|
سالانه 50هزار نفر به صورت مستقیم بر اثر مصرف دخانیات در کشورمان جان خود را از دست میدهند، این آماری بود که از سوی رئیس مرکز سلامت محیط وکار وزارت بهداشت اعلام شد.
همچنین در سال 1385، ایران جزو یکی از کشورهای پیشرو در تصویب قانون جامع کنترل دخانیات بوده است و در آن زمان شاید یکی دو کشور دنیا، چنین قانونی داشتند که در هیچ مکان عمومی نباید دخانیات مصرف شود.
اما امروزه فقط کافی است به خیابانهای سطح شهر و سفرهخانههای سنتی سری بزنید تا متوجه فعالیت چندین مغازه قلیانفروشی در سطح شهر همدان شوید که این مغازهها در راسته صنف خردهفروشی یا عمدهفروشی مواد دخانی قرار گرفتهاند و روزبهروز هم درحال افزایش هستند. اکنون نیز مصرف قلیان در جامعه ما در مقایسه با کتاب و کتابخوانی مورد استقبال جوانان بسیاری قرار گرفته است. برخی نیز عقیده دارند که قلیان یکی از وسایل تفریحی رایج به خصوص برای جوانان به شمار میآید و نباید آن را جز مواد دخانیات دانست، درحالی که مصرف قلیان، بهصورت یک ناهنجاری چنددامنه، هم از محیط و گستره زندگی روزمره همراه با ناهنجاری تأثیر میپذیرد و هم رفتارهای چندگانه مخاطرهآمیز و ناهنجار را به دنبال دارد.
از سوی دیگرنیز، با وجود ممنوعیت تبلیغات سیگار و استعمال آن، اما در پرده سینما و فیلمهای سینمای خانگی نمایش داده می شو، به طوری که تبلیغات سیگار در فیلمها و سینما و القای احساسات مختلف همراه با سیگار به مخاطب سبب تأثیر مخرب روانی بر مخاطب شده و کودکان و نوجوانان را مستعد مصرف میکند.
در واکاوی بروز چنین عارضهای برخی نهادهای فرهنگی و مرتبط به مصرف دخانیات در شبکههای نمایش خانگی و فیلمها و سریالها اشاره داشتهاند که نمیتوان اثرگذاری آن را نادیده گرفت. اما باید به این نکته اشاره داشت که کشیدن سیگار یا قلیان تا چه حد در نوجوانان انگیزه مصرف دخانیات را ایجاد میکند به طوری که حتی میتوان چنین برداشتی را کرد که ممکن است همین تبلیغات مصرف دخانیات را در بین جوانان به یک امر عادی تبدیل شده است.
آمارها نشان میدهد در سطح جهان 3/1 میلیارد نفر دخانیات مصرف میکنند و نکته قابل تأمل اینکه 80 درصد از این افراد در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط زندگی میکنند. از هر 5 نفر یک نفر مصرفکننده منظم محسوب میشود. یکی از پرمصرفترین مناطق در جهان، کمربند خاورمیانه است، این درحالی است که چین به تنهایی 300 میلیون مصرفکننده منظم دخانیات دارد.
تحقیقات به دست آمده توسط سازمان بهداشت جهانی حاکی از این است که در هر 8 ثانیه یک نفر به دلیل مصرف دخانیات میمیرد. 70 درصد افراد سیگاری در سنین نوجوانی به سیگار روی آورده اند ، دانشمندان به این نتیجه رسیدهاند که افرادی که در سنین نوجوانی آغاز به کشیدن سیگار کردهاند و به مدت 20 سال ادامه داده باشند، نسبت به افرادی که اصلاً سیگار نکشیدهاند 20 الی 25 سال زودتر میمیرند.
همچنین از سوی ستاد فرهنگی و اجتماعی شورای عالی انقلاب فرهنگی، مصرف دخانیات در حوزه نوجوانان ۱۳ تا ۱۵ ساله، ۱۳درصد رشد داشته و این موضوع در بین دختران نوجوان، رشد ۱۳درصدی را نشان میدهد.
اگرچه این آمار به اندازه کافی بزرگ و نگرانکننده است، اما آنچه از واقعیتهای جامعه قابل مشاهده است چیزی ورای این اعداد وارقام بوده و کثرت مصرف دخانیات توسط نوجوانان چه دختر و چه پسر بسیار همهگیر و تاحدی عادی شده است.
این درحالی است که ازدیاد تعداد مراکز قلیانفروشی و فروش مواد دخانی در سطح شهر و کاهش رغبت افراد به سمت مراکز فرهنگی مانند کتابخانهها، سینماها و فرهنگسراها و..... علامت خوبی برای شهرمان نیست؛ زیرا که اگر نگاهی به پیشینه فرهنگ و ادب شهرمان که جزو استانهای تاریخی کشور بیندازیم، میبینیم که در تاریخ شهرمان افراد ادبدوست و ادبپرور کم نداشتهایم؛ اما حال چه شده است که تعداد مراکز فروش دخانیات نسبت به مراکز فرهنگی در شهرمان بالا رفته که باید نگران بالا رفتن تقاضای مواد دخانی و کمشدن این مراکز در شهرمان باشیم.
