|
مسأله رعایت حیثیت حقوق متهمان و خانواده آنها مسأله تازهای نیست.
از دهه ۶۰ که ورود به خانهها به منظور دستگیری گروهکها یا وابستگان به رژیم پهلوی پیش آمد، ناراحتیهایی به وجود آورد تا جایی که منجر به اعلامیه معروف ۸ مادهای حضرت امام(ره) شد. در این اعلامیه به صراحت اعلام شد که شما به دنبال متهم میگردید به بقیه اعضای خانواده او کاری نداشته باشید. حتی اگر وسایل دیگری را دیدید شما حق ندارید جستوجو کنید.
در قانون اساسی هم صراحتاً این موضوع آمده که هر عملی که انجام میشود باید مبنای قانونی داشته باشد.
در نهایت در سال 1383 مرحوم آیتا... هاشمیشاهرودی بخشنامهای را خطاب به نیروهای امنیتی و انتظامی صادر کردند و اواخر دوره مجلس ششم از نمایندگان مجلس خواسته شد که عین این بخشنامه را تبدیل به قانون کنند و سرانجام قانون حفظ حقوق شهروندی در یک ماده واحده در چندین بند و تبصره تصویب شد.
اگر به این بخشنامه نگاه کنید متوجه میشوید که دغدغه رعایت نکردن حقوق خانواده متهم و حقوق متهم از ابتدای پیروزی انقلاب بوده است. متأسفانه در یک کشاکش نابرابر دستاندرکاران با وجود صراحت قانون اساسی و فرمان ۸ مادهای امام(ره) و قانون حفظ حقوق شهروندی و منشور حقوق شهروندی به آن توجه نمیکنند.
این که آقای محسنی اژهای مجدداً دستورالعملی صادر کرده و صحبتی کنند، بالاتر از قانون اساسی و قوانین عادی و فرامین حضرت امام(ره) و رهبری نیست و باید راهکاری اندیشیده شود.
متأسفانه سیستم دادسرای ما سیستم اقرارمحور است؛ یعنی دنبال این هستند که از متهم اقرار بگیرند و یا این که ادله جمعکن هستند یعنی ابتدا طرف را بازداشت میکنند و بعداً به دنبال این هستند که از داخل منزل یا ابزار و وسایلش که حریم خصوصی است دنبال ادله جرم بگردند. ضابطین آنگونه که باید و شاید به حقوق متهم احترام نمیگذارند و علت آن را باید در اقرارمحوری نوع نگاه ضابطان و دادسرا دانست.
اگر قانون حفظ حقوق شهروندی را نگاه کنید حتی زمان مراجعه به منزل متهم و جلب فرد و نحوه تحقیق و نحوه بازجویی در قانون قید شده و ذیل قانون به عنوان تخطی جرم تلقی شده، اما از سال 1383تاکنون کماکان این اتفاقات میافتد تا جایی که رئیس قوه قضائیه مجدداً همان صحبتی را کردند که آیتا... هاشمی شاهرودی کرده بود، بنابراین باید فکر اساسی کرد.
وقتی وارد منزل یک فرد میشوید و محیط ناامنی را برای خانواده او به وجود میآورید یا اسناد و وسایل شخصی فرد را با خود میبرید نوعی شکنجه است که نسبت به متهم و خانوادهاش اعمال میشود و از آن میشود سوءاستفاده کرد.
*نعمت احمدی
حقوقدان و وکیل دادگستری
|
