|
حذف صفر از پول ایران سالهای طولانی فضای رسانهای را به خود مشغول کرده است اما هیچگاه این مهم وارد وادی عملی نشده است. سابقه ایده حذف صفر از پول ملی در ایران به دهه۷۰ برمیگردد و این موضوع در سال۷۲ در دستور کار اداره بررسیهای اقتصادی بانک مرکزی قرارگرفت. اما برخی مسئولان با این اقدام موافق نبودند و بررسیهای لازم متوقف شد. در زمان ریاستجمهوری احمدی نژاد، محمود بهمنی رئیس کل وقت بانک مرکزی، به دستور رئیسجمهور مأمور به آغاز مطالعات این طرح شد، اما این طرح هرگز به مرحله اجرا نرسید.
در عین حال در دولت حسن روحانی نیز این موضوع دوباره در دستور کار قرارگرفت و در نهایت در سال۱۳۹۸، لایحهای در دولت مصوب شد. این لایحه اما به بهارستان نرسید. حالا با طرح دوباره این موضوع به نظر میرسد ایران قصد دارد وارد دوران تازهای شود و در صورت تصویب مجلس از اسکناسهای جدید و واحد پولی تازه رونمایی کند. در لایحه مصوب، حذف 4صفر از پول ملی و تغییر واحد از ریال به تومان پیشبینی شده است.
شهرام دبیری، در واکنش به طرح بحث تازه در این خصوص توضیحاتی داد و با بیان اینکه لایحه جدیدی درباره حذف ۴صفر از پول ملی به مجلس ارایه نشده است، اظهار کرد: این لایحه در دولت دوازدهم و در سال ۱۳۹۸ با یک فوریت به مجلس ارایه شده و اتفاق جدیدی برای آن صورت نگرفته است.
وی افزود: در ابتدای دولت چهاردهم بنا به قاعده مرسوم، دولت همه لوایح معوقه دولتهای قبل که بیش از ۱۸۰ لایحه بود را بررسی و به استثنای چند لایحه مابقی را برای ادامه بررسی در مجلس مورد تأیید قرار داد که این لایحه هم جزو همین لوایح است و دولت نه تقاضای استرداد آن را داده و نه برای آن تقاضای اولویت داده است.
دبیری ادامه داد: این لایحه در حال حاضر هم در کمیسیون اقتصادی برای رفع ایرادات شورای نگهبان در حال بررسی است.
آلمان پیشقدم حذف صفر از پولش بوده است. نخستین نمونه حذف صفر از پول ملی کشورها به سالهای بحرانی پس از جنگ جهانی اول در برخی کشورهای اروپایی بازمیگردد. آلمان در زمان جمهوری وایمار در سالهای ۱۹۲۱ تا ۱۹۲۳ تورم بسیار شدیدی را از سر گذراند. در سال ۱۹۲۳میلادی، قیمتها در آلمان، هر 2روز 2برابر میشدند.
در نوامبر ۱۹۲۳ میلادی، ارزش هر دلار آمریکا معادل با 2/4هزار میلیارد مارک آلمان بود! تورم که بالا گرفت، «رایشبانک» آلمان به سرعت به سراغ چاپ اسکناسهای جدید رفت. اسکناس ۵۰هزار مارکی در سال ۱۹۲۲ چاپ شد و وقتی دیدند با این سرعت تورم، این اسکناسِ درشت، کفاف معاملات را نمیدهد، اسکناس ۱۰۰هزار میلیارد مارکی نیز در سال۱۹۲۳ چاپ شد.
در همین سال بود که دولت آلمان به سراغ حذف ۱۲صفر از پول خود رفت و با معرفی یک واحد پولی جدید به نام «رنتن مارک»، یکی از مهمترین نمونههای حذف صفر از پول کشورها رقم خورد. یک کشور اروپایی دیگر به نام اتریش که در سالهای پس از فروپاشی امپراتوری اتریش-مجارستان، وضعیت اقتصادی دشوار و تورم شدیدی را تجربه میکرد در سال۱۹۲۵، 4صفر از پول خود حذف کرد. مجارستان هم در سال۱۹۲۷ به سراغ تغییر واحد پولی و حذف صفر از چهره اسکناسهای خود رفت.
مجارستان در سال۱۹۲۵، 4صفر از پول خود برداشت اما پس از جنگ جهانی دوم ابرتورم بحرانی جدی در اقتصاد این کشور پدید آورد. مجارستان در این دوره ۱۲صفر از پول خود برداشت و واحد پولی خود را به فورینت تغییر داد.
فرانسه نیز در سال۱۹۶۰، 2صفر از واحد پولی خود حذف کرد و «فرانک جدید» جای «فرانک» معرفی کرد.
همچنین هلند در دهه60 میلادی 4صفر از پول خود برداشت.
کره جنوبی پس از جنگ دو کره در سال۱۹۵۷، 2صفر و در سال۱۹۶۳ یک صفر دیگر را نیز برداشت.
شیلی هم دوبار صفر از پول ملیاش حذف کرد. در سال۱۹۶۰، 3صفر و در سال۱۹۷۵ و پس از رویارویی با موج جدید تورم 3صفر.
آرژانتین 4بار نسبت به حذف صفر اقدام کرده است. سال۱۹۷۰، 2صفر، سال ۱۹۸۳، 4صفر، سال۱۹۸۵، 3صفر و سال۱۹۹۲، 4صفر. لازم به توضیح است حذف سیزده صفر هم آرژانتین را از تورمهای جدید نجات نداد و تورم در این کشور همچنان بالاست.
برزیل ۵بار نسبت به حذف صفر اقدام کرد. در سال۱۹۴۲، 3صفر، سال۱۹۶۷، 3صفر، سالهای ۱۹۸۶ و ۱۹۸۹، مجموعا ۶صفر و سال۱۹۹۳ نیز 3صفر.
روسیه فروپاشی شوروی در سال۱۹۹۸میلادی ۳صفر از پول برداشت. بلغارستان در سال۱۹۹۹میلادی 3صفر از پول ملی خود حذف کرد.
ترکیه نیز در سال۲۰۰۵ میلادی ۶صفر از پول ملی خود حذف کرد که البته این تجربه موفق بود.
جمهوری آذربایجان سال ۲۰۰۶، 2صفر از پول ملی حذف کرد. ترکمنستان نیز در سال۲۰۰۹ همین کار را کرد.
زیمبابوه در سال ۲۰۰۶، 3صفر از پول و در سال ۲۰۰۸ میلادی ده صفر از پول خود برداشت. در سال۲۰۰۹ نیز ۱۲صفر دیگر از پول خود حذف کرد اما مشکلات حل نشد.
ونزوئلا از سال۲۰۰۸ با حذف ۱۴صفر از پول ملی تلاش کرده مشکلات را حل کند اما موفق نشده است.
حال باید دید آیا ایران میتواند با حذف صفر از پول خود توفیقی به دست آورد و مانع از بازگشت دوباره صفرها شود؟
|
