|
■ ثبت جهانی همدان را به مسیر گردشگری تبدیل میکند
■ اقتصاد مهندسی استان را به توسعه میرساند
برنامه سفرها و دیدارهای استانی رئیس جمهوری با وجود توسعه ارتباطات و فناوری، اما هنوز کارکردهای خود را دارد. اگر چه به لطف اطلاعات، مسئولان کشور از وضعیت سایر استانها شناخت نسبی دارند اما سفرهای اینچنینی میتواند منجر به آشنایی مسئولان کشور با مدیران و توانمندیهای استانها از نزدیک شود و دستاوردهای مهمی برای استانها به ارمغان بیاورد. به طوری که اگر مسئولان در مرکز نشسته و تصمیماتی برای استانها بگیرند ممکن است چنین دستاوردهایی نداشته باشد.
طبیعی است که میزان توفیق هر سفری به میزان تلاش مدیران اجرایی و ارشد استان دارد که هم باید وضعیت استان را تشریح و هم قابلیتهای کلی و بخشی را مطرح کنند و در کنار آنها مشکلات، چالشها و مسائل محدودیتها را بیان کنند تا در نهایت بتوانند هیأت دولت را متقاعد به تصویب و اجرای برنامههای موردنیاز کنند.
با این امید نشستی با حضور کارشناسان در حوزههای کشاورزی، صنعت، گردشگری و توسعه زیرساخت اقتصادی در دفتر همدانپیام برگزار شد و هر یک در حوزههای تخصصی پیشنهادات خود را ارایه کردند تا در صورت نیاز، مسئولان از آنها برای ارایه به رئیس جمهوری در سفر به همدان، استفاده کنند.
■ موسی اعظمی
عضو هیأت علمی دانشگاه بوعلی سینا
محقق توسعه روستایی و کشاورزی
صنایع کشاورزی اولویت دنیاست
بخش کشاورزی بخش سنتی اقتصاد است و از قدیم در درون خودش اشتغال، تولید ناخالص و سرمایه دارد که جزو شاخصهای اقتصاد هم هستند. اما آنچه که در گذر زمان شاهد هستیم سهم و جایگاه کشاورزی در اقتصاد تنزل داشته است، که بخشی از آن به عوامل درونی کشاورزی مانند ماهیت تولید یا کمسوادی کشاورزان برمیگردد اما بخشی از آن به عوامل بیرونی مربوط میشود. با این حال نمیتوانیم بگوییم اهمیت کشاورزی کم شده است چون کشاورزی با امنیت غذایی مرتبط است و اگر امنیت غذایی نباشد بقیه امنیتها هم کمرنگ میشود پس جایگاه خودش را دارد اما سهم آن کمرنگ شده است. در فرآیند توسعه جهان شاهد هستیم که در هزاره سوم برگشت به بخش کشاورزی وجود دارد یعنی صنایعی را هم گسترش می دهند که با کشاورزی مرتبط است؛ سال 2000 که اهداف را با حضور حدود 190 نفر از سران کشورها تعیین میکردند چنین پیشنهادی دادند، آنها گفتند صنایع وابسته به کشاورزی باید توسعه پیدا کند. پس بنده هم با بعضی بزرگواران در این زمینه اختلاف دارم و صنعت را اولویت نمیدهم چون به عنوان مثال تولید گوشی همراه جای چندین صنعت مانند تلفن، تلویزیون، رادیو و... را گرفته و همه این امکانات در یک گوشی همراه قرار گرفته است. پس با کمرنگ شدن برخی صنایع باید فکری برای اشتغال در آینده داشته باشیم. اغلب کشورها برای این موضوع برنامهریزیهای خود را کردهاند و ما هم میتوانیم به صنایع وابسته به کشاورزی روی بیاوریم.
