|
انتخابات ریاستجمهوری یکی از مهمترین اتفاقات سیاسی برای کشورهای لیبرال و مردمسالار است. رئیسجمهور که تقریباً در بیشتر کشورها بهصورت 4 ساله انتخاب میشود، میتواند در تمامی ابعاد اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و ... یک کشور تأثیر مستقیم بگذارد.
با اینحال اهمیت انتخابات ریاستجمهوری کشورها نسبت به قدرت سیاسی و اقتصادی آن برای جوامع بینالملل متغیر است. از این رو انتخابات ریاستجمهوری کشوری همچون ایالات متحده میتواند برای اکثریت کشورها، چه کشورهایی که در رقابتهای سیاسی و اقتصادی با این کشور هستند و چه کشورهایی که با آمریکا منافع مشترک دارند، حائز اهمیت باشد. از سوی دیگر برخی کشورها همچون کشورمان ایران که بهعنوان قدرت منطقهای محسوب میشوند، نیز تغییر دولت و روند سیاست اتخاذی آن برای کشورهای منطقه مهم تلقی میشود. حال آنکه بهدلیل اهمیت منطقه خاورمیانه برای قدرتهای جهان، بر اهمیت تغییر قدرت کشورهای منطقه نیز افزوده است.
با اینحال شاهد آن هستیم که تغییر قدرت در ایران و ایالات متحده آمریکا در چند سال اخیر تأثیرات مستقیمی بر سیاست خارجی یکدیگر گذاشته و حتی گزینش خطمشی اتخاذیه دولتها در برابر یکدیگر، در تعیین پیروز انتخابات ریاستجمهوری این 2 کشور تأثیرگذار بوده است.
انتخابات 28 خردادماه 1400
داخلی- انتخابات ریاستجمهوری در کشورمان همواره با انتقاداتی از برخی کاستیها ازجمله، شفافیت کاندیداها، انتخابات الکترونیک، نبود تعریف دقیق از رجل سیاسی(عدم مشارکت زنان در رقابت انتخاباتی) و ... روبهرو بوده است. از سوی دیگر نبود محدودیت برای ثبتنام داوطلبان از جمله تعیین حداقل مدرک تحصیلی، هزینههای جانبی فراوانی را برای کشور ایجاد کرده است.
از این رو پس از تلاشهای دولت دوازدهم و مجلس دهم در سالهای اخیر، مجلس یازدهم به اصلاح این انتخابات اقدام کرده و روز دوشنبه قاضیزادههاشمی نایب رئیس مجلس، از تدوین طرح اصلاح قانون انتخابات ریاست جمهوری با همکاری شورای نگهبان خبر داد.
با اینحال مشکل اصلی انتخابات آتی، احتمال مشارکت پایین مردمی است. شیوع ویروس کرونا، ردصلاحیتهای برخی کاندیداهای پرطرفدار و وضعیت نامساعد اقتصادی و معیشتی مردم، از جمله دلایلی هستند که مشارکت پایین مردمی در انتخابات آتی را محتمل میسازد. همانگونه که انتخابات مجلس یازدهم نیز تحتتأثیر چالشهای مشابهی قرار گرفت، که تأثیرات آن در مشارکت مردمی مشهود بود. بینالملل- اتخاذ سیاستهای راهبردی در حوزه بینالملل و سیاست خارجه یکی از مهمترین عوامل تأثیرگذار در انتخابات است. با توجه به اقدامات غیر دیپلماتیک دولت نهم و دهم و اعمال بیسابقهترین تحریمها بر کشور، شعار انتخاباتی حسن روحانی مبنی بر مذاکرات بینالمللی، بر مزاج مردم کشورمان خوش آمد و به پیروزی انتخاباتی وی تأثیر مستقیم گذاشت.
از سوی دیگر با توجه به برخورد و پذیرش جامعه بینالملل با رؤسای این 2 دولت، متوجه تغییر جایگاه دیپلماسی کشورمان در حوزه بینالملل میشویم.
گرایش قدرتهایی همچون روسیه و چین برای تعاملات اقتصادی و سیاسی با کشورمان، حمایتهای کشورهای اروپایی در کنار چین و روسیه در سازمانهای بینالملل از ایران و در نهایت انزوای کشور آمریکا در جدالهای حقوق بینالملل را هنگامی که در مقابل اتفاقاتی همچون شعارهای نمایندگان کشورها در سازمانهای بینالمللی علیه ایران، دعوت نکردن رسمی از رئیسجمهور کشور توسط هیچیک از دولتها به مدت طولانی و انزوای سیاسی کشور قرار میدهیم، اگر بدون اغماض به مسأله بنگریم به جواب مشخصی در این زمینه خواهیم رسید.
انتخابات 3 نوامبر 2020
داخلی- دونالد ترامپ(رئیسجمهور فعلی ایالات متحده) پس از باراک اوباما(رئیسجمهور اسبق آمریکا) با شعارها و وعدههای اقتصادی توانسته بود پا به عرصه رقابت انتخاباتی گذارده و گوی سبقت را از هیلاری کلینتون(رقیب انتخاباتی سال 2016 ترامپ) برباید.
