|
روایت آنها، قصه شرکتی است که روزگاری نماد توسعه غرب کشور بود و اکنون در میان چرخدندههای تغییرات پیدرپی مدیریتی، بروکراسی دولتی و واگذاریهای پرسشبرانگیز، در حال از دست دادن هویت و پویایی خود است. حرف آنها این است که علیصدر به باور مدیران استانی چاه نفت درآمد زای گردشگری و اقتصاد پویای همدان است این چاه نباید خشک شود.
آنها میگویند شرکت سیاحتی علیصدر، مجموعهای است که تنها به یک غار خلاصه نمیشود علیصدر آبروی گردشگری همدان است این آبرو را حفظ کنید. این شرکت یک بازوی اقتصادی بزرگ است که زیرمجموعههای متعددی از تپه عباسآباد و ویلاهای اقامتی گرفته تا رستورانهای شیشهای و کافههای سنتی را تحت مدیریت دارد. اما تحولات ماه اخیر، تغییرات سوال برانگیزی به این پیکره وارد کرد که خروجی یک مزایده استانی و برنده غیر همدانی بود.
در این مزایده، بهرهبرداری از هسته مرکزی مجموعه یعنی غار به یک بهرهبردار از استان کرمان واگذار شد. این اتفاق در نگاه نخست بیانگر آن است که عملاً درآمد اصلی و نقد مجموعه را که سال گذشته تنها از محل بلیتفروشی حدود ۱۳۵ میلیارد تومان برآورد شده بود، از بدنه شرکت سیاحتی جدا خواهد کرد. اکنون وضعیت به گونهای است که سود اقتصادی شرکت سیاحتی قرار است به سمت بهرهبردارجدید برود و شرکت سیاحتی علیصدر با بدهیهای انباشته و هزینههای جاری سنگین، تنها مدیریت فضاهای جانبی نظیر ۶۴ مغازه، ۵ رستوران و واحدهای اقامتی را بر عهده دارد؛ واحدهایی که بخشی از آنها با بدهیهای میلیاردی از جمله بدهی ۱۴ میلیاردی پارکینگ دست به گریبان هستند.
آغاز این بحران به تحلیل کارکنان شرکت سیاحتی علیصدر ، از زمان خروج غار از مالکیت انحصاری شرکت و ورود وزارت میراث فرهنگی به عنوان مالک قانونی است. از زمانی که غار به عنوان یک «مالکیت دولتی/میراثی» تثبیت شد، شرکت سیاحتی مکلف به پرداخت اجارهبها به دولت شد. کارشناسان و کارکنان معتقدند این تغییر وضعیت، نه تنها باری از دوش غار برنداشت، بلکه با بالا بردن هزینههای جاری، بودجهای برای توسعه باقی نگذاشت.
همین فشار مالی، شرکت را به سمتی سوق داد که به جای سرمایهگذاری، به دنبال اجارهداری برود و در نهایت، بهرهبردار جدید یا همان برنده مزایده جایگزین مدل بومی توسعه شود. نتیجه این فرآیند، کاهش سود بازگشتی به بدنه شرکت و در نهایت توقف پروژههای نوسازی بوده است.
مدیریت شعاری؛ توسعهای که روی کاغذ ماند
درد دل کارکنان علیصدر، فراتر از مسائل مالی است. آنها از تکرار بیحاصل سخن میگویند. در سالهای اخیر، تغییرات مداوم در هیئت مدیره و صندلی مدیرعامل، شرکت را به آزمایشگاهی برای آزمون و خطای مدیران تبدیل کرده است. هر مدیر جدید با شعار توسعه نوین گردشگری در علیصدر وارد میشود، اما در عمل، وقت و انرژی شرکت صرف جلسات بیپایان و بینتیجه با ارگانهایی نظیر تاکسیرانی، شهرداری و دانشگاهها میشود.
به گفته کارکنان، امکانات محوطه علیصدر سالهاست که رنگ بهروزرسانی به خود ندیدهاند. خدماتی که امروز به گردشگر ارائه میشود، دقیقاً همان خدماتی است که ده سال پیش ارائه میشد. در حالی که گردشگری جهان به سمت هوشمندسازی و تجربهمحوری حرکت میکند، علیصدر هنوز درگیر ابتداییترین مسائل رفاهی و خدماتی در محوطه است.
