|
پرویز اذکایی، نویسنده و محقق برجسته همدانی و خیّر نمونه کشوری در حوزه کتاب در سال ۱۳۹۹ در ادامه تحقیقات خود درباره شخصیت «میر سید علی همدانی» کتاب «شاه همدان» را در آخرین روزهای سال ۱۴۰۰ توسط انتشارات دانشگاه بوعلی سینا چاپ و منتشر کرد.
پرویز اذکایی، نویسنده و محقق برجسته همدانی که آثار فاخری درباره دانشمندانی چون ابوریحان بیرونی و رازی به دست داده، تحقیقاتی درباره این شخصیت بزرگ به انجام رسانده و اثر برجستهای را خلق کرده است. اذکایی برای نخستین بار کتاب «مروج اسلام در ایران صغیر» را برای آشنایی با میرسیدعلی همدانی در سال ۱۳۷۰ منتشر کرد و گامی بزرگ در راه شناخت این عارف شهیر برداشت. در آخرین روزهای سال ۱۴۰۰ اذکایی موفق شد این کتاب را با نام «شاه همدان» و با اعمال آخرین تغییرات و نگارش یک مقدمه جدید توسط انتشارات دانشگاه بوعلی سینا به چاپ رساند و در دسترس علاقمندان قرار دهد.
آنگونه که در آثار منتشر شده از این شخصیت برجسته تاریخی آمده، «سیدعلی بنسیدشهابالدین حسینی همدانی» متولد سال ۷۱۴ هجری قمری در همدان و متوفی سال۷۸۶ است که القابی چون امیرکبیر، علی ثانی، شاه همدان را در نواحی پاکستان، شبه قاره هند، کشمیر، تاجیکستان، پاکستان، ازبکستان و افغانستان به او اختصاص دادهاند. او از عرفا و مشاهیر ایرانی است که شهرت او در شبهقاره هند، کشمیر و ماوراءالنهر بیش از سرزمین مادری به ویژه زادگاهش همدان است. به گفته علامه اقبال لاهوری میرسیدعلی همدانی، بانی ایران صغیر بوده؛ ایران صغیر عنوانی است که پس از حضور این عارف در کشمیر به این سرزمین اطلاق میشود. میرسیدعلی همدانی زندگی پرفراز و نشیبی داشته و به عنوان یک عارف اجتماعی و متشرع شناخته میشود. واقع شدن مزار او در شهر کولاب تاجیکستان باعث شده، همدان و این شهر به عنوان خواهرخوانده یکدیگر شناخته شوند و هر کدام خیابانی به نام دیگری در خود جای دهند. این عارف صوفیمسلک، نفوذی بیمثال در شبه قاره هند از خود برجای میگذارد به طوری که کتابی هم برای حاکمان این سرزمین به رشته تحریر درآورده و یکی از مهم ترین آثار او به حساب میآید. تحقیقات پرویز اذکایی در این زمینه به انتشار کتاب «شاه همدان» منجر شد
شاه واقعی برای مردم میرسیدعلی همدانی بود
اذکایی درباره دلیل نامگذاری این کتاب با عنوان «شاه همدان» عنوان کرده است : مردم ستمدیده که مورد ظلم سلاطین واقع شده بودند، لقب شاه را به بزرگان مسلکی و صوفیان اطلاق میکردند تا نشان دهند شاهان واقعی برای آن ها این افراد هستند، بنابراین مراد از شاه، تعبیر طاغوتی آن نیست بلکه اطلاقی عارفانه و صوفیانه است. همانطور که عنوان شاه در ادامه اسامی دیگر بزرگان همچون شاه نعمتالله ولی، شاه قاسم انوار آمده و در دوره معاصر هم در نام افرادی چون صفی علیشاه و معصوم علیشاه میبینیم؛ میرسیدعلی همدانی را از شمال تاجیکستان تا شبه قاره هند با عنوان «شاه همدان» یاد میکردند که نشان از مقام معنوی این شخصیت و نفوذ او در قلب و دل مردم به ویژه ستمدیدگان، دارد؛ در اصل مردم در مقابل شاهان طاغوتی، به امثال میرسید علیهمدانی پناه میبردند. میرسیدعلی، یکی از عرفا و مشاهیر نه تنها همدان، بلکه از مشاهیر و معاریف خاور نزدیک و دور بوده اگرچه زادگاه و خاستگاهش همدان است.
