|
«تپه باستانی هگمتانه» ارثیهای ارزشمند از چند دوره تاریخی تمدن ایران زمین است که در کاوشهای اخیر باستانشناسی نشانههایی از برج و باروی هزارتوی این شهر بهجامانده از هنر و معماری مادها نمایان شد، شاید یونسکو در ثبت جهانی این اثر شتاب کند.
هگمتانه پایتخت مادها، پایتخت تابستانی هخامنشیان و ساتراپنشین ماد از هخامنشیان تا ساسانیان بود که یونانیان آن را اِکباتان میخواندند.
این شهر کهن، نخستین پایتخت آریاییها بوده و بههمراه آتن در یونان و رم در ایتالیا و شوش در خوزستان، از معدود شهرهای باستانی جهان است که همچنان زنده و مهم مانده است.
برخی منابع بنیانگذاری ماد را سال ۷۰۸ پیش از میلاد به مرکزیت هگمتانه و توسط دیاکو ذکر کردهاند.
تپه هگمتانه که باستانشناسان آن را پهناورترین تپه باستانی ایران میدانند بهعنوان ارثیهای از این شهر کهن در فهرست آثار ملی جای گرفته و ثبت آن در فهرست آثار جهانی چند سالی است که در دست پیگیری است. اما هنوز باستانشناسان در پی کشف راز و رمز این تپه هزار لای اسرارآمیز هستند و در چند فصل مختلف آن را کند و کاو کردهاند تا پاسخهایی قاطع و روشن برای تمدن بشری بیابند.
آیا هگمتانه همان شهر زیبا و افسانهای مادهاست؟
آیا نشانهای از آن حصارهای هزار تو و برج و باروهای بلند و معماری شگفتانگیزش باقی مانده است؟
در گمانهزنیهای جدید بخشی از حصارهای اطراف هگمتانه و برج و باروهای آن مورد بررسی قرار گرفت، این تحقیقات بهطور ویژه در خیابان آسفالته که در وسط عرصه هگمتانه واقع شده، متمرکز شد که با بخشی از آثار برج و بارو و حصارهای و معماری مرتبط با آن بود مواجه شدیم هر چند در هنگام ساخت این خیابان بخشی از آثار از بین رفته است اما بقایای آن هنوز پا برجا بود که در این کاوش به آنها دست یافتیم.
همین پرسشهاست که برای بیستودومین بار گروهی از باستانشناسان را به همدان کشاند و لایهای دیگر از این تپه هزار رنگ را کنار بزنند شاید نشانهای از ماد رخ بنماید و جهانیان را شگفتزده کند.
به گزارش ایرنا، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان در اینباره که هدف از کاوش در تپه باستانی هگمتانه چیست و ماحصل آن چه بود؟ گفت:
تپه هگمتانه که منتسب به دوران اشکانی و دارای معماری منظمی است که در کاوشهای گوناگون باستانشناسی در پی کشف حقایقی از دوران مادها و هخامنشی در این اثر تاریخی هستیم و تحقیقات و کاوشهای پیشین نیز بر این هدف متمرکز بوده است.
در گمانهزنیهای جدید بخشی از حصارهای اطراف هگمتانه و برج و باروهای آن مورد بررسی قرار گرفت. این تحقیقات به طور ویژه در خیابان آسفالته که در وسط عرصه هگمتانه واقع شده، متمرکز شد که با بخشی از آثار برج و بارو و حصارهای و معماری مرتبط با آن بود مواجه شدیم.
هر چند در هنگام ساخت این خیابان بخشی از آثار از بین رفته است اما بقایای آن هنوز پا برجا بود که در این کاوش به آنها دست یافتیم.
بر اساس معماریهای بهدست آمده انتظار نتایج خوبی از کاوشهای تپه داریم به شرطی که این تکاپو مستمر باشد، میتوانیم حلقههای مفقوده درباره قدمت این اثر و اینکه آیا هگمتانه همان دستسازه پرآوازه مادهاست یا نه! پاسخ قطعی بدهیم.
وی همچنین گفت: هزینه کاوشهای باستانشناسی در قیاس با طرحهای عمرانی هزینهبر نیست اما هنوز کاوشها در اولویت قرار نگرفته و آنگونه که باید مورد توجه نبوده است.
چنانچه در سرفصل بودجه استانی یا ملی و یا پژوهشگاه برای این موضوع اعتباری اختصاص یابد بیتردید میتوان سالانه 4 تا 5 فصل کاوش اجرا کنیم و زودتر به اطلاعات لازم دست پیدا کنیم.
در شرایط کنونی با محدودیتهای جدی روبهرو هستیم و کاوشها برآوردکننده توقعهای ما نیست که این موضوع نیازمند توجه ویژه مسئولان محلی و کشوری است.
مالمیر در زمینه تأثیری که ماحصل کاوشها در روند ثبت جهانی تپه هگمتانه دارد، گفت: بیتردید نتایج کاوشها ثبت جهانی را تسهیل میکند و بسیار مؤثر است؛ زیرا وقتی اطلاعات ما درباره یک اثر تاریخی بیشتر و جامع باشد بهتر میتوانیم از آن دفاع کرده و توجه جهانیان را به آن معطوف سازیم و بهطور حتم اثری که شاخصتر باشد در اولویت یونسکو قرار میگیرد.
چه بسا انتشار نتایج کاوشها و اطلاعات جدید از این اثر نظر اندیشمندان و مورخان جهان بهویژه اساتید فعال در یونسکو را جلب کرده و تپه هگمتانه را در کانون توجه جامعه جهانی مینشاند و این همان خواسته دیرین ماست که راه جهانی شدن این اثر را هموار میکند.
مالمیر همچنین گفت: پرونده ثبت جهانی تپه هگمتانه با چارچوبی جدید از پایان سال گذشته با همکاری معاونت میراث وزارتخانه کلید خورد و در این چارچوب تپه هگمتانه و ارتباط آن با بافت تاریخی شهر همدان بررسی و تکمیل میشود، کارشناسان و محققان بر این باورند که قسمتهایی از این اثر تا محدوده شهر ادامه دارد که هنوز ناشناخته است، از این رو بازار قدیمی همدان، میدان و بناهای تاریخی واقع شده در این محدوده نیز به این پرونده افزوده شده است.
به اعتقاد باستان شناسان و مورخان ارتباط محکمی بین تپه و شهر وجود داشته که هنوز هم این پیوند استوار و پا برجاست و نمیتوان عرصه واقعی آن را تخمین زد.
تپه باستانی هگمتانه برخلاف سایتهای تاریخی مانند تخت جمشید که در محدوده جغرافیایی مشخص و مربوط به یک دوران تاریخی است، شهری است که بیش از 3 هزار سال حیات داشته و قدمت دارد و در اعصار مختلف محل استقرار بوده و همین تداخل دورههای تاریخی کاوشها را طولانی و پیچیده کرده است.
|
