|
۲۵ کیلومتر آنسوتر از سمت شمال غرب همدان و در نزدیکی مسیر همدان به کرمانشاه در روستای رسولآباد کاروانسرایی جای خوش کرده است که در ردیف آثار میراث جهانی قرار گرفته است اما مردم همدان برای رسیدن به آنجا نه نام و نه نشانی در جاده روی هیچ تابلویی نمیبینند.
شما اگر مسافر گذری هم در این جاده همدان کرمانشاه باشید هیچ تابلویی شما را به سمت کاروانسرا و روستای تاج آباد هدایت نمیکند و هیچ انگیزه ای برای دین یک اثر جهانی در استان برای شما ایجاد نمیشود و روی هیچ تابلویی در جاده نام تاج آبادجهانی نیست.
این درحالی است که از اواخر شهریور ماه 1402 این کاروانسرا وارد لیست آثار جهانی شده است و قبل از شناخت همدان جهان آن را میشناسد ، وقتی اثری وارد لیست جهانی میشود باید دارای کاربری و زیرساختهای مهیا باشد اما این مهم در تاجآباد مغفول مانده است .
کاروانسرایی به نام تاجآباد که هم راه دسترسی مطلوبی دارد و هم مردمان روستایی و هم به نظر میرسد به دلیل بافت مهیای فرهنگی در روستا اهالی فرهنگ پذیرش گردشگر و کسب درامد از گردشگر را بلدند حتی پس از جهانی شدن هم راهی به معرفی شدن در عرصه ملی و استانی را پیدا نکرد حالا جهانی شدن که فرای این حرفها خواهد بود.
برای تاجآباد یک سرمایه گذار مشخص شد
بنا به گفته مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان در حاشیه بازدید از کاروانسرا 2کاروانسرای فرسفج و تاجآباد که ثبت جهانی شدهاند، ابتدا مرمت و سپس به سرمایهگذار، واگذار و بهرهبرداری میشود.
به گزارش همدان پیام ،محسن معصوم علیزاده اظهارکرد: این 2 کاروانسرا جزو پروژههایی هستند که قرار است به صندوق حفظ و احیا واگذار شدند و در این واگذاری برای تاج آباد یک سرمایه گذار مشخص شد.
وی تصریح کرد: کاروانسرای تاجآباد به سرمایهگذار واگذار شده و کاروانسرای فرسفج نیز بعد از برگزاری مزایده به سرمایهگذار خصوصی واگذار میشود. سرمایهگذار هر کاروانسرا یک مرحله اقدام مرمتی انجام میدهد و در مرحله بعد با سرمایه گذاری ۱۰ و ۱۵ ساله طبق قرارداد بهرهبرداری خواهد داشت.
معصوم علیزاده با بیان اینکه این کاروانسراهای زیر نظر پایگاه کاروانسراهای ثبت جهانی که تشکیل خواهد شد قرار میگیرند افزود: بر این اساس اگر اعتباری برای کاروانسراها مصوب شد از این طریق تخصیص مییابد.
مدیرکل میراث فرهنگی استان خاطرنشان کرد: کاروانسرای تاجآباد مراحل واگذاری به سرمایهگذار انجام شده که بخشی طرح مرمتی است که تصویب و تایید شده و پس از انجام به سرمایه گذار واگذار و بهرهبرداری میشود.
کاروانسرای خالی از میهمان روزی میزبان زائران کربلا بود
براساس شواهد و قرائن این کاروانسرا در گذشته در راه مسیر عبور زائران کربلا مورد احداث قرار گرفته است تا محلی برای استراحت و اسکان زائران باشد.
بر اساس گفته های اهالی روستا این کاروانسرا در زمان رونق خود همچنین در زمینه داد و ستد کالا نیز فعال بوده است .
کاروانسرای تاج آباد که مساحت آن حدود ۱۰ هزار متر است، دارای حیاطی با قطر حدود ۳۱ متر است، این کاروانسرا همچنین دارای ۲۶ حجره بوده و آب مورد نیاز آن از طریق ۲ حلقه چاه تامین می شده است اما حالا تمام 26 حجره خالی و بدون کاربری است .
