|
«تاریخ مطبوعات استان همدان» در کندوکاوی مستند تاریخ را ورق میزند تا به عصر قجر و پهلوی میرسد و سرگذشت چاپ و نشر روزنامههای آن زمان را روایت میکند، روایتی به شیرینی یک نوستالژی از جنس کاغذ.
نشریات همدان در دوره قاجار از جمله منابع و رسانههای رواییاند که تنها حاوی اخبار و ذکر رویدادها و حوادث هستنند و تحلیل و نقد شرایط و حوادث بهندرت در آنها دیده میشود.
کارکرد عمده نشریههای این دوره اخبار حوادث همدان و کشور بود و رسالتهای دیگری مانند آموزش، سرگرمی و ارتقای فرهنگ عمومی چندان مورد توجه مدیران جراید نبود؛ به عبارتی جراید این دوره کارکرد متنوعی نداشتند.
هر چند جنب و جوش مطبوعاتی در این دوره اندک بود و تأثیر مطبوعات در ارتقای فرهنگی منطقه قابل ارزیابی نبود، اما شکلگیری و تشکیل نشریه در همدان به آشنایی مردم با این رسانه که از ابزارهای مهم خبررسانی و ذکر حوادث بود، انجامید.
از انقلاب مشروطه (۱۲۸۵ هجری شمسی) تا کودتای رضاخان (۱۲۹۹ هجری شمسی) ۱۷ نشریه در همدان منتشر شد که از این تعداد، ۱۵ نشریه در شهر همدان، یک نشریه به نام عصر انقلاب در تهران و یک نشریه به نام سهیل در ملایر منتشر میشد.
از نظر تعداد نشریه، همدان در مقایسهای اجمالی با دیگر شهرها پس از تهران، تبریز، رشت، شیراز، اصفهان و مشهد در رتبه هفتم قرار داشت و در مقایسه با شهرهای مجاور مانند اراک، سنندج، کرمانشاه و خرمآباد بیشترین تعداد نشریه را داشت.
به گزارش ایرنا ،تمامی ۱۷ نشریه منتشرشده در این دوره عمومی و حاوی اخبار و حوادث داخلی و خارجی بودند برخی از این نشریات تنها اخبار و اطلاعات مرتبط با همدان را درج میکردند.
از دیگر ویژگیهای نشریات این دوره میتوان به این موارد اشاره کرد: نقل صرف حوادث و اخبار بیتوجهی به تحلیل و بررسی، کاربرد نثر کهن، مصنوع و مزین به آرایههای ادبی به جای استفاده از زبان محاوره با توجه به شرایط و سن مخاطبان، عمر کوتاه، استفاده از کاغذ نامرغوب و کیفیت نامناسب چاپ و صفحهبندی، قطع و اندازههای نامرسوم و همچنین تعلق به تشکلهای صنفی و طبقات اجتماعی و اقتصادی.
هرچند اولویت نشریات کشور در این دوره خبررسانی بود اما نشریات همدان در کنار این اولویت، بیشتر اخبار صنفی و سیاستها و شرایط طبقاتی و منافع اجتماعی و اقتصادی را منعکس میکرد.
نشریات آغازین همدان به مانند نشریات کشوری عصرقاجار وابسته به انجمنها، مجالس محلی، ولایتی و صنفی بودند و بعدها بهتدریج روزنامههای مستقل در همدان شکل گرفتند.
از مجموع ۱۷ نشریه عهد قاجار، 7 نشریه وابسته به ارگان و انجمنهای فرهنگی، ادبی و سیاسی بود و آرا و اندیشههای حزبی و اخبار ارگان مربوطه در آنها درج میشد و تعداد ده نشریه هیچگونه وابستگی خاص به گروه یا طبقهای نداشتند و بهطور مستقل فعالیت میکردند.
همچنین در این دوره همه دستاندرکاران مطبوعات همدان را مردان تشکیل میدادند. بیشتر نشریات این دوره بهصورت هفتهنامه یا 2هفتهنامه در قطع روزنامه معمولی و متداول زمانه در 2 یا 4 صفحه چاپ و منتشر میشدند که گاه چندان دارای نظم انتشار نبودند.
نشریات همدان در دوره قاجار سهم و درآمد چشمگیری از چاپ آگهی نداشتند و به کارکرد تبلیغی و تجاری نشریه توجه و نشان نمیدادند؛ از همین روز حجم آگهیهای مندرج در این نشریهها بیشتر محتوای فرهنگی و اطلاعرسانی داشت، بهویژه در زمینههای آموزشی نظیر قرائتخانه، مدارس و تدریس و فعالیتهای فرهنگی در حوزه نمایش و کتاب و آگهیهای دولتی در اعلان احکام ونامههای دولتی و رسمی.
|
