|
بخشی از پاسخ در روانشناسی شناختی است. ما ریسک را بر مبنای یک روش میانبر ذهنی بهنام «هیوریستیک دسترسی» محاسبه میکنیم، یعنی هر چه یک چیز راحتتر به ذهنمان بیاید، احتمال وقوعش را بالاتر تخمین میزنیم. بخش دیگر پاسخ از ذات خبرنگاری میآید. اخبار درباره اتفاقاتی است که به وقوع میپیوندند نه آنچه اتفاق نمیافتد. شما هیچوقت نمیشنوید که خبرنگاری از کشوری که در آن 40 سال صلح برقرار بوده گزارش دهد چون اخبار همیشه از اتفاقات بد میگوید، ما هم تصور میکنیم تعداد آنها بیشتر است.
بهعلاوه، اتفاقات بد میتوانند در یک لحظه به وقوع بپیوندند، اما اتفاقات خوب زمانبر هستند. روزنامهها میتوانند این خبر را چاپ کنند که دیروز 137 هزار نفر از فقر مطلق خارج شدند، اتفاقی که هر روز و در 25 سال گذشته به وقوع پیوسته، این یعنی یک میلیارد و 250 میلیون نفر، ولی شما هیچوقت این خبر را نمیبینید. همچنین اخبار بر مبنای تمایل درونی شما به اتفاقات بد عمل میکند. حال اگر این تعصبات شناختی انسانی را با ذات خبررسانی ادغام کنید، درک میکنید که چرا در زمان شنیدن اخبار بهنظر میرسد جهان سالهاست به انتها رسیده است.
این منفی نگری افراطی موجب ایجاد دیدگاه غلط نسبت به واقعیت بیرونی میشود، مثلا موجب نگرانی مردم در مورد جرم و جنایت میشود درحالیکه آمار آن عملا در حال نزول است. یک نظرسنجی در سال 2016 نشان داد 77 درصد مردم آمریکا موافق بودند داعش برای بقای آمریکا یک خطر جدی است، اعتقادی که چیزی بیش از توهم نیست. البته که باید از عذاب و رنجی که اتفاق میافتد آگاه باشیم، اما همچنین باید به اینکه چطور آنها را کاهش دهیم فکر کنیم. اگر تمام تلاشهای ما برای بهبود جهان بیفایده بودهاند، چرا اصلا باید به خود زحمت اصلاح بدهیم؟ فقر همیشه باقی خواهد بود و از آنجایی که جهان رو به نابودی است، یک تمایل طبیعی این است که فقط از حال خود لذت ببریم. خطر دیگر منفینگری رادیکالیسم است. اگر تمام نهادهای ما شکستخورده و غیرقابل اصلاح هستند، پاسخ طبیعی ما تمایل به نابودیشان خواهد بود، با این امید که هر چه از پس این نابودی برمیآید بهتر از آنچه اکنون داریم باشد.
پیشرفت یک نیروی مرموز یا دست تاریخ برای حرکت به سمت عدالت نیست، بلکه نتیجه تلاش انسانها و متأثر از ایده عصر روشنگری قرن هجدهم است، در این ایده اگر از علم و منطق که شرایط انسانی را بهبود میدهند استفاده کنیم، میتوانیم کم کم موفق شویم. پیشرفت به معنی این نیست که شرایط برای همه انسانها و در همه زمانها بهتر میشود. پیشرفت یعنی حل مشکلات. مشکلات اجتنابناپذیر هستند و راهحلها خود بهوجود آورنده مشکلات جدید هستند که خود باید حل شوند. مشکلاتی که جهان امروز با آن مواجه است عظیم هستند، مثلا خطر تغییرات اقلیمی و جنگ هستهای، ولی ما باید آنها را بهصورت مشکلاتی که باید حل شوند ببینیم و نه آخرالزمان.
استیون پینکر
استاد روانشناسی دانشگاه هاروارد
|
