|
هر چند قیمت دلار این روزها رشد قابل توجهی تجربه کرده و پای هر دلار آمریکا به نزدیکی کانال ۱۹ هزار تومان در صرافیهای بانکی رسیده است اما هنوز ساکنان ساختمان شیشهای میرداماد از کاهش قریبالوقوع نرخها میگویند و صرافان نیز احتیاط بیشتری در معاملات به کار میبندند.
اکنون دلار در صرافیهای بانکی به نزدیکی ۱۹ هزار تومان رسیده است اما در بازار آزاد این سد را شکسته و بالاتر از ۱۹ هزار تومان معامله میشود.
درحالیکه برخی انتظارات تورمی را عامل رشد دلار میدانند و در عینحال به جو روانی ناشی از قطعنامه جدید شورای حکام اشاره میکنند، مسئولان بانک مرکزی از بازگشت وضعیت به حالت عادی سخن میگویند و معتقدند شرایط بهزودی دستخوش تغییر میشود.
نکته مهم در این میان بررسی دلایلی است که موجب افزیش قیمت دلار در بازار شده است. گذشته از عوامل اشاره شده، یعنی انتظارات تورمی و جو روانی قطعنامه شورای حکام، دلایل عینی و اقتصادی دیگری نیز عامل تغییرات قیمتی در بازار ارز بودهاند. شاید یکی از مهمترین دلایل را باید در رفتار صادرکنندگان غیرنفتی جستوجو کرد؛ آنجا که هم از بانک مرکزی اخطار میگیرند هم از وزارت صنعت، معدن و تجارت؛ زيرا ارزهای حاصل از صادرات غیرنفتی گویا حالا طبق روال همیشه به کشور باز نمیگردند. این مهم خود در کنار تحریمهای نفتی فشار اقتصادی ناشی از کرونا، مشکلی ویژهتر را متوجه اقتصاد ایران کرده است.
دیگر سوءرفتار کرهجنوبی در بلوکه کردن منابع ارزی ایران است که به گفته حسین تنهایی، رئیس اتاق بازرگانی ایران و کره در حدود 5/6 تا ۹ میلیارد دلار برآورد میشود، که بازار ارز را تحتتأثیر قرار داده است. در این میان اما چه عواملی سبب شده است که مسئولان بانک مرکزی و در رأس آن عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی خبر از بازگشت وضعیت در بازار ارز بدهند؟
قیمت دلار واقعی نیست
هر چند رئیس کل بانک مرکزی قیمت واقعی دلار را بهصراحت اعلام نکرده است اما میگوید طبق دادههای اقتصادی، قیمت کنونی ارز در بازار واقعی نیست و قیمتها پایینتر از این محدوده قرار میگیرند.
قیمت در هر بازار تحتتأثیر عرضه و تقاضا تعیین میشود؛ به این ترتیب کمبود ارز حتی بهصورت مصنوعی میتواند در تعیین قیمت بالاتر برای آن مؤثر واقع شود.
جدا از این مؤلفه، استناد وی به ابزارهایی است که نهاد تحت تصدیاش برای مدیریت بازار ارز در اختیار دارد. ابزارهایی که البته هیچگاه بهطور شفاف درباره آنها سخنی گفته نشده است اما در یک سال و اندی گذشته با استفاده از آنها بانک مرکزی مهار بازار ارز را در دستور کار قرار داده است.
همتی تأکید دارد، نهاد تحت تصدیاش پس از وقایع آبان ۹۸، ورود ایران به لیست سیاه FATF و حتی افت شدید قیمت نفت، توانسته است نسبت به اعاده ثبات اقدام کند. حالا نهتنها وی این بحران را موقتی میداند بلکه همکارانش در راهروهای ساختمان بلندمرتبه میردادماد نیز میگویند وضعیت در بازار ارز عادی خواهد شد.
اما در سوي دیگر، آنها که هنوز برخلاف تمام محدودیتها در خیابان مشغول معامله ارز هستند، از بالاتر رفتن قیمتها سخن میگویند و بر طبل گرانی میکوبند. رفتار بازارهای موازی ارز نیز نشان از رشد قیمتها دارد. رصد بازار مسکن، خودر و طلا و سکه گواه این مدعاست.
صادرکنندگان
دلارها را برمیگردانند؟
همتی تأکید دارد صادرکنندگان باید تتمه ارزهای صادراتیشان را به کشور بازگردانند، این تأکید از سوی سایر دستگاههای اجرایی نیز دیده میشود. پایان تیرماه مهلتی است که از سوی همتی برای بازگرداندن ارزهای صادراتی مشخص شده است. اعلام اسامی متخلفان و ابطال کارت بازرگانی و ... اقداماتی است که پس از بیتوجهی صادرکنندگان اجرایی خواهد شد. اکنون هر چند کرهجنوبی وضعیت خاصی را ایجاد کرده است، اما مذاکرات با عراق، شرایط تازهای را پیش روی بازار ارز قرار میدهد. آلاسحاق رئیس اتاق بازرگانی ایران و عراق گفته است این توافق میتواند زمینه را برای بازپرداخت بدهی برقی عراق به ایران نیز فراهم کند.
عراق چقدر به ایران
بدهکار است؟
یحیی آلاسحاق درباره جزئیات این بدهی به ایلنا گفته است: آقای همتی بهتازگی همراه هیأتی برای مذاکراه درباره نحوه تسویه حسابها و مبادلات مالی و ارزی به عراق رفته است. در این سفر نحوه تسویه حساب بدهی عراق به ایران که ناشی از صادرات برق و انرژی به این کشور است، مشخص شد. این بدهی بهدلیل صادرات مداوم برق ایران به عراق مدام تغییر میکند اما اکنون در حد ۳ تا ۴ میلیارد دلار است.
وی ادامه داد: ایران برای حل و فصل تسویه حسابها توافقاتی انجام داده و سیستمی را ایجاد کرده است. در توافقات سفر همتی به عراق مقرر شد تا از محل مطالبات ایران در حوزه برق و انرژی از عراق، خریدهای ایران از طریق بانک مرکزی به فروشنده تسویه شود. ارز مورد نیاز برای کالاهای خریداری شده توسط ایران را عراق میپردازد و کالا بدون دخالت عراق و از مبدأ فروشنده به کشور میآید، مبالغ درواقع از طلب ایران پرداخت میشود.
آلاسحاق تصریح کرد: پرداخت پول از طریق واحدی است که TBI عراق آن را به عهده دارد. ما در نخستین فرصت سفارشات کالایی خود را خواهیم داد و مقداری از طلبمان را از طریق واردات کالاهای غیرتحریمی وصول خواهیم کرد. متأسفانه نمیتوانیم کالاهای تحریمی را به این طریق وارد کنیم.
به نظر میرسد شمارش معکوس برای عادیسازی وضعیت در بازار ارز آغاز شده است، بازپرداخت بدهی عراق به ایران در کنار تلاش برای آزادسازی منابع ایران در دیگر کشورها و بازگشت ارزهای حاصل از صادرات غیرنفتی 3 مؤلفهای است که بازار ارز را تحتتأثیر قرار خواهد داد.
|
