|
اشتغال، اولویت نخست برنامه ششم در استان همدان بودهاست؛ هرچند که برنامه ششم برش استانی نداشت اما با تدوین 3 برنامه یکساله و یک برنامه 3 ساله با درنظرگرفتن احکام بالادستی در برنامه ششم کشور، همدان سعی در پیشبرد اهداف استانی طبق برنامههای از پیش نوشتهشده و بومیسازیشد داشت.
ایجاد 20 هزار شغل در هر سال برنامه استان از سال 95 تاکنون بودهاست. طبق آمار منتشرشده از سوی اداره کار با استناد به آمار تأمین اجتماعی و در سالهای اخیر نیز براساس آمار سامانه رصد، استان همدان در ایجاد اشتغال با آمار قابل توجهی روبهرو بود؛ تا آنجا که در برخی سالها مانند سال 99 بیش از 24 هزار و در سال 98 بیش از 25 هزار شغل در استان ایجاد شد.
بر این اساس نرخ بیکاری در سال 98 به 7/3 و در سال 99 به 8/2 درصد رسید. در سال 1400 نیز نرخ بیکاری در استان 7/1 درصد بود؛ از سال 92 تاکنون نرخ بیکاری در همدان روبهپایین و تکرقمی بوده است.
طبق اعلام رسمی، تعداد ایجاد شغلهای هدفگذاریشده در برنامه ششم استان به نتیجه رسیده است. اما از طرفی تعدادی از شغلهایی که از پیش ایجادشده بودند از بین رفتهاند. حتی برخیها میگویند بیش از آنکه شغل ایجاد شود با تعطیلی واحدهای تولیدی و دیگر مشاغل، از بین رفته است. برخیها نیز نرخ واقعی بیکاری استان را حدود 24 درصد عنوان میکنند.
حتی استاندار نیز در شورای اشتغال خردادماه سالجاری گفت: بررسیها نشان میدهد این آمار صحیح نیست و باید با بررسی دقیق همه شاخصها، نرخ بیکاری استان اصلاح شود.
دلیل ناموفق بودن اولویت نخست برنامههای یک ساله و 3 ساله استان همدان، ظاهراً تعطیلی تعدادی کارخانه، و حتی مشاغل خدماتی بوده است. از طرفی کشاورزی استان نیز به دلیل مواجهشدن با کمبود آب با مشکل روبهرو شد و تعدادی شغل نیز در این بخش از دست رفت؛ بخشی که حدود 30 درصد اشتغال استان را در بر میگیرد.
برنامههای استان در 6 سال گذشته، اولویتهای دیگری هم داشتند. از جمله این اولویتها تکمیل زیرساختها در نواحی صنعتی بودهاست. اما اگر تنها به ناحیه جهانآباد، شهرک بنکداران و شهرک صنعتی لالجین توجه کنیم؛ هنوز پیشرفت قابل توجهی در 10 سال گذشته در این حوزه رخ ندادهاست. و بهنظر میرسد اختصاص 120 میلیارد تومان بودجه در سفر رئیس جمهوری در مردادماه سالجاری به جهانآباد قابل توجهترین اقدام برای پیشرفت این پروژهها بوده است. شاید پیشرفتهایی در شهرک بنکداران و ... را شاهد باشیم ولی با اینکه این بخشها توسط بخشهای خصوصی خریداری میشوند نتیجه پس از گذشت 5 سال این بوده که هنوز به بهرهبرداری نرسیدهاند.
اما تکمیل طرحهای توسعهای شهرستانها نیز اولویت مهم دیگری در برنامهریزیهای استان بوده است. این در حالی است که طرح جامع شهر همدان پس از گذشت 6 سال هنوز در دست تکمیل و اصلاح است و باوجود تعیین ضربالاجل برای تکمیل طرح جامع همدان در آبانماه سال گذشته، هنوز به نتیجه نرسیده و تاریخ تکمیل و ارسال آن به شورایعالی مشخص نیست. طرح جامع شهرهای دیگر نیز همین شرایط را دارند. ظاهراً تنها طرح جامع اسدآباد و کبودراهنگ به شورایعالی شهرسازی و معماری ارسال شدهاند و این یعنی بلاتکلیفی شهرهای استان.
در بخش کشاورزی نیز گسترش گلخانهها و کشاورزی نوین، اصلاح باغات و تغییر الگوی کشت و... جزو اولویتهای نخست و مهم استان بوده است. در صورتیکه در مواردی برخی کارشناسان حاضر در برخی جلسات مربوط به آب استان، اذعان میدارند که پس از گذشت چندسال و همچنین مواجهشدن با بحران شدید آب در سالجاری هنوز مسئولان و کارشناسان مربوطه به اهمیت نحوه استفاده و مدیریت آب در کشاورزی و همچنین تغییر الگوی کشت پینبردهاند. و نتیجه چنین تفکر و عملکردی در استان به بحران شدید بیآبی در استان، کاهش عملکرد برخی کشاورزان بهدلیل نبود آب و همچنین تولید ضایعات بالای کشاورزی منجر شد. و پیشبینی میشود که سایر نقاط استان با بحران کم آبی مواجه شوند و وضعیت بدتر از حال حاضر شود.
