|
جشن بهمنگان از جشنهای باستانی ایرانیان است که به مناسبت مقارن شدن نام روز و ماه برگزار میگردد. این جشنها ریشه تاریخی دارند و از دوران باستان تا به امروز رسیدهاند. برخی از جشنهای باستانی مانند جشنهای هر ماه فراموش شده، اما برخی از آنها مانند جشن نوروز بنا به سنت تاریخی در میان مردم رایج هستند.
ایرانیان باستان اهمیت ویژهای به گاهشماری و گردش ایام میدادند و با یکی شدن نام روز و ماه جشنهایی را برگزار میکردند. گاهشماریهای گوناگونی در ایران باستان رواج داشت. نامهای دوازدهگانه ماهها با 12 نام از اسامی روزها، مشترک هستند بنابراین هرگاه نام روز و ماه یکی میشد، آن روز را جشن میگرفتند و آنها را جشنهای ماهانه مینامیدند.
ریشهشناسی واژه جشن بهمنگان
بهمن از واژه اوستایی (وهومن) به معنی «اندیشه نیک»، «منش نیک» و یا «خرد سپندینه/ خرد مقدس» گرفته شده است. بهمن در جهان مینوی نماد منش نیک اهورامزدا است. زرتشت به یاری فرشته «بهمن» به پیامبری رسیده است. بهمن فرشته نگهبان حیوانات بوده و خروس پرنده ویژه جشن بهمنگان است. سپیدی از آن بهمن امشاسپند است و گل یاس سپید، نماد بهمن است.
ایرانیان باستان 11مین ماه از سال و دومین روز هر ماه را «وهومن» نامگذاری میکردند. هرگاه نام روز و ماه یکی میشد، ایرانیان آن روز را جشن میگرفتند. روز دوم بهمن ماه را «بهمنگان» یا «بهمنجنه» مینامیدهاند و جشن میگرفتهاند.
این روز آداب مخصوص به خودش را دارد. ابوریحان بیرونی در «آثار الباقیه عن القرون الخالیه» در مورد جشن بهمنجنه چنین مینویسد:
روز دوم آن روز بهمن عید است که برای توافق 2 نام آن را بهمنجه نامیدهاند؛ در روز جشن بهمنگان دوم بهمن ماه طعام میپختند و بهمن سرخ و بهمن زرد بر کاسهها میافشاندند و تره و ماست و ماهی میخوردند.
در این روز همسایهها هر کدام دانگ خود را برای پختن آش بهمنگان به خانهای که آش در آن پخته میشده میدادند و همه در پخت این آش سهم داشتند که به آن «آش هفت دانه» میگفتند.
|
