|
اگر سحرگاه سری به خروجیهای شهر بزنید، حال و هوایی را میبینید که در هیچ تقویم رسمی ثبت نشده است. بخار استکانهای چای در هوای خنک صبح بالا میرود، صدای صلوات با بدرقه خانوادهها در هم میآمیزد و اتوبوسهایی که یکی پس از دیگری راهی مرز میشوند، آرزوهای هزاران نفر را با خود حمل میکنند. در چهره زائران، شوق و دلتنگی همزمان دیده میشود؛ شوق رسیدن و دلتنگی برای مسیری که میدانند آنان را دگرگون خواهد کرد.
موکبهای همدان، فقط محل توزیع غذا و نوشیدنی نیستند. هر موکب، روایت کوتاهی از فرهنگ مردم این دیار است؛ فرهنگی که سخاوت را نه در شعار، بلکه در عمل معنا میکند. پیرمردی که ساعتها استکان میشوید، نوجوانی که بطریهای آب را جابهجا میکند، بانویی که از سپیدهدم مشغول پخت غذاست و کودکی که با لبخند، بستهای خرما به دست زائر میدهد، همگی قطعات یک تصویر بزرگ هستند؛ تصویری که نامش «خدمت» است.
در این روزها، فاصلههای اجتماعی رنگ میبازد. کسی نمیپرسد زائر از کدام شهر آمده یا چه جایگاهی دارد. همه تنها یک عنوان دارند؛ «مهمان امام حسین(ع)». همین نگاه، اربعین را به بزرگترین نمایش همبستگی مردمی جهان تبدیل کرده است؛ رویدادی که نه با دستور اداری شکل گرفته و نه با بودجههای تبلیغاتی، بلکه بر شانههای عشق و باور مردم ایستاده است.
من نیز مانند هزاران همدانی، مسیر پیادهروی تا کربلا را تجربه کردهام. در آن جاده، کیلومترها را نه با ساعت، بلکه با تپش دل میشماری. خستگی هست، گرما هست، تاول هست، اما هیچکدام توان رقابت با اشتیاق رسیدن را ندارند. عجیب است؛ هرچه پاها خستهتر میشوند، دل سبکتر میشود. گویی انسان در هر قدم، چیزی از غرور، دلمشغولی و خستگیهای زندگی روزمره را بر خاک جاده جا میگذارد.اما حقیقت این است که اربعین فقط در عراق جریان ندارد. بخشی از این حماسه، همینجا در همدان رقم میخورد؛ در موکبهایی که شبانهروز روشناند، در دستهایی که بینام و نشان خدمت میکنند و در دلهایی که باور دارند بدرقه یک زائر، کمتر از همراهی او در مسیر نیست.
شاید ارزشمندترین تصویر اربعین، نه گنبدهای طلایی باشد و نه ازدحام میلیونی زائران؛ بلکه همان لحظهای است که خادم موکب، پیش از آنکه لیوان چای را به دست زائر بدهد، با احترام میگوید: «التماس دعا.» در این جمله کوتاه، رابطه خدمتگزار و خدمتگیرنده از میان میرود و جای خود را به پیوندی انسانی و معنوی میدهد.
در روزگاری که جهان بیش از هر زمان دیگری با شکافهای اجتماعی، جنگ، فردگرایی و بیاعتمادی روبهروست، اربعین هنوز به ما یادآوری میکند که میتوان بدون شناخت قبلی، به یکدیگر اعتماد کرد؛ میتوان بخشید، بیآنکه انتظار جبران داشت و میتوان کنار هم ایستاد، بیآنکه تفاوتها مانع همدلی شوند.
برای ما مردم همدان، اربعین فقط سفری سالانه نیست. این روزها، بخشی از هویت فرهنگی و اجتماعی شهر شدهاند. شهری که در مسیر زائران، نقش یک میزبان را بر عهده گرفته و هر سال تلاش میکند سهم خود را در این حرکت عظیم مردمی بهتر از گذشته ایفا کند.
شاید راز ماندگاری اربعین نیز همین باشد؛ اینکه این راه، پیش از آنکه از نجف به کربلا برسد، از دل انسانها عبور میکند. از دل خادمانی که در موکبهای همدان بیادعا خدمت میکنند، از دل خانوادههایی که عزیزانشان را بدرقه میکنند و از دل زائرانی که میدانند مقصد واقعی این سفر، تنها کربلا نیست؛ مقصد، ساختن انسانی است که پس از بازگشت، اندکی شبیهتر به آرمانهای حسین(ع) زندگی کند.
|