علاوه بر این سالهاست که برخی از فعالان اقتصادی صحبت از راهاندازی صنایع «هایتک» در همدان میکنند. با ایجاد این صنایع محصولات کشاورزی تولیدشده دارای ارزش افزوده میشوند و اشتغال پایدار نیز ایجاد میشود. اما باوجود اینکه در 2 یا 3 سال گذشته ایجاد این صنایع در برنامههای استان قرارداشته اما هنوز به نتیجه ملموسی در این بخش دست نیافتهایم و همچنان کشاورزان بهدلیل تبدیلنشدن تولیداتشان با خسارت و ضایعات فراوانی مواجه میشوند.
در چند دهه شاهد خروج سرمایه از استان چه با خروج سرمایهداران و چه از طریق برخی بانکها بودهایم. در کنار میل به خروج سرمایه پولی، سرمایه نخبه انسانی نیز از همدان کوچ کرده است. سال گذشته دانشگاه علوم پزشکی اعلام کرد که شاهد خروج اساتید دانشگاه از همدان و کشور هستیم اما بهتازگی اعلام کرده که میل به کوچ به پزشکان نیز رسیده است.
این نشان میدهد که در برنامههای توسعهای استان برنامهریزی دقیقی برای حفظ سرمایه انسانی و نخبگان در استان نشده و یا اگر برنامهریزی شده در اجرا با مشکل جدی مواجه بوده است.
استان در نبود نخبگان، نیروی کار متخصص و سرمایهداران چگونه میتواند برای اقتصاد و توسعه برنامهریزی کرده و آن را به نتیجه برساند؟
چنین شرایطی در اغلب بخشهای اجتماعی و فرهنگی استان مشهود است. موضوع ترافیک پس از گذشت حداقل 10 سال از هشدار کارشناسان برای به وجودآمدن ترافیکهای سنگین در شهر، نتیجه مثبتی نداشت و امروز شاهد هستیم ترافیک و افزایش حجم خودروها از خیابانهای اصلی به فرعی و حالا به کوچه و پس کوچهها رسیدهاست و استان هنوز نتوانسته با یک برنامه عملیاتی افزایش ترافیک و همچنین از تعداد پارک خودروها در خیابانها و کوچهها بکاهد. یا رتبه سوم تا پنجم خودکشی و توجه به میزان نزاع در چند سال گذشته در همدان نشاندهنده افزایش معضلات اجتماعی در نتیجه فقر اقتصادی در استان است.
بهاآبادی، مشاور اسبق طرح جامع همدان هم پس از مطالعه شهر همدان، در گفتوگویی با همدانپیام در سال 96 گفت: امروز مهمترین مشکل همدان اقتصاد است و اگر فکری برای حل آن نشود بزودی با مشکلات بزرگی مواجه خواهدشد. این مشکل از بسیاری مشکلات دیگر همدان بزرگتر و حل آن اولویتدارتر است.
مشارکتندادن بخش خصوصی در تصمیمگیریها یکی از بزرگترین آسیبهایی است که استان با آن مواجه است. حتی در جلسات گفتوگوی دولت و بخش خصوصی بهنظر نمیرسد فعالان در بخش خصوصی که در جلسه حضور دارند به راحتی اجازه حضور، صحبت و انتقاد را داشته باشند. چنانچه وقتی یکی از تولیدکنندگان استان در جلسه یکی از وزار با فعالان بخش خصوصی از برخی مسئولان استان و همچنین رویکرد استان انتقاد کرد حتی وزیر نیز به این تولیدکننده نگاه نکرد و برخی مسئولان استان خود را با گفت وگو با فرد کناری مشغول کردند تا او را نادیده گرفته باشند. همین فرد در جلسات دیگری که به استانداری دعوت شد با رویکرد دیگری در جلسات حاضر شد.
کشورهای نوظهور همگی بیانگر این هستند که بخش دولتی و خصوصی مکمل هم بودهاند
بهنظر میرسد در برنامهریزیها به بخشهای پیشران و تشخیص اولویتها توجه کافی نشده است. تجربیات کشورها و استانهای دیگر، توجه به آمار دقیق و استفاده از دادههای آماری و مبانی نظری همه منابعی هستند که استفاده از آنها استان را به توسعه میرساند.
در حال حاضر، تهیه و ارائه آمار خوب در استان هدف محسوب میشود و پس از اینکه مدیری با آمار خوب و حتی بالاتر از هدفگذاری در جلسات رسمی استان حاضر شده و آن را با سخنانی دلنشین ارائه بدهد، موفقیت محسوب شده و پس از آن فرایند اجرای برنامههای استان به پایان میرسد.
نتیجه فقط یکی از آمارهای خوب در استان کاهش نرخ فلاکت و ثبت آخرین رتبه در بین سایر استانها در سال 1400 بوده است. نرخ فلاکت برایند نرخ بیکاری و تورم یک سال است، که همدان با 43/4 درصد در سال 1400 کمترین فلاکت در بین سایر استانهای کشور را داشت.
به طور کلی هر چه میزان این شاخص در منطقهای پایینتر باشد هزینههای اقتصادی و اجتماعی در آن منطقه نیز پایینتر و هزینههای تجربهشده مردم نیز در این مدت کمتر بوده و در نهایت، این متغیر شاخصی برای ارزیابی وضعیت رفاه مردم خواهد بود.
در نهایت اینکه مسائل اقتصادی امروز برایند بسیاری از مشکلات فرهنگی در جامعه است و معضلات اجتماعی نیز ریشه در مشکلات فرهنگی و اقتصادی دارد. از این رو است که تنها تهیه و تصویب برنامه و چشمانداز برای استان و همچنین تهیه آمار برای گزارشدهی در جلسات برای توسعه کافی نیست.
|
