|
با توجه به مفهوم منظر تاریخی، چه چالش پیش روی ثبت جهانی منظر تاریخی شهر همدان وجود دارد؟
این سوالی است که در نشست کارشناسان همدان پیام امروز طرح و پاسخ های خود را خواهد گرفت.
در روزهای اخیر مدیرکل میراث فرهنگی همدان از ارائه متن ترجمه پرونده ثبت جهانی به یونسکو در نشست با استاندار همدان خبر داد . به گونه ای خبرهایی مبنی بر پیشبرد جدی تر پرونده ثبت جهانی منظر تاریخی شهر همدان به گوش رسیده است. تصمیماتی که اگر رخ دهد مایه امید خواهد بود . با این حال این موضوع می تواند چالش هایی را در بر داشته باشد و نگاه تخصصی و متعهد مسئولان و متخصصین را می طلبد.
در پرونده ثبت جهانی به عبارت «منظر تاریخی» شهر اشاره کرده است. باید به این نکته توجه داشت که منظر مفهومی است کل نگر و متشکل از مؤلفه های عینی و ذهنی که ماحصل تعامل مخاطب و کالبد است و در ذهن مخاطب معنابخشی می نماید و مفهوم مکان را متجلی می سازد.
پسوند «تاریخی» نیز آن مکان را با «زمان» مرتبط می سازد. لذا منظر تاریخی به دنبال تداوم نشانه های تاریخی در جلوه های عینی شهر از یک سو و جلوه های ذهنی آن که در حافظه و خاطره مردم از سوی دیگر است که در زمان و مکانی خاص شکل گرفته است.
از این رو با توجه به تعریف فوق باید به این نکته توجه کرد که حفظ کالبد تاریخی در شهر به تنهایی کافی نیست. بلکه توجه به ذهنیت مردم و احترام به آن، باید در این مسیر مورد توجه قرار گیرد. ثبت خاطرات جمعی، توجه به قلمروهای رفتاری و مکان رخدادها همگی از مؤلفه های مؤثر در منظر تاریخی یک شهر است و تداوم آنها از اهمیت برخوردار است.
اتفاقی که با تغییرات گسترده اخیر در شهر همدان بسیار کم رنگ شده و حتی مردمان شهر را نیز با خاطرات خود بیگانه کرده است. به نظر میرسد مردمی که باید به تاریخ شهر خود تسلط داشته باشند ، امروزه شاهد حذف نشانه های تاریخی به دلیل توسعه شهری هستند. تصویب دیر هنگام محدوده بافت تاریخی و بی توجهی مسئولین شهری به ارزش های تاریخی شهر همدان در سالیان گذشته و تخریب بناهای ارزشمند و ساخت و سازهای نا متعارف نیز این روند را تسریع بخشیده است و آسیب های جبران ناپذیری را به آن وارد کرده است.
لذا نقش مسئولان شهری و آگاهی آنها نسبت به موضوع از اهمیت ویژه ای برخوردار است. نگاه صحیح و تخصصی به مسئله، اقدام به موقع و شفاف سازی، اطلاع رسانی و آموزش عمومی از مهم ترین وظایف ایشان است. اتفاقی که برای مثال در بافت تاریخی شیراز روندی وارونه را طی نمود. از سوی دیگر فعالان مردمی متخصص در حوزه های تاریخی، معماری و اجتماعی که در سالیان اخیر نقش مهمی در حفاظت از بافت های تاریخی بازی کرده اند، میتوانند در زنده نگه داشتن حافظه تاریخی مردم شهر نقش آفرین و مؤثر باشند.
از این رو به نظر می رسد در مسیر ثبت جهانی منظر تاریخی شهر همدان موضوع مهمتر از ثبت کالبد تاریخی، موضوع آمادگی ذهنی ساکنین و مسئولان شهر میباشد. بدین معنا که تاریخ زیسته این سرزمین را بشناسند و آن را درک کنند.در غیر اینصورت ثبت کالبد، بدون تغییر دیدگاه، به تنهایی راه گشا نیست.
برکات اقتصادی ناشی از ثبتهای تاریخی را میتوان از دیگر نتایج ثبتجهانی دانست و با تأکید بر اینکه روندی رو به تکامل در جهان و ایران در جریان است ، مردم حفظ میراثبشری را مطالبه میکنند.
در مورد تاریخچه آثار ثبتی ایران در یونسکو و نخستین موارد ثبتجهانی در مستندات آمده است ، ایران در دومین اجلاس یونسکو یعنی در سال ۱۳۵۸موفق به ثبتجهانی شد و برای نخستینبار در سال ۱۳۵۸ شمسی، میدان نقشجهان، پرسپولیس و چغازنبیل را با همت شهریار عدل در فهرست آثارجهانی یونسکو به ثبت رساند.
مدیرکل دفتر حفظ و احیای بناها، بافت و محوطههای تاریخی با بیان اینکه پس از آن تا ۲۴سال هیچ اثری از ایران ثبتجهانی نشد، گفت: به دلیل وقوع جنگتحمیلی 8 ساله و تبعات آن و نیز نبود دغدغه حفاظت از میراث در آن سالها تا مدتها اثری از ایران ثبتجهانی نشد. این روند در دولت اصلاحات تغییر کرد و تختسلیمان در سال 1382 چهارمین اثر ایران شد که در فهرست میراثجهانی یونسکو به ثبت رسید.
ایران با ثبت ۲۴ اثر ملموس فرهنگی، تاریخی و طبیعی در فهرست جهانی سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی مللمتحد(یونسکو) در رتبه نهم جهان قرار دارد. ایتالیا، چین، اسپانیا، آلمان، فرانسه، هند، مکزیک، انگلیس و روسیه دارای بیشترین ثبت آثار میراثجهانی هستند.امید آنکه پرونده ثبت جهانی همدان به نتیجه برسد .
|
