|
در یکیدو هفته اخیر پرداختن به موضوع احیای رود درهها در همدان رسانهای شده است، گویا قرار است حاشیه رودهایی که در حریم باغهای همدان است از این پس بهمرور آزاد و به مسیر گردشگری تبدیل شود. ساختارهاي طبيعي موجود در کالبد شهر، در بهبود کيفيت شهرها، ارتقاي ارزشهاي زيباييشناختي، اکولوژيک و اجتماعي از اهميت ويژهاي برخوردارند و بستري براي فعاليتهاي تفريحي و گردشگري ساکنان شهرها بهشمار ميروند.
با توجه به تخريب محيط رود درهها در همدان تحتتأثير رفتارهاي گردشگران و ساختوسازهاي بيرويه در محدوده، هدف برنامهریزیهای اخیر شهری در همدان بر حفاظت و باززندهسازي آسيبهاي وارده بر منظر رود درههای شهر قرار گرفته است.
تحولات زندگی بشر که به رشد سریع شهرنشینی و توسعه آن به سمت کلانشهرها منجر شد، کارکرد طبیعت و فضاهای شهر را تحتتأثیر قرار داده و به فراخور پیچیده کردن نوع و کیفیت زندگی، نتوانسته تمامی نیازهای انسان را پاسخگو باشد. تفریح از جمله نیازهایی بهشمار میرود که در دوره مدرن نیز به یک دغدغه تبدیل شده و در دسترس بودن امکانات تفریحی مورد نیاز در جامعه بهعنوان یکی از شاخصها و فاکتورهای جامعه توسعهیافته مدنظر است.
تکامل و تراکم شهرها، تنگناها و محدودیتهای خاص را برای ساکنانش بهوجود آورده و ادامه چنین روندی موجب میشود انسانها بهدنبال گریزگاهی باشند که خود را برای مدتی از زندگی دستوپاگیر شهری رها سازند و زمانی را برای تفریح و تفرج و ترمیم قوای تحلیل یافته اختصاص دهند.
بهدنبال آشکار شدن بازتابهای منفی زندگی شهری، برنامهریزی در زمینه توسعه فضاهای تفریحی و گردشکری در صدر اولویتهای شهرها قرار گرفته است. کارشناسان علوم اجتماعی بر این باورند که تفریح سالم مهمترین مقوله در افزایش سلامت روانی و اجتماعی است که به ایفای نقش بهتر افراد در جامعه و افزایش بهرهوری کمک شایانی میکند و همین امر ضرورت توجه جدی برنامهریزان شهری به طراحی فضاهای تفریحی در کنار توسعه ظرفیتهای خدماتی را نشان میدهد.
امروزه مفهوم شهرها بدون وجود تفرجگاهها در اشکال گوناگون دیگر قابل تصور نیست و پیامدهای توسعه شهری و پیچیدگیهای معضلات زیستمحیطی، موجودیت طیفی از منابع تفرجگاهی و گسترش آنها را اجتنابناپذیر کرده است. توزیع نامناسب زیرساختها و خدمات تفرجگاهی، از جمله کاستیهای بنیادی و مشهودی است که در کلانشهرهایی همچون تهران احساس میشود.
با وجود سابقه تاریخی شهر همدان و وجود قابل توجهی از جاذبههای تفریحی، گردشگری اما پایتخت تاریخ و تمدن ایران زمین منطبق با سیاستهای شهرسازی مدرن، در جهتی خلاف با بستر و جریانهای طبیعی درون خود توسعه پیدا کرد و در این مسیر مؤلفههای طبیعی درونشهر که در قرنها شکلدهنده ساختار شهر و ذهنیت شهروندان از تهران بودند یکی پس از دیگری حذف شدند.
برنامهریزان شهری امروزه ظرفیتهای تفریحی و گردشگری را یکی از مهمترین راهکارهای ایجاد ارزشافزوده و بهرهوری بیشتر در جامعه دانسته و با اعتقاد بر اهمیت این مسأله رود درهها را بهعنوان یکی از ظرفیتهای مهم گردشگری شهری مورد توجه قرار دادهاند. رودخانههای درونشهری نواحی حساس و اکوسیستمهای خاص محیطی در درون شهرها هستند که در عین دارا بودن ویژگیهای ممتاز در حوزه اکولوژیکی، واجد ارزشهای محیطی، انسانی و اقتصادی هستند و میتوانند بهعنوان کریدورهای توسعه محلی مورداستفاده قرار گیرند و علاوهبر تأثیرگذاری بر اکوسیستم طبیعی در بهبود کیفیت زندگی شهری که در تعامل میان انسان و محیط طبیعی نهفته است نیز تأثیرگذارند.
در طراحی تفرجگاهها باید سیماهای متنوع، مناظر بکر و توجه به نبودن حضور انسان و ساختههای انسانی بهعنوان وجه کلیدی جذابیت این مناطق مورد توجه قرار گیرد، بدون اینکه از ارزشهای روح مکان و ویژگی اصلی این مناطق بکاهد. این یک چالش برای طراح محیط است که بتواند بدون تخریب و ضایع کردن کیفیتهای زیباییشناسانه، محیط طبیعی تفرجگاه، امکانات و نیازهای تفرجکنندگان را برآورده کند. در حقیقت طراحی محیط تفرجگاه باید بهنحوی صورت گیرد که پایداری تفرجگاه حفظ شود و به نسلهای بعدی فرصت تجربه لذت بردن از ارزشهای طبیعی تفرجگاه در سطح موجود و حتی در سطحی ارتقایافتهتر داده شود. در طرح احیا و ساماندهی، این روددره قرار است دارای بخشهای طبیعی و بکر باشد و با استفاده از مصالح طبیعی مانند چوب و سنگ و شن ساخته شود. بتن و دیگر مصالح صنعتی در این محدوده بهکار گرفته نخواهد شد و حتی پلهای مورد نیاز در مجموعه نیز با قطعات سنگی ساخته میشود.
با توجه به مطالعات صورت گرفته، مدیریت شهری همدان در نظر دارد تا با احیای مسیرهای طبیعی در کوچهباغهای همدان که در حاشیه رود درهها هستند، این مسیرهای بکر را برای بهرهبری در گردشگری با هدف حفظ مناظر عمومی شهری و کسب درآمد گردشگری احیا کند.
|