وی افزود: این عارف بزرگ قرن هشتم را از مفاخر بزرگ مملکت میدانند که در همدان زاده شده و هم عصر محمد خدابنده اولجایتو، هشتمین پادشاه از سلاطین مغول ایلخانی است. زندگی او در یک قرن پرآشوب، رقم میخورد و ایران حوادث گوناگونی از جمله حمله تیمور لنگ را به خود میبیند، همین آشوبها و بدگمانی حاکمان به میرسیدعلی باعث شد سفرهای بسیاری را تجربه کند و با بزرگان آن عصر از جمله حافظ دیدار کند.
رفع دو ابهام از زندگی «شاه همدان»
وی اظهار داشت: میرسیدعلی از خاندان سادات حسینی بوده و گنبد علویان به سادات حسنی تعلق داشته، از همین رو به خاندان او تعلق ندارد؛ همچنین از سوی دیگر نسبت سیاهپوش به میرسید علی همدانی دادهمیشود اما تحقیقات صورت گرفته برای نگارش این کتاب نشان میدهد این نسبت جعلی است و ارتباطی با میرسیدعلی ندارد. میرسیدعلی همدانی از دوران کودکی زیر نظر داییاش به نام «سید علاءالدین»، که از اولیاءا... و عارف مسلک بوده، پرورش یافته و مقدمات تصوف شامل ذکر غیبت، دعا و غیره را از او فرا میگیرد، سپس به جمع یاران «شیخ محمود مزدقانی» که از دیاری نزدیک به ساوه و عارف خیز به همدان آمده بود، میپیوندد. بر اساس گفتههای میرسیدعلی «شیخ محمود» ریاست خانقاهی در همدان را برعهده داشته و نخستین استاد خانقاهی، این عارف صوفیمسلک بوده به نحوی که در آنجا با آداب تصوف و سلوک عرفانی آشنا و تربیت میشود، البته خیلی زود مراتب صوفیان را طی میکند، او پس از اینکه از همدان میرود، با دیگر مشایخ بزرگ صوفیه در زمان خود، تماس برقرار و در محضر برخی از آن آنها تلمذ میکند.
گفتنی است دکتر پرویز اذکایی محقق، نویسنده و پژوهشگر در دی ماه سال ۱۳۹۵ کتابخانه شخصی خود را به کتابخانه مرکزی همدان اهدا کرد و در تاریخ ۲۱ تیر ماه ۱۳۹۶ «کتابخانه تحقیقاتی ـ تخصصی پرویز اذکائی» شامل ۷ هزار و ۵۰۰ جلد کتاب نفیس و ۶ هزار و ۵۰۰ جلد مجله علمی و فرهنگی در کتابخانه مرکزی همدان افتتاح شد و هم اکنون در دسترس علاقمندان قرار دارد. در آذر ماه سال ۱۳۹۹ نیز دکتر اذکایی منزل مسکونی خویش را به مساحت ۳۰۰ مترمربع و با ۱۸۰ متر زیربنا واقع در کوی شکریه همدان وقف کرده تا با مدیریت اداره کل کتابخانههای عمومی استان همدان به یک کتابخانه عمومی تبدیل شود.
مجموعه این اقدمات باعث شد تا پرویز اذکایی به عنوان یکی از بزرگترین وافقان فرهنگی کشور در مراسم ملی بزرگداشت روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار سال ۱۳۹۹ توسط نهاد کتابخانههای عمومی کشور بهعنوان خیّر نمونه برگزیده و تجلیل شود.
|
