|
اسدآباد-کبری هنری لطیفپور- خبرنگار همدان پیام: نوجوانی یکی از مهمترین مراحل رشد و تحول شخصیتی انسان، و سر منشأ بسیاری از اتفاقات زندگی و چگونگی طی مسیر زندگی است اتفاقات و تحولات رخ داده به اندازهای وسیع است که روانشناسان بیشتر از واژه جهش استفاده میکنند.این دوران هم به نظر خود نوجوان و هم از منظر والدین دشوارتر از دوران کودکی قلمداد میشود.
ارسطو در تعریف نوجوانی میگوید، نوجوانان پر شور و آتشی مزاجند و آمادهاند خود را به دست غرایز بسپارند. استانلی هال نوجوانی را دوران طوفان و تنش عاطفی میداند.
با این وجود بررسیهای تجربی نشان داده است که به طورکلی آشفتگیهای دوران نوجوانی بیش از اندازه بزرگ جلوه داده شده است. در دوران نوجوانی مجموعهای از تحولات جسمانی، جنسی، عاطفی، اجتماعی و شناختی زمینهساز تغییرات مثبت و منفی عمیقی در زندگی نوجوان و ارتباطات با دیگران میشود.
در این دوران شاهد شکلگیری کشمکشهای درونی بسیاری در نوجوان برای کسب هویت و جایگاه مشخص و مستقلی هستیم. نوجوانان به خاطر فشارهای درونی و خارجی در رفتار متقابل با دیگران دچار مشکلات بسیاری میشوند.
مبدع مکتب تحلیل رفتار متقابل در روانشناسی رویکرد جدیدی را برای حلوفصل بسیاری از تعارضات روانی و عاطفی مطرح میکند، بر این اساس که تکیه صرف بر روی خود فرد دچار مشکلات و تعارضات روانی، برای رفع مشکلات کفایت نمیکند.
به عقیده اریک برن در خیلی از مواقع شناسایی و درک صحیحی از نحوه ارتباطات متقابل میتواند زمینهساز حل بسیاری از تعارضات را فراهم کند.
برن شخصیت انسان را متشکل از 3 وجه کودک، والد و بالغ میداند و معتقد است تعادل روانی و سلامت روحی زمانی وجود دارد که این 3 وجه در توازن و تعادل باشند. بسیاری از مواقع رفتارهای ما یا ناشی از وجه کودکانه شخصیت است یا بر مبنای پیامهای والدانه ضبط شده ناشی از دوران کودکی میباشد. اجازه ندادن رشد صحیح وجه بالغ شخصیت، انسان را با تعارضات هر روزه مواجه میکند. این مسأله در دوران بلوغ و به دنبال تحولات درونی و خارجی صورت گرفته، بیشتر خود را نشان میدهد.
نوجوانی که از ابتدای زندگی و در دوران کودکی، نوازشهای سالم و لازم برای رشد وجه کودک را دریافت نکرده و از طرفی پیامهای مناسب و سالم والدانه را دریافت نکرده باشد به طورحتم از رشد منطقی و سالم بالغ برخوردار نمیشود.
هر اندازه وجه بالغ شخصیت رشد نیافته باشد نوجوان در حل چالشهای پیشرو با مشکلات بیشتری مواجه خواهد شد. اجازه رشد صحیح بالغ منجر به کسب مهارتهای مهمی میشود و در ادامه هرچه بیشتر شاهد رشد و بالندگی فرد خواهیم بود. در بسیاری از مواقع نوجوانان به دلایل مختلف قادر به ایجاد تمایز و تفکیک مناسب بین احساسات و افکار خود نیستند و در مواقع حساس و چالش برانگیز به راحتی کفه ترازو به سمت احساسات سنگینی میکند و در نهایت زندگی پر از هیجانات از هم گسیخته و تلاطم را تجربه خواهد کرد.
توانایی تفکیک بین قوه عقل و عواطف و همچنین امکان حفظ استقلال فردی در عین داشتن صمیمیت با دیگران با عنوان تمایزیافتگی تعریف میشود.
کسب این مهارت و به دنبال آن سایر مهارتهای ارتباطی عامل بسیار مهمی برای داشتن زندگی شاد، توانایی درک صحیح احساسات، تجارب و برداشت از خود، مهارت بالای کنترل استرسهای زندگی و پذیرش اشتباهات است.
نوجوانان مجهز به مهارت تمایزیافتگی همچنین از توانایی بالای تابآوری در مقابل تنشها و چالشها برخوردار هستند. سطوح بالاتر تمایزیافتگی با سطح بالایی از رضایتمندی در زندگی، سلامت روانشناختی و کیفیت بالای زندگی همراه است.
|