یکی دیگر از اماکنی که این روزها عرضهکننده قلیان شدهاند، سفرهخانههای سنتی هستند و امروز بهجای سفرهخانه، قلیانخانه داریم که بیشترین درآمد خود را براساس فروش دخانیات کسب میکنند؛ از همین رو بسیاری از جوانان نیز ترجیحشان بر این است که برای تفریح عصرگاهی حتماً به کافهای بروند که قلیان عرضه میکند و لیست تمام کافهها و سفرهخانههایی را که قلیان عرضه میکنند هم دارد.
حتی برخی از آنها بر این باورند کافهای که قلیان نداشته باشد، جذابیتی ندارد. شاید اگر از همان جوانان آدرس چند کتابخانه و یا فرهنگسرا را سؤال کنید هیچ اطلاعاتی در آن زمینه نداشته باشند که دلیل اصلی آن میتواند کمرنگ بودن مراکز فرهنگی در سطح شهر باشد.
حتی میتوان گفت که امروزه به دلیل بیتوجهی و نبود حمایتهای مالی مناسب، امروز به جای اینکه کافهکتابها و کتابخانهها پاتوق جوانان شهر باشد، قلیانسراها این نقش را ایفا میکنند و به طوریکه سبب شده است جوانان نسبت به مصرف دخانیات میل و رغبت بیشتری نشان دهند.
سرپرست مدیریت سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشتی دانشگاه علومپزشکی همدان در این باره گفت: سالانه در ایران 5/11 هزار تن تنباکو در کشور مصرف میشود که حدود 8/4 هزار تن آن در داخل تولید شده، 4/4 هزار تن تنباکو از طریق واردات تأمین شده و مابقی قاچاق و تقلبی است.
رحیم مرادی با اشاره به اینکه بیش از 20درصد مردان و 4درصد زنان بالای 15سال در کشور مصرف روزانه سیگار دارند، افزود: متأسفانه سن آغاز مصرف دخانیات شامل قلیان و سیگار در کشور به 13 تا 15 سالگی رسیده است، خسارت ناشی از مصرف دخانیات در کشور بین110 تا 120 هزار میلیارد تومان برآورد میشود که شامل 60هزار میلیارد تومان مصرف دخانیات و 60هزار میلیارد تومان زیان به بخش سلامت کشور است.
وی تصریح کرد: در ده سال گذشته شکل و شمایل سیگارها تغییر کرده است و گرایش جوانان به ویژه دختران به سمت مصرف این ماده دخانی افزایش یافته است که متأسفانه سریالهای شبکههای خانگی هم مصرف دخانیات را بیشتر جلوه میدهند.
مرادی در بخش دیگری از سخنانش به مضرات مصرف سیگار اشاره کرد و گفت: مصرف سیگار و دیگر مشتقات تنباکو در ابتلا به سرطان ریه، سرطان دهان، بیماری قلبی و انعقاد خون نقش دارد، همچنین خطر حمله قلبی و سکته را افزایش میدهد و به پوسیدگی دندان، لثه،چین و چروک پوست منجر میشود.
وی در پایان اظهار کرد: یکی از اقدامات مؤثر کارشناسان سلامت روان شاغل در مراکز جامع خدمات سلامت در سطح استان در این حوزه، آموزش پیشگیری از اعتیاد و مصرف دخانیات، نوجوان سالم و تقویت بنیان خانواده است. همچنین خدماتی از جمله، غربالگری اولیه، غربالگری تکمیلی و مداخلات روانشناختی در حوزه ترک دخانیات نیز در این مراکز در حال انجام است که در هفته دخانیات با اهتمام بیشتری انجام میشود.
متاسفانه در جوامع امروزی شامل پدیده نو ظهوری به نام سیگار الکترونیک (ویپ) هستیم. سیگار الکترونیک دستگاهی شبیه به سیگار است که به جای دود، بخار تولید میکند. این بخار از طریق گرم کردن مایعی به نام جویس ایجاد می شود که میتواند حاوی نیکوتین، طعم دهندهها و مواد شیمیایی دیگر باشد. این نوع سیگار برای نخستین بار در سال 2003 در چین اختراع شد و از آن زمان به طور فزایندهای در سراسر جهان محبوب شده است. دود و بوی کمتر سیگارهای الکترونیکی در سالیان اخیر سبب شده است تا بسیاری از افراد تصور کنند، مصرف این سیگار به جای سیگارهای سنتی میتواند در ترک به آن ها کمک کند. اما باید دانست سیگار و ویپ هردو نیکوتین را به بدن میرسانند اما نحوه عملکرد آن ها متفاوت است.
سیگار با سوزاندن تنباکو دود تولید میکند و ویپ با گرم کردن مایعی به نام جویس بخار تولید میکند. دود سیگار حاوی 7هزار ماده شیمیایی است که بسیاری از آن ها مضر و سرطانزا هستند. بخار ویپ ممکن است مواد شیمیایی کمتری داشته باشد اما هنوز هم مضر است.
|