ما به راحتی میتوانیم با تحقیق و پژوهشها از آب موجود بهصورت هدفمند استفاده کنیم اما با وجود مشکلات آب و خاک منابع طبیعی و تولید استان با خطر مواجه هستند. به نظرم همدان یک استان کشاورزی است و از رئیس جمهور خواهش میکنم به ظرفیت بالای همدان در این بخش توجه ویژه داشته باشد. صنایع تبدیلی و جلوگیری از خامفروشی یک راهکار برای حل مسئله آب و خاک و کشاورزی همدان است. همدان میتواند قطب صنایع تبدیلی و صنایع دستی باشد چون ظرفیت در این حوزه به خوبی وجود دارد. استان از حیث باغداری، زراعت، گیاهان دارویی، دامداری و پرورش آبزیان ظرفیت بالایی دارد که توصیه میکنم مسئولان ارشد به این موارد توجه داشته باشند. تحقیق، آموزش، ترویج و افزایش بهرهوری در بخش کشاورزی هم باید بهسرعت انجام شود.
توسعه شرکتهای دانشبنیان در بخش کشاورزی هم باید یکی از اولویتهای استان قرار بگیرد. در کشور 4 درصد و در استان فقط 5 درصد از شرکتهای کشاورزی دانشبنیان هستند که رقم پایینی است. موضوع بعدی تغییر و تنوعبخشی به سبد مصرفی کشور است. توجه به اصلاح نژاد دام و طیور و آبزیان در استان موضوع بعدی است که ظرفیت بالایی حتی در بخش دانشگاهی و علمی استان دارد و باید توجه ویژه به آن بشود. اما یکی از مهمترین موارد تغییر الگوی کشت است که با توجه به وضعیت آب و خاک استان حتما باید صورت بگیرد.
بسترسازی توسعه صادرات هم موضوع دیگری است که باید توجه ویژه به آن داشت.
■ محمدرضا جعفری
عضو هیأت مدیره خانه صنعت سازمان صمت استان همدان
صنایع بزرگ ثروتآفرینی میکنند
برخلاف نظر آقای دکتر اعظمی بنده معتقد هستم دنیا همیشه به صنایع بزرگی مانند فولاد نیاز خواهد داشت چون فولاد نیاز همه تکنولوژیهاست. بهنظرم یکی از راههای نسبتا سریع توسعه استان به غیر از کشاورزی و گردشگری، صنایع بزرگ است.
یک برنامه خوبی که ما میتوانیم از رئیس جمهوری بخواهیم ایجاد صنایع بزرگ است که می تواند سبب توزیع ثروت عمومی در کشور باشد. اما حدود 55 درصد صنایع کشور در تهران است و این یعنی بیش از 55 درصد از ثروت در پایتخت متمرکز شده است. وجود ذوب آهن و فولاد مبارکه در اصفهان زایش ثروت در اصفهان بوده است که ما هم میتوانیم چنین صنایعی در همدان داشته باشیم. توزیع ثروت در برخی استانهای بزرگ مانند اصفهان و خراسان و تبریز صورت گرفته است، همدان هم میتواند به چنین توسعهای دست پیدا کند. به عنوان مثال رشته شیمی در همدان سطح بالایی دارد و نخبگان همدانی در المپیادهای شیمی رتبهدار هستند پس میتوان از چنین پتانسیلی برای توسعه صنایع و مخصوصاً پلیمر در استان استفاده کرد. با وجود نفت فراوان در کشور اما همدان در حوزه شیمی پلیمر هیچ صنعت و تولیدی ندارد. در کنار این موارد موضوع بعدی این است که خط پلی اتیلن چند سال پیش از جنوب به شمال کشیده شده اما هنوز خط فرعی اتیلن به همدان نرسیده و میبینیم هنوز خوراک پتروشیمی هگمتانه از طریق کامیون به همدان منتقل میشود. پس به نظرم یکی از دستاوردهای دیگر این دولت میتواند راهاندازی خط فرعی پلی اتیلن برای همدان باشد. تا امروز همیشه گفته شده محور توسعه استان کشاورزی است و در عمل هم همین طور بوده اما بیآبی سالهای اخیر ثابت کرده که نباید