اما حالا با آنکه توسط صندوق حفظ و احیا به سرمایهگذار بخش خصوصی واگذار شده است اما رخوت و سکوت و بدون کاربری بودن در آن مساحت و محیط تاریخی حکومت میکند .
در این کاروانسرا که روزگاری به روی میهمانان باز بود حالا مدتهاست بسته است، این بنای تاریخی دارای ۲ طاق نماست و در ساخت حجره های آن از آجرهای قرمز و ملات ساروج استفاده شده است که کمتر کسی از جزئیات معماری و غنی آن مطلع است .
حیاط سنگ فرش شده در کنار حجره های منقش شده با آجر که گرداگرد کاروانسرا به زیبایی دور یکدیگر قرار گرفته اند، منظره زیبایی را برای افرادی که از این بنای تاریخی بازدید می کنند، خلق می کند.
کاروانسرای خاص در ایران
این کاروانسرا از آثار تازه به ثبت جهانی رسیده است که معماری منحصر به فردش آنرا به یک بنا و کاروانسرای خاص در ایران تبدیل است و دلیل آن هم معماری و شکل و شمایل مدور آن است. که ویژگی منحصر به فردی را به آن بخشیده است، پلان و نقشه کاروانسرای های موجود در ایران مستطیل و یا مربع است اما این موضوع در کاروانسرای تاج آباد صادق نیست چرا که پلان این بنا مدور و دایره ای شکل است.
کاروانسرای تاج آباد بهار در سال ۱۳۷۶ با شماره ۱۸۷۲ به فهرست آثار ملی اضافه شد. آن طور که گفته میشود تنها ۲ کاروانسرای مدور در کشور وجود دارد که یکی از آنها کاروانسرای تاجآباد بهار است، قدمت این بنای به ثبت جهانی رسیده به دوران صفویه باز میگردد اما اینکه با این همه داشتههای تاریخی چرا سرمایهگذار تا امروز بدون کاربری رها شده است .
آثار باستانی سه تا۴۰ هزار ساله در تاجآباد
تاج آباد 2هزار نفر جمعیت دارد، به جزء کاروانسرا آثار باستانی دیگری هم در تاجآباد موجود است و به عنوان نمونه حدود ۲۰۰ کتیبه و سنگ نوشته با قدمت بین3 تا۴۰ هزار سال در روستا وجود دارد.
در تاجآباد راه باستانی "چنار یولی" وجود دارد ، قبل از اینکه انگلیسیها در جنگ جهانی جاده آسفالت کنونی که محل تردد به کرمانشاه است را احداث کنند راه از پشت روستا عبور میکرد و در حال حاضر نیز قابل رویت و دسترسی است و حدود ۹ کیلومتر از جاده کنونی فاصله دارد.
مکانی به نام "داره پیره" که در بین بیشتر مناطق کردنشین وجود دارد و مکان مقدسی است در تاجآباد نیز موجود است و سالانه دو بار محل گردهمایی مردم بوده است که یک روز قبل از درو و یک بار موقع برداشت محصول این آیین را برگزار میکردند و آخرین بار سال ۷۲ شاهد این مراسم بودیم که جشنها و آیینهای خاصی اجرا شد.
داستانهای زیادی در تاجآباد وجود دارد که گنج روستاست و ممکن است روزی به عنوان میراث ناملموس ثبت شوند، همچنین آیینهای زیادی در روستا وجود دارد که پیش از شیوع کرونا برگزار میشدند مثل جشن چله، جشن سده و جشن نوروز که آخرین بار در سال ۹۷ برگزار و حدود ۲۵۰۰ نفر از سایر شهرستانها در آن شرکت کردند.
قدمت کاروانسرا بیشتر از۵۰۰ سال است
کاروانسرای تاج آباد سند مکتوبی ندارد و پیشینهاش به درستی مشخص نیست اما در یک سفرنامه آمده است که شاه عباس صفوی هنگام عبور از منطقه به دلیل کولاک گردنه به مشکل برمیخورد و شب در کاروانسرای تاجآباد به سر میبرد، همچنین در تحقیقات فردی بنام قرهخانلو سابقه مکان به قبل از دوره صفویه میرسد و معتقد است پیش از آن چاپارخانه بوده بنابراین به نظر میرسد قدمت بنا بیشتر از۵۰۰ سال است.
|
