|
روز جهانی گردشگری فقط فرصتی برای تبریک گفتن به فعالان این صنعت نیست؛ فرصتی است برای اینکه یکبار دیگر از خود بپرسیم گردشگری در همدان قرار است چه سهمی در اقتصاد، اشتغال و آینده توسعه استان داشته باشد.
همدان برای آغاز این مسیر، کمبود جاذبه ندارد. هگمتانه، آرامگاه بوعلیسینا و باباطاهر، غار علیصدر، لالجین، گنجنامه، روستاها، طبیعت و میراث فرهنگی گسترده استان، مجموعهای از ظرفیتها را در اختیار ما گذاشتهاند که میتواند همدان را به مقصدی مهم در بازار گردشگری کشور تبدیل کند.اما یک واقعیت را نباید نادیده گرفت: جاذبه، بهتنهایی گردشگری نمیسازد.
گردشگری زمانی به صنعت تبدیل میشود که یک جاذبه بتواند گردشگر را جذب کند، او را در مقصد نگه دارد، برایش تجربهای مطلوب بسازد و در نهایت بخشی از هزینه سفر او را به اقتصاد محلی منتقل کند.این همان حلقهای است که باید در همدان جدیتر دنبال شود.
وقتی از گردشگری صحبت میکنیم، نباید فقط هتل و موزه و بناهای تاریخی را ببینیم. رستوران، سفرهخانه، کافه، حملونقل، فروشگاه، صنایعدستی، راهنمای گردشگری، بازار محلی، خدمات بینراهی و حتی کیفیت برخورد مردم با مسافر، همه بخشی از تجربه سفر هستند.یک گردشگر ممکن است برای دیدن هگمتانه یا غار علیصدر به همدان بیاید، اما آنچه در ذهن او از مقصد باقی میماند، فقط یک اثر تاریخی یا طبیعی نیست؛ مجموعهای از تجربههاست: اینکه چگونه به مقصد رسیده، کجا اقامت کرده، چه غذایی خورده، چه چیزی خریده، چه خدماتی دریافت کرده و با چه تصویری از مردم و شهر بازگشته است.از این منظر، کیفیت خدمات گردشگری بخشی از برند مقصد است.
بهویژه در حوزه رستورانها و واحدهای پذیرایی، هنوز ظرفیتهای زیادی برای ایجاد تجربهای متفاوت وجود دارد. همدان میتواند بخشی از هویت گردشگری خود را از مسیر خوراک، محصولات بومی و فرهنگ مهماننوازی تعریف کند. غذا فقط یک خدمت جانبی برای گردشگر نیست؛ میتواند خودش به یک محصول گردشگری تبدیل شود.
در سفرهای جادهای نیز وضعیت مشابه است. واحدهای پذیرایی بینراهی دروازه ورود و خروج بسیاری از مسافران به استان هستند. کیفیت، پاکیزگی، تنوع خدمات، معرفی محصولات محلی و حتی نحوه ارائه غذا در این واحدها، در تصویری که مسافر از همدان با خود میبرد تأثیر دارد. بنابراین ساماندهی و ارتقای این بخش، موضوعی صرفاً صنفی نیست؛ بخشی از سیاست گردشگری استان است.
در کنار این موضوع، مسأله مهم دیگر، ماندگاری گردشگر است.باید از خودمان بپرسیم چرا گردشگر باید همدان را انتخاب کند و مهمتر اینکه چرا باید دو یا سه شب بیشتر در استان بماند؟
پاسخ این پرسش، در کنار معرفی جاذبهها، به طراحی محصول گردشگری برمیگردد. مسیرهای ترکیبی، رویدادهای هدفمند، گردشگری خوراک، طبیعتگردی، گردشگری روستایی و کشاورزی، گردشگری سلامت، صنایعدستی و برنامههای فرهنگی میتوانند سفر به همدان را از یک بازدید کوتاه به یک تجربه چندروزه تبدیل کنند.
در این مسیر، بخش خصوصی باید از جایگاه «مجری تصمیمهای دولتی» به جایگاه واقعی خود در سیاستگذاری گردشگری برسد. کسی که هر روز با گردشگر، سرمایهگذار، هزینهها، مشکلات کسبوکار و رفتار بازار مواجه است، اطلاعاتی دارد که پشت میزهای اداری به دست نمیآید.
توسعه گردشگری نیز با اقدامات پراکنده و برنامههای مقطعی اتفاق نمیافتد. همدان به یک تقویم روشن رویدادها، برنامه مشخص برای بازارهای هدف، زیرساخت مناسب، حملونقل کارآمد، خدمات باکیفیت و مهمتر از همه، یک نگاه واحد به «برند مقصد همدان» نیاز دارد.فناوری نیز این معادله را تغییر داده است. امروز بسیاری از گردشگران پیش از آنکه چمدان خود را ببندند، مقصد را در فضای دیجیتال جستوجو میکنند، تصاویر را میبینند، نظرات دیگران را میخوانند و بر اساس همین اطلاعات تصمیم میگیرند. بنابراین اگر همدان در فضای دیجیتال دیده نشود یا تصویری که از آن ارائه میشود با تجربه واقعی گردشگر فاصله داشته باشد، بخش مهمی از بازار را از دست خواهیم داد.
در نهایت، گردشگری زمانی پایدار است که مردم محلی نیز سهم خود را از آن ببینند. اگر ورود گردشگر فقط به افزایش ترافیک و هزینههای شهری منجر شود، اما درآمد آن به کسبوکارهای محلی، روستاها و فعالان کوچک نرسد، نمیتوان از توسعه پایدار سخن گفت.همدان امروز بیش از آنکه به اثبات داشتن ظرفیت نیاز داشته باشد، به تبدیل ظرفیت به محصول اقتصادی نیاز دارد.
از هگمتانه تا علیصدر، از لالجین تا روستاهای استان، از غذای محلی تا واحدهای پذیرایی بینراهی، هرکدام میتوانند بخشی از یک زنجیره بزرگتر باشند؛ زنجیرهای که هدف آن فقط عبور گردشگر از همدان نیست، بلکه ماندن، تجربه کردن، هزینه کردن و بازگشت دوباره اوست.روز جهانی گردشگری میتواند نقطهای برای همین بازنگری باشد؛ اینکه از «همدان دیدنی است» عبور کنیم و به این پرسش برسیم که:چگونه همدان را به مقصدی تبدیل کنیم که گردشگر فقط آن را نبیند، بلکه آن را زندگی کند و دوباره به آن بازگردد؟
امین ابوالقاسمی
رئیس انجمن سفرهخانهها
و رستورانهای بینراهی استان همدان
|
