|
■ میراث مستند جهان متعلق به همه است
نامگذاری 27 اکتبر( 5 آبان ماه ) مصادف با 8 آبان ماه به عنوان "روز جهانی میراث سمعی و بصری" می تواند تلنگری در جهت افزایش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت و نگهداری درست و بهینه از اسناد دیداری و شنیداری باشد.
دنیای آوا و تصویر جهانی بی مرز است و چون تنها با چشم و گوش انسان پیوند دارد می تواند تمامی دیوارهای کشیده شده را از میان بردارد و برترین پیام آور صلح و صمیمیت، دوستی، مهربانی و آدمیت باشد.
یونسکو برنامه حافظه جهانی را در سال 1992 میلادی (1371 شمسی) با انگیزه آگاهی نسبت به وضعیت وخیم حفاظت از میراث مستند و ایجاد شرایط مناسب برای دسترسی به آن در قسمت های مختلف دنیا تأسیس کرد.
جنگ و آشوب های اجتماعی و کمبود منابع، مشکلاتی را که قرن ها وجود داشت، بدتر کرد و مجموعه های مهمی در جهان بر اثر تاراج و پراکندگی، داد و ستد غیرقانونی، خرابی، عدم تعیین بودجه مناسب و حافظت نادرست دچار سرنوشت های متفاوتی شده است بنابراین یونسکو وظیفه خود دانست تا برنامه حافظه جهانی را ایجاد کند.
نگرش برنامه حافظه جهانی آن است که میراث مستند جهان متعلق به همه است، باید برای همیشه و به صورت کامل حفاظت و نگهداری شود و در دسترس همیشگی همگان باشد.
در برنامه حافظه جهانی، میراث مستند باید قابل حرکت، نگهداری، تکثیر و ارائه باشد علایم، کدها، صداها یا تصاویر را داشته باشد.
سند دو جزء دارد؛ محتوای اطلاعاتی و حاملی که بر آن قرار دارد که هر یک ممکن است از تنوع بالایی برخوردار باشد و به عنوان قسمتهایی از حافظه به یک میزان مهم باشد.
حامل های متنی مثل دست نوشته ها، کتاب ها، روزنامه ها، پوسترها و غیره، محتوای متنی ممکن است با جوهر، مداد، ابزار نقاشی یا دیگر وسایل ثبت شده باشد که ممکن است از جنس کاغذ، پلاستیک، پاپیروس، پوست حیوان، برگ نخل، پوست درخت، بافت پارچه و منسوجات یا مواد دیگر باشد.
میراث فرهنگی به عنوان شناسنامه و هویت هر فرد
یک کارشناس گردشگری در گفت وگو با همدان پیام در این زمینه گفت : بشر در طول تاریخ پرفراز و نشیب خود شاهد رویدادهای بسیاری بوده است که تنها بخش هایی از آن را امروزه می توانیم براساس اسناد، متون و منابع تاریخی که برخی انسان های اندیشمند سعی در ثبت و ضبط آن داشتند، مرور کنیم و از فراز آن عبرت بگیریم.
مسعود ملکی ادامه داد: این نقش نما و آواهای ثبت شده و جان به دربرده از فراموشی هاست که در این عصر تقابل سنت، صنعت و مدرنیته در خط بندی بی جان سیمان و دود و آهن، جهان مان را هنوز زیبا نگاه داشته است.
این کارشناس اظهار کرد: میراث فرهنگی و یادمان های تاریخی و فرهنگی به عنوان شناسنامه و هویت هر فرد، قوم و جامعه ای ارزشمند است که خود به دو بخش مادی و معنوی ملموس و غیرملموس تقسیم می شود.
ملکی خاطرنشان کرد: هر دسته نیز طبقه بندی خاص خود را دارد که با توان هنری و اندیشه فرهنگی انسان هایی اندیشمند با ابزار سمعی و بصری مانند عکس، فیلم، صوت و...گردآوری شده است.
وی تصریح کرد: هرآنچه امروز در این وادی داریم عصاره تلاش افرادی بوده که تعهد انتقال میراث را در وجود خود پرورانده و با شوقی وصف ناپذیر این گنجینه های گرانبها را از گزند رویدادها درامان نگاه داشتند.