اوج بحران در نهم اسفندماه سال 1404 نمایان شد؛ زمانی که غار تعطیل گشت و جمعی از کارگران به بیمه بیکاری معرفی شدند. در حالی که بر اساس گفته های کارکنان حتی استان با بازگشایی غار از پنجم فروردینماه مخالفتی نداشته، اما به دلیل خلأ مدیریتی و نبود تصمیمگیری قاطع در هیأت مدیره، غار در وضعیت معلق باقی ماند و بزرگترین و مهمترین فرصت درآمدزایی در بهترین روزهای تقویم و آغاز سال از غار از دست رفت . این بلاتکلیفی، نه تنها ضربه سنگینی به معیشت کارکنان وارد کرد، بلکه اعتماد گردشگرانی را که علیصدر را به عنوان مقصد اصلی خود انتخاب کرده بودند، سلب نمود.
نگاهی به تراز مالی سال گذشته نشان میدهد که کل درآمد بخشهای علیصدر، عباسآباد و سایر واحدها به گفته کارکنان حاضر حدود ۱۶۳ میلیارد تومان بوده است. از این رقم، حدود ۱۳۵ میلیارد تومان سهم بلیتفروشی غار است. این یعنی بیش از ۸۰درصد درآمد کل مجموعه، مستقیما به غار وابسته است. با واگذاری غار به بهرهبردار بخش خصوصی تازه وارد به استان، شرکت سیاحتی عملاً با ۲۰ درصد باقیمانده درآمد باید هزینههای کلان نگهداری، حقوق پرسنل و بدهیهای معوق را پوشش دهد. این معادله مالی، به وضوح نشاندهنده یک ورشکستگی پنهان یا دستکم یک ناترازی شدید در صورت نبود تدبیر لازم در شرکت خواهد بود. این همان موضوع مهم است که آینده شغلی صدها نفر را در بدنه مهمترین واحد گردشگری استان و حتی غرب کشور تهدید میکند.
علیصدر و جهان؛ شکافی که عمیقتر میشود
علیصدر، لقب بزرگترین غار آبی قابل قایقرانی جهان را یدک میکشد، اما آیا مدیریت آن نیز جهانی است؟ کارکنان معتقدند هیچگونه هماهنگی و همگونی میان واحدهای مختلف با هدف دستیابی به استانداردهای جهانی گردشگری تا امروز وجود نداشته است مگر آنکه با ورود مدیرعامل جدید که از بدنه همین شرکت علیصدر بوده است اتفاقات ملموسی بل هدف توسعه رخ دهد. رستورانها ساز خود را میزنند، مغازهها درگیر اجارهبها هستند ، تنها هتل جهانگردی استان که در علیصدر مستقر است با حداقل خدمات و زیر ساخت قدیمی و بهرهبردار غار نیز تنها به فکر به حداکثر رساندن سود بلیتفروشی است. این نبود رویکرد هدفمند و یکپارچه، باعث شده تا مطالبهگری لازم برای ارتقای برند علیصدر در سطح بینالمللی شکل نگیرد.
آنچه امروز در علیصدر میگذرد، محصول سالها نگاه کوتاهمدت و تغییرات سیاسی در ساختار اقتصادی است. واگذاری قلب تپنده این مجموعه به بهرهبردار خارج از استان میتواند دو جنبه داشته باشد یا تفکر گردشگری سرمایه گذاران علیصدر را از بحران رها میکند و یا در کوتاهمدت درآمدی را برای دولت تضمین کند، اما در بلندمدت، انگیزه توسعه را در بدنه بومی استان خواهد کشت.
هر چه اتفاق افتاد این نکته حائز اهمیت خواهد بود که صدای کارکنان علیصدر، صدای هشدار است؛ هشداری برای جلوگیری از فرسودگی میراثی که متعلق به تمام نسلهای این سرزمین است. برخی کارشناسان گردشگری بر این باورند علیصدر بیش از آنکه به بهرهبردار جدید نیاز داشته باشد، به ثبات مدیریتی، شفافیت مالی و مطالبهگری نخبگان نیاز دارد. اگر امروز فکری به حال ناهماهنگی میان بخشهای مختلف و بدهیهای انباشته نشود، فردا شاید دیگر شعار بزرگترین غار آبی جهان هم نتواند مسافری را به این دیار بکشاند و این شعار به پر حاشیه ترین غار آبی جهان تبدیل شود .
مدیران ارشد استان و وزارت میراث فرهنگی باید به این پرسش پاسخ دهند که آیا علیصدر قرار است دوباره به روزهای اوج برگردد، یا باید شاهد استهلاک تدریجی ستونهای اقتصادی این نگین فیروزهای باشیم؟ برای علیصدر، فردا دیر است.
لازم به ذکر است این گزارش بر اساس مراجعات حضوری و مستندات ارائه شده توسط پرسنل شرکت سیاحتی علیصدرزمانی که سید احمد حسینی مدیرعامل جدید هنوز منصوب نشده بود تهیه شده و آمادگی دارد پاسخ مدیران حاضر و کارکنان دیگر مجموعه را نیز منعکس نماید.
|
