|
نصاب تازه رئیسی در خدمتگزاری به ملت
تاکنون حداقل عمر هر دولت ۴ و حداکثر ۸ سال بوده که هر یک از رؤسایجمهور در این مدت فرصت داشتند طرحها و ایدههای خود را بیان، عملی و اجرایی کنند و درصدد رفع مشکلات مردم برآیند. محمدعلی رجایی یکی از روسایجمهور انقلابی بود که پس از عزل بنیصدر از مقام ریاستجمهوری، با به دست آوردن ۸۸ درصد آرای مردم، رئیسجمهور ایران شد.
رجایی ۲۸ روز پس از آغاز ریاستجمهوری، بر اثر انفجار در دفتر نخستوزیری به همراه نخستوزیرش محمدجواد باهنر به شهادت رسید و کوتاهترین دوره ریاستجمهوری در ایران را به خود اختصاص داد و پس از آن افراد دیگری در این جایگاه حساس قرار گرفتند و اقدامات زیادی در هر یک از این دولتها انجام گرفت که نقش برخی از آنها هنوز هم در اذهان مردم هست و فراموش نمیشود. چرخه ریاست دولت چرخید و چرخید تا به رئیسی رسید. پس از روی کار آمدن دولت سیزدهم، حجم عظیم بدهیهای دولت قبل، یکی از مشکلات بزرگی بود که رئیسجمهور با آن مواجه شد زیرا دولت تدبیر و امید به علت ناتوانی در فروش نفت و در پی آن کاهش شدید درآمدهای نفتی، در راستای جبران کسری بودجه به قرض کردن روی آورد و بیش از حد مجاز اقدام به انتشار اوراق بدهی کرد. قرض گرفتن ارقام سنگین از بانک مرکزی و پرداخت نشدن تعهداتش به پیمانکاران، شرکتها و تأمین اجتماعی یکی دیگر از مواردی بود که دولت مردمی رئیسی با آن روبهرو بود و از همان روزهای آغازین خدمت، درصدد تسویه بدهیهای دولت قبل برآمد و نزدیک به ۶۰۰ هزار میلیارد تومان از این بدهیها را تسویه کرد.
پایان دادن به بیماری منحوس کرونا زمانی که بسیاری از مردم کشور را بر اثر این بیماری از دست دادیم، گره نزدن برجام به اقتصاد کشور، وصول حقابه ایران از افغانستان، فعالسازی و احیای کارخانجات و ایجاد اشتغال برای کارگران، ۹ برابر کردن یارانهها، افشا و معرفی ابربدهکاران بانکی، عملیاتی کردن رتبهبندی معلمان پس از ۴۰ سال و چند برابر کردن بودجه مناطق محروم، برخی از اقدامات دولت سیزدهم است. از دیگر اقدامات و خدمات آیتا... رئیسی در حدود 3سال ریاستجمهوری میتوان به عضویت ایران در شانگهای چین، فعال کردن کریدور شمال به جنوب، افزایش ۵۰درصدی کف حقوق بازنشستگان و پرداخت وامهای ناباروری و فرزندآوری اشاره کرد و برخی از اقدامات دولت مردمی سیزدهم ممکن است در سالهای آینده نمایان شود.
دوره ریاستجمهوری شهید آیتا... سیدابراهیم رئیسی، در مرداد ۱۴۰۰ در شرایطی پیچیده و چالشبرانگیز آغاز شد. آیتا... رئیسی مدیریت کشور را در حالی بهدست گرفت که ایران با مسائلی چون فشارهای اقتصادی ناشی از تحریمها، بحرانهای جهانی مانند کرونا، نوسانات ارزی و همچنین چالشهای داخلی و مشکلات ساختاری اقتصاد روبهرو بود. برخی از این مشکلات هنوز هم در مراحل مختلف ادامه دارد اما شهید رئیسی با بحرانهای عدیدهای مواجه بود که کشورداری را با سختیهای قابلتوجه مواجه میکرد.
چالش دائمی و تلاش برای کنترل تورم
تورم همواره یکی از بزرگترین چالشهای اقتصادی ایران بوده است. در سال نخست دولت سیزدهم، نرخ تورم در ایران افزایش چشمگیری داشت. در سال ۱۴۰۰، نرخ تورم به ۴۶.۳ درصد رسید و این روند در سال ۱۴۰۱ نیز ادامه داشت که نشاندهنده فشارهای شدید اقتصادی و نوسانات قیمتها در بازار داخلی و جهانی بود. اما در سال ۱۴۰۲، با توجه به اقدامات اقتصادی دولت، نرخ تورم به 39/1 درصد رسید که هرچند همچنان بالاست، اما کاهش قابلتوجهی نسبت به سالهای قبل محسوب میشود.
این کاهش در تورم، نتیجه تلاشهای دولت برای مدیریت نقدینگی، کنترل قیمتها و اتخاذ سیاستهای ارزی و تجاری مناسب بود.