اینطوری فکر و برنامهریزی میکردیم. البته دیر نشده و میتوان تغییراتی در برنامه داد. اما به هرحال حال باید کشاورزی سنتی را کنار بگذاریم و به دنبال آبیاری مدرن باشیم. پس توسعه صنایع آبیاری مدرن برای استان می تواند برنامه خوبی باشد. شهرک فناوری پارک علم و فناوری یک کار پایهای است اما مدتهاست که بخش دولتی در دولت قبل همکاری زیادی برای راهاندازی آن انجام نداده در صورتی که راهاندازی آن و توسعه شرکتهای دانشبنیان و فناور برای استان ثروتآفرینی میکنند. یکی دیگر از پیشنهاداتم توسعه ریلی است. برای ریل استان هزینه زیادی صرف شده اما در حال حاضر کمکی به بخشهای دیگر نمیکند. بهعنوان مثال نمیتوانیم باری را از کارخانه به مشهد ببریم چون هزینه آن بسیار بالاتر از حمل با کامیون است. برقی کردن قطار برای بالابردن سرعت هم میتواند کمک زیادی به استان داشته باشد. توسعه معدنی یکی دیگر از پیشنهاداتم است چون استان در این بخش قوی است و ظرفیتهای بالایی دارد. بهعنوان مثال سالیان طولانی است که تولیدات «سرمک ملایر» به خارج از کشور صادر میشود اما بهصورت خام، که اگر بتوانیم صنایع تبدیلی آن را ایجاد کنیم ارزش افزوده بالایی برای استان خواهد داشت.
■ شیرویه جعفری نسب
تئوریسین اقتصادی، مدرس دانشگاه
عضو جامعه مشاورین رسمی مالیاتی ایران
مهندسی اقتصاد را بهکار ببندید
در مباحثی که در استان مطرح میشود مهندسی اقتصاد صورت نمیگیرد. اقتصاد مهندسی یکی از ابراز تصمیمگیری برای انتخاب یک پروژه اقتصادی است که برترین بهرهوری را دارد.
به عنوان مثال پروژه فرودگاه را انتخاب میکنیم و از رئیس جمهوری هم برای فعال کردن آن بودجه میگیریم؛ سالهاست که بر روی فرودگاه همدان کار میکنیم اما دلیل ضعفهای آن را به خوبی شناسایی نکردهایم. تحقیقهایی که انجام شده اثبات میکند که فرودگاه همدان- تهران هیچ وقت فعال نخواهد شد چون مسافران با خودروهای شخصی به راحتی می توانند اول صبح در تهران باشند و به کارشناسان برسند اما با پرواز به چالشهایی برمیخورند. بعضی از استانها مانند ایلام در فعال کردن فرودگاه نسبتاً موفق بودهاند اما همدان نمیتواند به خواستهاش در این زمینه برسد.
پس ابتدا پروژهها باید اقتصاد مهندسی شوند تا به توسعه پایدار برسیم.
ما باید روی پروژههای مادر تخصصی برنامهریزی کنیم یعنی بدون آسیبزدن به اقتصاد و اشتغال افرادی که در حال حاضر زندگی میکنند برای مردم 10 سال آینده چنین پروژههایی را به مرحله بهرهبرداری برسانیم و شغل و معیشت آنها را تأمین کنیم یعنی از امروز برای ایجاد اشتغال و اقتصاد چند دهه آینده برنامهریزی کنیم.
اساسیترین مشکل در همدان تهیه مسکن و اجاره خانه است، آیا تاکنون برای طرح نهضت ملی مسکن زمینی تعیین شده و اگر شده کجا را انتخاب کردهایم؟ نباید زمینهایی مانند شهرک بهشتی یا شهرک مدنی برای ساخت انتخاب کنیم هر کاری زیرساخت میخواهد که بدون زیرساخت موفقیتی در پروژهها حاصل نمیشود. شهرداری یا راه و شهرسازی همدان باید یک منطقهای را انتخاب کنند و ابتدا زیر ساختهای آن را آماده کند بعد برای هر 4 جوان یک زمین 200 متری اختصاص بدهد بعد پول آن را بگیرند و یک شهرک مدرن بسازند. مانند بروجرد که یک شهرک مدرن ساخته است.
