|
گردشگری جهان پس از یک وقفه دو ساله نه تنها بازیابی شده بلکه روند بهبود را با سرعت بالایی طی میکند و بهویژه هتلها که با خسارت سهمگینی مواجه شده بودند علاوه بر حمایتهای دولتی، با بهکارگیری روشهای جدید به جذب هرچه بیشتر گردشگر اقدام کردهاند و این صنعت توانسته بهبودی قابلتوجهی را در غالب کشورها تاکنون داشته باشد اما اوضاع این حوزه در ایران، کاملا معکوس از کشورهای مختلف دنیاست.
توریسم جهانی تقریبا به سطح پیش از همهگیری نزدیک شده و برخی از هتلها حتی از آن فراتر رفته و مسیر توسعه و رشد را مجددا در پیش گرفتهاند. اما در ایران خلاف آنچه در جهان است، اتفاق افتاد و صنعت گردشگری نه تنها همچنان در سطح رکود خود باقی مانده حتی احتمال کنارهگیری بخش خصوصی از این صنعت وجود دارد و باتوجه به شرایط موجود که بیش از هرچیزی ناشی از عدمحمایت دولتی است، هیچ چشمانداز روشنی برای آینده صنعت هتلداری و در مجموع بخش گردشگری وجود ندارد و بخش خصوصی فعال در این عرصه به پایان خود نزدیک است.
صنعت گردشگری همیشه با چالشهای گسترده اقتصادی و سیاسی همراه بود که دائما مورد تهدید قرار داشت. قطعنامههای سازمان ملل در دولتهای قبل به این بخش بهصورت جدی آسیب رساند. اما فعالان این بخش همچنان امیدوارانه به راه خود ادامه دادند و بهویژه بعد از برجام با یک رشد چشمگیری مواجه شدند، بهطوری که گاهی بهدلیل حجم بالای گردشگران خارجی دیگر جوابگوی گردشگران جدید نبودیم.
این رشد چشمگیر موقت بود و بعد از خروج آمریکا از برجام و اعمال تحریمها و دیگر موارد مثل اتفاقات دی ۹۶، اعتراضات آبان ۹۸ و بهدنبال آن سقوط هواپیمای اوکراینی باعث شد که تعداد گردشگران به حداقل برسد که اوج آن را که با شدت بسیاری همراه بود و بالای ۹۰درصد از گردشگران خارجی را از دست داد میتوان در زمان شروع همهگیری کرونا مشاهده کرد. اما با آغاز اتفاقات اخیر این رکود مجددا شدت گرفت و در حال حاضر فعالان هتلداری برای هزینههای جاری و نگهداری هتلها به فروش ملک و دارایی شخصی خودشان روی آوردهاند.
عمده دلیل توجه فعالان گردشگری برای فعالیت در این بخش بهویژه هتلداری، جایگاه توریسم در جهان بوده که تا پیش از کرونا در رتبه سوم صنایع درآمدزا در جهان قرار داشت. همچنین کشورهای همسایه همچون ترکیه و امارات از این فرصت استفاده کرده و اقتصاد خود را بر محور این صنعت بنا نهادند و فرانسه بهعنوان گردشگرپذیرترین کشور جهان، چند برابر بیشتر از بقیه پذیرای گردشگر است و از این طریق ارزآوری بسیاری دارد.
اما در ایران قضیه به شکل دیگری تحقق یافت. باتوجه به شرایط موجود، هتلداران بخش خصوصی هرچقدر هزینه کنند، اما هیچ آینده روشنی برای آن وجود ندارد. یکی از راههایی که شاید برای این صنعت کمی نجاتبخش باشد اینکه برجام به نتیجه برسد و تحریمهای بینالمللی برداشته شود. تا این موضوع رخ ندهد بخش گردشگری ایران احیا نمیشود. دولت باید به سمت احیای برجام پیش برود.
همچنین اعمال فیلترینگ بیش از هر زمانی این صنعت را در وضعیت سخت و بدی قرار داده است. در دنیای امروز، شبکههای اجتماعی نقش مهمی در جذب گردشگر دارد و در عرصه بینالمللی به طور مستقیم از طریق همین فضای اجتماعی با گردشگر در ارتباط هستیم. پلتفرمهایی که در این زمینه وجود دارد باعث میشود تا فعالان گردشگری به معرفی خود بپردازند. همچنین وسیله ارتباطی گردشگران خارجی با کشورهای خود با همین پلتفرمهاست که در حال حاضر با محدودیتهای ایجاد شده، این شکل ارتباطی مهم تعطیل شدهاند.
اکنون شرایط بهگونهای است که ناامیدی مفرط بر فعالان این عرصه به وجود آمده و هیچ کس نمیداند قرار است چه اتفاقی بیفتد. این موضوع در اقامتگاههای بزرگی که چند شعبه دارند و کارکنان بسیاری در آنها مشغول به کار هستند بیشتر مطرح است، زیرا باتوجه به درآمدی که دارند چند برابر آن را باید هزینه کنند.
سیاستگذاران و متولی گردشگری نیز به جای حمایت از بخش خصوصی، عدمورود گردشگران و جذب گردشگر را ناشی از ضعف در خدماترسانی و سرویسدهی هتلها مطرح میکند و بخش خصوصی را مقصر و عامل اصلی در نبود گردشگری میداند. «گویی در کشوری با رفاه کامل زندگی میکنیم و تمام مشکل از بخش خصوصی است.» این واقعیت وجود دارد، وقتی درآمدها با هزینهها برابری نداشته باشد در کیفیت خدمات نیز تاثیر میگذارد. با وجود کارکنان ناراضی، خدمات نیز پایین خواهد آمد. در حال حاضر همه چیز تبدیل به یک گره کور شده است. در این روزها ما در حرفه خود این را با خود تکرار میکنیم که «امروز بهتر از فرداست.»
باتوجه به اینکه، مسوولان بیشتر از اینکه حمایت کنند بیشتر وعده میدهند و مانورهای موجود تنها برای خودشان است که نشان دهند که مشغول فعالیت هستند. اما در عمل هیچ حمایتی از بخش دولتی انجام نمیشود و همه موانع از سوی دولت همچنان بر جای خود باقی است. بهطور مثال سیلی که مدتی قبل در یزد آمد به فعالان گردشگری وعده کمک و حمایت داده شد که بودجهای درنظر گرفته میشود اما اکنون که ماهها گذشته و خسارتهای بسیاری که ناشی از سیل وارد شده و فعالان این بخش به حمایت از یک منبع مالی برای حل مشکلات و جبران خسارتها نیاز دارند، اما حمایتی وجود ندارد.
بنابراین، به شدت نگران شرایط و آینده هستیم نه فقط برای هتلداری بلکه برای مجموعه بخش گردشگری که با بحران شدیدی مواجه است. اما بهجای حمایت مورد حمله قرار گرفته و خدمات و کیفیت این بخش زیرسوال میرود که مانع ورود گردشگر است نه مشکلات ساختاری موجود.
|