عبور از رکود با موانع داخلی و خارجی
در ابتدای دوره ریاستجمهوری شهید رئیسی، رشد اقتصادی کشور در سال ۱۴۰۰ به 6/4درصد رسید که نشاندهنده بازگشت تدریجی به رشد اقتصادی پس از سالها رکود و بحران بود. در این مدت، بخشهای مختلفی چون کشاورزی، صنایع معدنی و صادرات غیرنفتی توانستند به رشد نسبی دست یابند.
با این حال، در سالهای بعدی، علیرغم تلاشهای دولت برای ایجاد ثبات، رشد اقتصادی به میزان قابلتوجهی کاهش یافت. در سال ۱۴۰۲، رشد اقتصادی به 2/3 درصد رسید که بیانگر مشکلات متعدد در حوزههای مختلف اقتصادی همچون تحریمها، نوسانات ارزی و مشکلات ساختاری است.
کاهش بیکاری
موضوع اشتغال و بیکاری یکی از مسائل اساسی اقتصاد ایران است. نرخ بیکاری در سال ۱۴۰۰ حدود 9/6درصد بود که در سال ۱۴۰۲ به 8/4 درصد کاهش یافت. این کاهش در نرخ بیکاری، تا حدی نتیجه سیاستهای دولت در ایجاد فرصتهای شغلی جدید و حمایت از بخشهای تولیدی بود. با این حال، بازار کار ایران همچنان با چالشهایی نظیر بیکاری جوانان و فارغالتحصیلان روبهرو است.
اگرچه کاهش نرخ بیکاری در این دوره قابلتوجه است، اما همچنان بسیاری از شغلها کیفیت و درآمد مطلوبی نداشته و چالشهایی مانند اشتغال ناقص و تناسب نداشتن مهارتهای نیروی کار با نیاز بازار، همچنان باقی ماندهاند.
تکیه بر تنوع بازارها در صادرات غیرنفتی
یکی از اهداف کلیدی دولت در این دوره، کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی و تمرکز بر صادرات غیرنفتی بود. در سال ۱۴۰۲، صادرات غیرنفتی ایران به حدود ۴۳ میلیارد دلار رسید که این میزان نسبت به سالهای گذشته رشد داشته است. این رشد در صادرات، به طور عمده ناشی از گسترش روابط تجاری با کشورهای همسایه و تلاش برای یافتن بازارهای جدید در مناطق مختلف دنیا بود.
با این حال، چالشهایی همچون محدودیت در دسترسی به فناوریهای نوین، مشکلات حملونقل و نوسانات ارزی، همچنان بر توانایی صادرات تأثیر گذاشته است.
تلاطمهای ارزی
بازار ارز یکی از حوزههای حساس اقتصادی در دوره ریاستجمهوری رئیسی بود. نوسانات قیمت دلار در این دوره، بهویژه در نیمه دوم سال ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲، بر اقتصاد کشور تأثیر گذاشت. در ابتدای دوره دولت رئیسی، قیمت دلار در بازار آزاد حدود ۲۵ هزار تومان بود، اما این رقم در ادامه به بیش از ۳۰ هزار تومان رسید. این نوسانات در قیمت ارز، بهویژه برای واردکنندگان و تولیدکنندگان داخلی، مشکلاتی ایجاد کرد و تورم را افزایش داد. اما دولت برای کنترل این وضعیت، اقداماتی نظیر فروش ارز از طریق صرافیها و تقویت عرضه ارز از طریق بانک مرکزی انجام داد. هرچند این اقدامات نوسانات بازار ارز را بهطور کامل کنترل نکردند اما یک ثبات نسبی ایجاد کرد تا اینکه کشور با تغییر دولت مواجه شد. در این شرایط، نرخ دلار با جهشهایی مواجه شد و در کمتر از ۸ ماه، قیمت دلار ۱۰۰ هزار تومان را رد کرد.
حرکت به سوی بهبود
دوره ریاستجمهوری شهید رئیسی با چالشهای اقتصادی همراه بوده است. اما این چالشها، تحت تأثیر عواملی مانند تحریمهای بینالمللی، کمبود منابع مالی و مشکلات ساختاری اقتصاد ایران، بر وضعیت اقتصادی کشور تأثیر گذاشتهاند، که دولت توانست با سیاستهای مختلفی همچون مدیریت نقدینگی، حمایت از تولید داخلی و تقویت روابط تجاری با کشورهای همسایه، گامهایی مثبت در مسیر بهبود وضعیت اقتصادی بردارد. اگرچه دستاوردهای این دوره قابلتوجه است، اما هنوز برای تحقق رشد اقتصادی پایدار، کنترل تورم و رفع مشکلات اشتغال نیاز به اقدامات بیشتر و اصلاحات ساختاری در اقتصاد کشور وجود دارد.
|