این مدرس دانشگاه اظهار کرد: تاکنون بسیاری از این اسناد سمعی و بصری در نتیجه اهمال، نسیان و یا کمبود منابع و امکانات به صورت برگشت ناپذیری از بین رفته و آیندگان از وجود و حضور حقیقت نشان و گرمابخش آن ها محروم مانده اند.
وی خاطرنشان کرد: پس لازم است در این زمینه بکوشیم تا نظاره گر از بین رفتن بسیاری دیگر از آنها نباشیم، زیرا با استناد به آن ها روایتگر تاریخ هستیم.
این مدرس دانشگاه گفت: نامگذاری "روز جهانی میراث سمعی و بصری" می تواند تلنگری در جهت افزایش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت و نگاهداری درست و بهینه اسناد دیداری و شنیداری باشد.
انواع میراث سمعی و بصری و جایگاه آن میان مردم
یک کارشناس مردم شناسی نیز بیان کرد: حامل های غیر متنی مثل ترسیم ها، تصاویر چاپی، نقشه ها و موسیقی در این گروه قرار می گیرد. حامل های سمعی و بصری هم شامل فیلم ها، دیسک ها، نوارها و عکس ها هستند، اسناد مجازی مانند آنچه در شبکههای اینترنتی قرار دارد، در این گروه قرار می گیرند.
مریم امینی بیان کرد: فرهنگ، روح حاکم بر یک ملت است، مردم در فضای فرهنگی خویش زندگی میکنند و با فرهنگ خود ماندگار میشوند، ارزشها و الگوها، نمادها و تولیدات سمعی و بصری، سنّت ها و رفتارهای پایدار، جلوههایی متنوع از فرهنگ کشور هستند که میتواند عزت آفرین و متعالی باشد و یا انحطاط آور و منفی.
وی گفت: میراث فرهنگی مجموعه آثار فرهنگی و تاریخی است که از گذشته به ما ارث رسیده و برای اینکه این میراث پلی به آینده بسازد باید به درستی شناخته، ثبت و حفاظت شود. بسیاری از مواریث فرهنگی به دلایل مختلف دیگر در بین ما نیست، از قلعه ها و بناهای مسکونی گرفته تا آئین ها و مراسم و تنها راه شناخت ما از آن ها، دیدن تصاویر، عکس و فیلم ها و یا شنیدن نواها و صوت ها است.
امینی عنوان کرد: همچنین خیلی مواقع برای مرمت یک اثر تاریخی با استفاده از تصاویر قدیمی شکل اولیه بنا الگوبرداری می شود. در زمینه پژوهش های مردم شناسی و تحقیقات مختلف از این آرشیوها بهرهبرداری و در حوزه گردشگری نیز این آرشیوها خود شیوه ای در تبلیغات رسانه ای و مجازی و معرفی یک اثر و جاذبه و جذب گردشگران است و بعضی مواقع با ساخت موزه ها و نمایشگاه های متعدد خود تبدیل به جاذبه می شوند.
راهکارهایی برای حفاظت از میراث دیداری و شنیداری
وی اظهار کرد: حفظ و نگهداری از میراث دیداری، شنیداری در واقع به منزله حفاظت از حافظه جمعی ما و انتقال آن به نسلهای آینده بوده و لازمه ایجاد آیندهای مشترک بر مبنای تفاهم و گفت و گو، فهمیدن و آشنایی با گذشته است.
امینی گفت: شناسایی آرشیوهای موجود در بخشهای دولتی و خصوصی، تشکیل بانک اطلاعات از نمونه های مختلف میراث سمعی و بصری، اقدام به پرونده سازی و شناسنامه دار کردن و ثبت ملی و جهانی آن از اقداماتی است که می تواند در جهت حفظ این میراث گرانبها مؤثر باشد.این کارشناس تصریح کرد: دیجیتال کردن نمونههای موجود و صیانت از نمونه های اولیه و انتشار و معرفی آن برای بخش های مختلف نیز راهکاری برای نگهداری از این میراث است.
وی گفت: لازم است از این روز به عنوان مکانیسمی برای ارتقاء آگاهی های عمومی از اهمیت اسناد سمعی و بصری به عنوان عضو لاینفک هویت ملتها استفاده و بهتر است از آن در حوزه گردشگری بهره برداری شود.
|