چالش بعدی همدان آب است که برای رفع آن باید نگاه علمی به بخشهای مختلف داشته باشیم.
اما مشکل بزرگی که داریم این است که مدیریت اقتصادی ضعیف است درصورتی که مانند بسیاری از کشورهایی که به توسعه رسیدهاند بهتر است از مثلث طلایی استفاده کنیم. یک ضلع این مثلث هزینه و ضلعهای دیگر تکنولوژی و زمان است که کشورهایی مانند هند از آن استفاده کردند و توسعه یافتند.
در این نوع مدیریت باید ابتدا مزیتها را بشناسیم. و اگر مزیت در کشاورزی است برویم سراغ آن و از تکنولوژی استفاده کنیم و همهجانبه آن را توسعه بدهیم. همینطور در بخشهای دیگر؛ یعنی هر بخشی که مزیت استان بهشمار میرود باید از آن طریق GDP استان را بالا ببریم.
ما وقتی از تکنولوژی استفاده نکنیم زمان را از دست میدهیم و به جایی نمیرسیم.
از رئیس جمهوری میتوانیم توسعه صنعت بستهبندی را بخواهیم. این صنعت در دنیا صنعتی مهم با ارزش افزوده بالا بهشمار میرود که ما هم نباید از آن عقب بمانیم. در همدان آقای طاقتیاحسن این صنعت را انجام میدهد و بسیار کار درستی است که به استان کمک زیادی خواهد کرد مخصوصا در آینده.
پایین آوردن سود تسهیلات تولید هم میتواند یکی از خواستههای ما رئیس جمهوری باشد.
راهاندازی پروژه 10 ساله «پرشین یاقوت» هم میتواند کمک زیادی به اشتغال داشته باشد و با سرمایهگذاری پایین اقتصاد استان را دگرگون کند.
■ صاحب محمدیان منصور
صاحبنظر در حوزه میراث فرهنگی و گردشگری
استادیار گروه معماری دانشگاه بوعلی سینا
دستگاهها وظایفشان را
در گردشگری استان انجام دهند
در طرحهای بالادستی آمایش سرزمین، آمایش استان و طرح جامع گردشگری استان، گردشگری یکی از محورهای توسعه اقتصادی استان معرفی شده است. کاری ندارم این تفکر درست است یا خیر، حتی شاید اگر طبق شرایط امروز دوباره برنامهریزی کنند محورهای توسعه استان جابه جا شوند. اما به هر حال آنچه که در طرحهای مطالعاتی و بالادستی استان مطرح شد گردشگری می تواند نقش مهمی در توسعه استان ایفا کند. در شهر همدان گردشگری کشاورزی، تاریخی، گردشگری مذهبی، طبیعی، سلامت، ورزشی، گردشگری شهری و... حرف برای گفتن دارند که تکتک دستگاههای مرتبط در کنار میراث فرهنگی و گردشگری باید برای آنها برنامه داشته باشند که فقط سازمان میراث فرهنگی در این زمینه فعالیت میکند چون معاونت گردشگری دارد.
اما با توجه به اینکه شهر ما یک شهر گردشگری است آیا نباید در استان اقدامات ویژهای در این زمینه صورت بگیرد و در سازمانهای و اداراتی مانند ورزش و جوانان و اداره ارشاد و... معاونتی برای این بخش داشته باشند؟ اما میبینیم برای گردشگری سلامت هم فقط سازمان میراث فرهنگی ورود کرده در صورتی که گردشگری سلامت همدان در موقعیتی است که میتواند بازده اقتصادی بالایی داشته باشد.
تجهیز بیمارستان اکباتان و مرکز جامع سرطان میتواند گردشگران زیادی از عراق در حوزه سلامت جذب همدان کنند در صورتی که این افراد در حال حاضر به مشهد و تهران میروند و تعدادشان هم کم نیست.
یا در گردشگری ورزشی سازمان ورزش و جوانان باید ورود کند و مسابقات بزرگ اسکی و صخرهنوردی برگزار کند چون میتواند گردشگران زیادی به همدان جذب کند. پس این مورد هم جزو وظایف سازمان میراث فرهنگی نیست. اما سایر ادارات تکلیفی برای خود قائل نیستند بنابراین استانداری باید برنامهای داشته باشد که همه ادارات در این زمینه فعال شوند.
