|
مقصد روستای حیدره قاضیخان در شهرستان بهار است. فقط ۳۵ کیلومتر دورتر از شهر “بهار” وقتی در جادهای زیبا قرار میگیریم تا از دنیای شهر و زندگی آپارتمانی دور شویم، به روستای زیبای “حیدره قاضیخان” میرسیم.
روستایی که در دهه ۸۰ شمسی بهدلیل ویژگیهای فرهنگ بومی مردمانش، طبیعت بکر و زیبای روستا، معماری ویژه و ظرفیتهایی که دارد، بهعنوان “روستای هدف گردشگری” انتخاب و معرفی شد، اما هنوز خیلیها آن را نمیشناسند. مردمانش اما با روی باز از گردشگران استقبال میکنند.
سفر به حیدره قاضیخان جذابیتهای فراوانی دارد. در نخستین روزهای تابستانی که به این روستا قدم بگذارید، با مناظر ویژهای در این روستا مواجه میشوید؛ بانوان روستا میوههای چیدهشده را روی پشتبامهای کاهگلی پهن کردهاند.
مردان روستا نیز به همان سبک قدیم در معبر اصلی، مشغول خرید و فروش محصولات باغی و تولیدی خود هستند. کوچهها سنگفرش و نمای خانهها کاهگلی است. حیاط هر خانه، پشتبام خانه بالایی محسوب میشود و در چشم بههمزدنی، همه روستا زیر پایتان قرار میگیرد. در معابر روستا، خانههای قدیمی با پنجرههای چوبی آبی، پلههای کاهگلی و اتاقهای تو در تو، جلوهگری میکند.
این روستای چشمنواز را تا نبینی به درستی نمیتوانی آن را بشناسی.
زندگی در حیدره قاضیخان
شانس بزرگ روستای حیدره قاضیخان، حفظ بافت و معماری روستا است. بسیاری از اهالی روستا قانع شدهاند که بافت قدیمی خانههای خود را از بین نبرند.
این روستا حدود ۷۰۰ نفر جمعیت ساکن و ۳۰۰ نفر جمعیت مهاجر دارد و در فصل تابستان جمعیت روستا تا هزار و ۲۰۰ نفر هم میرسد. تعدادی از اهالی روستا در استان خوزستان ساکن هستند و در فصل پاییز و زمستان در شهرهای جنوبی به فعالیتهای اقتصادی مشغول میشوند و در فصل بهار و تابستان به روستا برمیگردند.
روستا از خدمات چهارگانه آب، برق، گاز و تلفن برخوردار است، اما حیدره قاضیخان فقط دبستان دارد و دانشآموزان برای ادامه تحصیل در مقاطع متوسطه اول و دوم، به روستاهای اطراف میروند.
ویژگیهای روستا
حیدره قاضیخان در دهه ۸۰ شمسی بهعنوان روستای هدف گردشگری و دهه ۹۰ بهعنوان «روستای دارای بافت باارزش روستایی» انتخاب شد و تنها روستای هدف گردشگری شهرستان بهار محسوب میشود.
این روستا نسبت به دیگر روستاهای شهرستان، از آب و هوای مناسبی در طول سال برخوردار است و جاذبههای متنوع طبیعی و زیستمحیطی دارد.
در کنار اینها، حیدره قاضیخان از جاذبههای خاص فرهنگی نیز برخوردار است که به همراه ویژگیهای معماریاش، مجموعهای از بهترین جاذبههای گردشگری را در خود جا داده؛ موضوعی که نشاندهنده ظرفیتهای بالای این روستا برای تبدیل شدن به منطقه نمونه گردشگری در استان همدان است.
ویژگیهایی مانند نزدیکی به لالجین، شهر جهانی سفال و غار علیصدر، قرار گرفتن در مسیر ارتباطی غرب کشور و همچنین عتباتعالیات، کاروانسرای تاجآباد سفلی، درههای پرآب و سرسبز و همچنین وجود مردم مهماننواز میتواند این روستا را در صدر انتخاب گردشگران قرار دهد.
گمانهزنیها درباره قدمت روستا
قدمت روستا مشخص نیست و بهصورت مستند نمیتوان درباره آن صحبت کرد، اما برخی گمانهزنیها نشان میدهد، قدمت این روستا حداقل به ۵۰۰ سال بازمیگردد؛ قدمتی که براساس سنگقبرهای موجود، تخمین زده میشود. گویا تاکنون چند بار محل روستا تغییر پیدا کرده است.
