغات، کافهها، اقامتگاههای بومگردی و حتی کشاورزان و تولیدکنندگان محصولات محلی.
به بیان دیگر، ثبت جهانی زمانی موفق خواهد بود که اثر آن در سفره مردم دیده شود، نه فقط در گزارشهای اداری.
️هگمتانه و اقتصاد خلاق
در جهان امروز، شهرهای تاریخی تنها از طریق فروش بلیت آثار باستانی درآمدزایی نمیکنند؛ بلکه با توسعه صنایع خلاق، ارزش افزوده چندین برابری ایجاد میکنند.
همدان نیز ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قطبهای اقتصاد خلاق ایران را دارد. حضور شهر جهانی سفال لالجین، شهر جهانی مبل و منبت ملایر، بازارهای سنتی، هنرهای بومی، موسیقی، خوراک محلی و آیینهای فرهنگی، همه میتوانند زیر چتر برند جهانی هگمتانه معرفی شوند.
گردشگری فرهنگی زمانی موفق است که گردشگر علاوه بر دیدن یک اثر تاریخی، سبک زندگی، هنر، غذا، موسیقی و فرهنگ مردم آن منطقه را نیز تجربه کند. این همان حلقهای است که میتواند مدت اقامت گردشگران در همدان را افزایش داده و درآمد استان را چند برابر کند.
|