حدود 4 تا 5 ماه از سال گردشگری به همدان نمیآید درصورتی که اگر مسابقات ورزشی زمستانی بزرگ برگزار شود تا حدی می توان به تعداد گردشگران این فصل اضافه کرد.
ایجاد اکوپارک اکباتان هم میتواند پیشنهاد خوبی به رئیس جمهوری باشد. اکو پارک چندین زمین گردشگری دارد در همدان میتوان غار علیصدر، دستکند ارزانفود، محوطه میراث زمینشناسی خورزنه، دستکند سامن، شهرزیرزمینی صالح آباد، قنات قاسمآباد و رشته کوه الوند برای ایجاد این اکوپارک اشاره کرد.
در گردشگری شهری هم منطقه نمونه گردشگری سد اکباتان و پارک حیدره در نیمه رها شدهاند درصورتی که برای همدان نیاز است. امروز بهخاطر شلوغ شدن مناطق گردشگری گنجنامه و تپه عباسآباد باید مردم همدان کمتر به آنجا بروند تا گردشگران راحتتر از آنجا استفاده کنند و به جای آن به مناطق جدید بروند اما در حال حاضر مناطق جدید نداریم و آنچه که داریم هنوز کامل نشدهاند. نکته بعدی اینکه آقای دکتر جعفری گفت که فرودگاه همدان فعال نیست، بله اگر بخواهیم همدان را در سطح کشور بررسی کنیم هیچ وقت نمیتواند فرودگاه فعالی داشته باشد اما با در نظر گرفتن گردشگری خارجی میتوانیم این مسئله را حل کنیم. در حال حاضر مسیرهای گردشگری ایران بین یزد، اصفهان، کرمان و شیراز است که همه آنها فرودگاه فعال دارند چون اغلب ثبتهای جهانی مربوط به این کریدور است. اما در همدان با توجه به ظرفیت موجود اثر ثبت جهانی نداریم. در صورتی که در حوزه تاریخ تپه هگمتانه و در حوزه طبیعت غار علیصدر را داریم که اگر این دو را بتوانیم ثبت جهانی کنیم کرمانشاه هم آثار ثبت جهانی دارد و میتوانیم کریدور گردشگری غرب کشور را شکل بدهیم و حمل و نقل هوایی فعال شود. البته حتماً در سفر رئیس جمهوری دریافت بودجه برای ثبت جهانی مطرح خواهد شد.
موزه منطقه غرب کشور هم نیاز به اعتبار دارد. یکی از خواستههای ما در این سفر باید نوبت گرفتن برای ثبت جهانی دومین اثر باشد. غار علیصدر آنقدر توانایی دارد که میتواند نوبت بعد از هگمتانه برای ثبت جهانی باشد.
پس اگر این دو اثر ثبت جهانی شوند پرونده کاروانسراها و قنات قاسمآباد هم میتوانند به سمت جهانی شدن بروند پس با 4 اثر جهانی، گردشگران خارجی همدان را در مسیر خود قرار میدهند.
در همدان دو شهر جهانی لالجین و منبت ملایر را داریم. داویجان روستای ملی مرواربافی و تویسرکان و اشترمل شهرهای ملی منبت هستند. در فرش و چرم هم از قدیمالایام حرف برای گفتن داشتهایم که به خارج از کشور صادر میشدهاند. اما با این همه روستا و شهر جهانی که داریم اگر کسی بخواهد صنایع دستی همدان را بخرد نمیداند باید کجا برود. یعنی یک مرکز متمرکزی برای فروش صنایع دستی استان نداریم که باید مرکزی مانند اصفهان برای این کار ایجاد کنیم.
در بخش گردشگری کشاورزی هم باید روی جشنوارههای کشاورزی بیشتر کار کنیم چون مردم خیلی دوست دارند در آنها شرکت کنند و محصولات هر روستا را از نزدیک ببینند.
|