ترامپ توانست با برخی از اقداماتی که وعده آنها را داده بود، رضایت نسبی مردم آمریکا را در ابتدای کار خود بهدست بیاورد. با اینحال با واکنش نامناسب وی در مواجه با چندین چالش از جمله شیوع ویروس کرونا، اعتراضات مردمی در اثر مرگ یک سیاه پوست به دست نیروهای انتظامی این کشور و بحرانهای اقتصادی در اثر شیوع ویروس کرونا، بر رضایت مردم از این رئیسجمهور تأثیر منفی گذاشته است.
بینالملل- بیشترین انتقادها به عملکرد رئیسجمهوری ایالات متحده در طول حضورش در کاخ سفید، مربوط به اقدامات وی در حوزه بینالملل است. ترامپ که در این مدت از بسیاری از قراردادها و معاهدات بینالملل خارج شده، اعتبار این کشور را در حوزه بینالملل خدشهدار کرده است.
وی با خروج از برجامی که حاصل تلاش کشورمان و گروه 1+5 در چندین سال متمادی بود، بیشترین آسیب را بر جایگاه دیپلماسی این کشور وارد کرد. ایالات متحده آمریکا همچنین در روابط اقتصادی و تجاری نیز با کشورهای رقیب و متحد خود وارد چالشهای زیادی شده است.
اقدامات اخیر وی در تقابل با نظامهای دیگر، بیم جنگهای بزرگ و ویرانگر را در دل مردم آمریکا بهوجود آورده است. از این رو بسیاری از منتقدان این رئیسجمهور، مدعی هستند که اهداف و منافعی که ترامپ در پی آنها است به هزینههای نظامی و اقتصادی که برای کشور و مردم آمریکا بههمراه دارد، نمیارزد.
تأثیرات انتخابات آمریکا و ایران بر روی یکدیگر
از آنجایی که انتخابات ریاستجمهوری ایالات متحده زودتر از انتخابات در ایران برگزار خواهد شد، میتوان گفت که انتخابات آمریکا بر انتخابات ایران تأثیر خواهد گذاشت.
با توجه به توافق میان 2 حزب اصلاحطلب(ایران) و دموکرات(آمریکا) با یکدیگر، میتوان پیشبینی کرد که درصورت پیروزی «جو بایدن» کاندیدای اصلی حزب دموکرات در انتخابات آتی آمریکا و عمل به وعدههای انتخاباتی خود مبنی بر بازگشت به برجام، اصلاحطلبان در کشور در موضع بهتری نسبت به حال حاضر قرار خواهند گرفت. با اینحال اگر در انتخابات آتی آمریکا، ترامپ بتواند از رقیب خود پیشی بگیرد، اصولگرایان برای اظهارنظر با چماق برجامِ بیاثر مجالی نخواهند داد. این درحالی است که رئیسجمهور جمهوریخواه ایالات متحده درصورت اقدام به مذاکره با مقامات کشورمان پس از پیروزی در انتخابات نیز معادله را بهنفع اصلاحطلبان تغییر نخواهد داد، زیرا در کشور نگاه سیاسی مبنی بر اعتماد به ترامپ وجود ندارد. از این رو با توجه به اهداف و شعارهای انتخاباتی 2 طیف رقیب در کشورمان و ایالات متحده، میتوان گفت که راهبرد و گرایشات سیاستخارجه اصلاحطلبان(ایران) و دموکراتها(ایالات متحده) برای ایجاد تعامل و حل مسائل از راه دیپلماتیک با یکدیگر همسو بوده و از سوی دیگر دیدگاه اصولگرایان(ایران) و جمهوریخواهان(ایالات متحده) در بیفایده دانستن تعاملات بهدلیل بیاعتمادی به کشور مقابل را میتوان در یک راستا دانست.
گزینههای ریاست جمهوری
با توجه به تحلیل بالا و فارغ از تأثیرات دیگر متغیرها در معادلات انتخابات 1400 میتوان به یک جمعبندی نسبی رسید.
اصلاحطلبها که در شرایط فعلی برای پیروزی در انتخابات سال آینده شانسی ندارند، درصورت تغییر نکردن شرایط فعلی بهنفع آنان، برای از دست ندادن رقابت انتخاباتی به ائتلاف با اصولگرایانی همچون لاریجانی روی خواهند آورد.
با اینحال درصورت پیروزی حزب دموکرات و بازگشت ایالات متحده به برجام بدون بهانهجویی، کاندیداهای اصلاحطلبی که تکیه بر تعاملات دارند شانس بیشتری نسبت به اصلاحطلبانی که با وجهه اقتصادی پا به میدان میگذارند، خواهند داشت. از این رو با توجه به این مسأله شانس حضور و پیروزی افرادی همچون محمدجواد ظریف، اسحاق جهانگیری و حتی حسن خمینی افزایش خواهد یافت.
از سوی دیگر درصورت پیروزی مجدد ترامپ و یا بهانهجوییهای بایدن پس از پیروزی برای بازگشت به برجام، گزینههای اصولگرایانی که وجهه اقتصادی در بین مردم دارند بهدلیل شرایط نامساعد اقتصادی و معیشتی فعلی محتملتر از هر گزینهای خواهد بود.
البته کاندیداهای میانهرویی همچون علی لاریجانی، میتوانند با تغییر موضع نسبت به تحولات پیش رو، شانس خود را برای رقابت انتخابات ریاستجمهوری 1400 محفوظ کنند.
|