از سوی دیگر، حفاریهای غیرمجازی که در دل کوههای اطراف روستا انجام شده، از وجود آثار تاریخی در این روستا حکایت دارد و نشاندهنده پیشینه تاریخی حیدره قاضیخان است.
قطب تولید آلو
آلو، گردو و بادام عمده محصولاتی هستند که در این روستا تولید میشود. گردوی حیدره قاضیخان زبانزد خاص و عام است و کارشناسان اداره جهاد کشاورزی هم این کیفیت را تأیید کردهاند. آلوی تولید شده در روستا، بهصورت سنتی فراوری میشود، اما آورده اقتصادی چندانی برای کشاورزان ندارد و سود آن بیشتر به جیب دلالان میرود.
آلوی خام روستا به استانهای تهران، خوزستان، قزوین، اصفهان و خراسانرضوی ارسال میشود، اما مشکل اینجاست که محصولات فراوریشده حیدره قاضیخان معمولاً با نام سایر استانها وارد بازار میشود.
تأمین زیرساختها برای فراوری محصولات تولید شده، میتواند به تقویت معیشت اهالی روستا کمک کند. به گفته اهالی، آلوی تولید شده در این روستا کاملاً ارگانیک است و گواه آن، آمار کودهای شیمیایی دریافتشده از اداره جهاد کشاورزی است که در این روستا بسیار کمتر از روستاهای اطراف است.
ضعف زیرساختهای گردشگری
گردشگری روستایی، یکی از مردمیترین اشکال گردشگری است و میتواند با برنامهریزی مناسب، زمینهساز رشد اقتصادی، رونق اشتغال، درآمدزایی و توسعه پایدار روستایی شود. این در حالی است که مشکلات زیرساختی از مهمترین موانع در توسعه گردشگری در روستای حیدره قاضیخان بهشمار میآید.
ضرورت حفظ بافت سنتی روستا
یکی از ویژگیهای روستای حیدره قاضیخان پلکانیبودن و معماری سنتی آن است. بهسازی بافت سنتی روستاها با در نظر گرفتن ارزشهای فرهنگی - تاریخی، علاوه بر فراهمکردن شرایط بهتر برای سکونت، در توسعه گردشگری هم نقش بیبدیلی ایفا میکند.
بنیاد مسکن حیدره قاضیخان را بهعنوان روستای دارای بافت باارزش روستایی معرفی و بلافاصله بهسازی روستا آغاز شد و همچنان ادامه دارد، اما تکمیل این طرح نیازمند اعتبار است.
اهالی میخواهند بافت روستا را حفظ کنند و تعامل دهیار با اهالی سبب شده بافت روستا حفظ شود و لازم است ادارهکل میراث فرهنگی و بنیاد مسکن استان با تأمین اعتبار مناسب و اجرای طرحهای حمایتی، در حفاظت از بافت سنتی روستا گامهای اساسی بردارند.
خطرهایی در کمین روستا
روستای حیدره قاضیخان در دهه ۸۰ شمسی بهعنوان روستای هدف گردشگری انتخاب شد، اما این انتخاب در حد حرف باقی ماند و در عمل اقدام مؤثری برای تأمین زیرساختهای موردنیاز با هدف بهرهگیری از این مزیت انجام نشد و حضور مسافر و گردشگر در آن سود اقتصادی چندانی برای اهالی به همراه نداشت.
از سوی دیگر، معدنی که در کنار روستا فعالیت میکند، سبب شده محیطزیست منطقه با آسیبهایی مواجه شود و بخشی از باغها در خطر نابودی قرار گیرد.
همچنین ساختوسازهایی که به شیوه معماری جدید در روستا انجام میشود، خطر دیگری است که روستا را تهدید میکند.
مثل همه روستاها که چند ساعتی میهمانشان بودم، از این روستا نیز میگذرم، اما هر بار به این میاندیشم که چرا باید این ظرفیتهای خدادادی به نام روستا در این نقطه از زمین مورد غفلت واقع شوند و تمام تلاش مسئولان این باشد که آنها را به شهر تبدیل کنند که این هیچ مشکلی از مشکلات اساسی را حل نخواهد کرد.
|
