|
برای درک بهتر ابعاد فرهنگی و تاریخی این رویداد و برنامههای پیشرو، با محسن معصومعلیزاده، مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان همدان گفتوگویی داشتیم تا از دل این گنجینهها، روایتی تازه از پیوند گذشته و حال، و نقش موزهها در پاسداری از هویت و انسجام ملی استخراج کنیم.
در ادامه، جزئیات این گفتوگوی صمیمی و راهبردی با مدیرکل میراثفرهنگی همدان را میخوانید:
فرارسیدن هفته میراثفرهنگی و روز جهانی موزهها را تبریک عرض میکنم. امسال با شعار «موزهها، حافظ هویت و انسجام ملی» همراه شده است. این شعار چه پیامی برای مردم همدان و گردشگران دارد؟
شعار امسال بسیار هوشمندانه انتخاب شده است. ما در استان همدان، با داشتن هگمتانه، و موزههای غنی، همواره با مفهوم «هویت» در بستر تاریخ در تعامل بودهایم. موزهها در همدان فقط محل نگهداری اشیاء نیستند؛ آنها آینهای هستند که تاریخ، فرهنگ و مقاومت مردم این دیار را بازتاب میدهند. وقتی از انسجام ملی صحبت میکنیم، منظورمان این است که چگونه اشیاء و بناهای تاریخی، ما را به ریشههای مشترکمان پیوند میزنند. در همدان، ما شاهد پیوند ناگسستنی میان تمدن باستانی هگمتانه و مقاومتهای تاریخی هستیم. این هفته فرصتی است تا به جای نگاه صرفا نوستالژیک، به موزهها به چشم مراکز زندهی فرهنگسازی و هویتسازی نگاه کنیم.
موزهها در گردشگری از نگاه و برنامههای اجرایی میراث فرهنگی همدان چه نقشی را دارند؟
موزهها میتوانند انگیزه سفر را افزایش دهند، مدت اقامت گردشگر را بیشتر کنند و تجربه سفر را از بازدیدی سطحی به تجربهای عمیق و معنادار تبدیل کنند. به همین دلیل، در بسیاری از مقاصد فرهنگی، موزهها جزو عناصر اصلی در بسته گردشگری محسوب میشوند.
در استان ، این موضوع اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا همدان خود یک مقصد شاخص در گردشگری فرهنگی و تاریخی است و وجود سایت تاریخی هگمتانه جهانی، خانههای تاریخی، آئینهای بومی، صنایعدستی متنوع و میراث معنوی ارزشمند، ظرفیت بالایی برای توسعه موزهداری و موزهگردی ایجاد کرده است. موزهها بهصورت غیرمستقیم باعث رونق سایر بخشهای گردشگری از جمله اقامت، حملونقل، فروش صنایعدستی و خدمات شهری میشوند و این موضوع در نهایت به افزایش ارزش افزوده گردشگری در استان منجر میشود.
برنامههای عملیاتی این هفته چه مواردی است؟ آیا نوآوری خاصی در برنامهریزیها دیده شده است؟
بله، امسال برنامهها چندبعدی است. نخستین اقدام مهم، رایگان بودن بازدید از تمامی محوطهها تحت پوشش ادارهکل در روز دوشنبه ۲۸ اردیبهشت است تا دسترسی مردم به میراث خود تسهیل شود. اما فراتر از آن، ما برنامههای متنوعی را تدارک دیدهایم. از جمله بازگشایی کتابخانه بوعلیسینا که یکی از داشتههای ارزشمند فرهنگی ماست. همچنین حمام ارامنه که مرمت آن به اتمام رسیده، در این هفته به عنوان یک سفرهخانه سنتی مورد بهرهبرداری قرار میگیرد. این کار نشان میدهد که میراث مادی میتواند دوباره در بافت زندگی مردم جاری شود.
به نظر میرسد تأکید بر مشارکت مردمی نیز در برنامهها دیده میشود؟
دقیقا. فرهنگسازی و مشارکت مردمی، ستون فقرات حفاظت از میراث است. به همین دلیل، برنامههایی مانند بزرگداشت روز فردوسی، نشست شاهنامهخوانی، و همایش انجمن دوستداران میراثفرهنگی را داریم. همچنین تقدیر از موزهداران و مجموعهداران خصوصی، انگیزه مشارکت را در جامعه بالا میبرد. مسابقات متنوعی از جمله طراحی بناهای تاریخی، عکاسی، مقالهنویسی برای دبیرستانها و نقاشی کودکان برگزار میکنیم تا نسل جدید با میراث خود ارتباط عاطفی برقرار کند.
در مورد مناطق دیگر استان چه برنامههایی دارید؟
استان همدان یک اکوسیستم واحد فرهنگی است. ما تورهای آشنایی یکروزه از نوشیجان، موزه و دستکند سامن داریم. در تویسرکان، پایش فنی کاروانسرای جهانی فرسفج و قلعه تاریخی استیجان انجام میشود. در نهاوند، بازدید باستانشناسان و علاقمندان از کاوشهای معبد لائودیسه برگزار خواهد شد. در ملایر نیز بزرگداشت روز ملی بوگردیها در موزه لطفعلیان و قصههای فولکلور از زبان عروسکها برنامهریزی شده است. این پراکندگی برنامهها نشاندهندهی غنای فرهنگی تمام نقاط استان است.
به نظر میرسد تلاش میکنید پیوند میان تاریخ کهن و مقاومت معاصر را نیز پررنگ کنید در این زمینه مواردی هست مطرح کنید؟
کاملا درست است. تاریخ همدان و ایران، تاریخ مقاومت است. از سنجرخان در کردستان تا دریابان بایندر در خلیج فارس، روایت یکپارچهای از ایستادگی داریم. در همدان نیز آئینهایی مانند دیدار با خانواده شهید قادری از شهدای جنگ رمضان در مریانج، و تجدید میثاق با شهدای والامقام برگزار میشود. همچنین بزرگداشت روز باباطاهر که نماد عارفان و آزادگان است، و نشست تخصصی معماری بنای گنبد علویان، همگی در راستای تقویت روحیه هویتی و ملی هستند. ما میخواهیم نشان دهیم که این خاک، هم میزبان تمدنهای کهن و هم میزبان قهرمانان دفاع از میهن بوده است.
آیا پروژههای مرمتی خاصی در این هفته افتتاح یا رونمایی میشوند؟
بله، علاوه بر حمام ارامنه که به عنوان سفرهخانه سنتی باز میشود، کتابخانه بوعلیسینا نیز بازگشایی خواهد شد. همچنین نمایشگاه عکس «همدان در گذر تاریخ» و نمایشگاه آثار باستانشناسی، جلوههای بصری این مرمتها و دستاوردها را به نمایش میگذارند. تور بازدید از محور تاریخی آرامگاه بوعلیسینا تا هگمتانه نیز به گردشگران اجازه میدهد تا پیوستگی تاریخی این منطقه را از نزدیک لمس کنند.
جمعبندی نهایی شما برای هفته میراثفرهنگی همدان چیست؟
هفته میراثفرهنگی، فرصتی است برای بازنگری در جایگاه میراث ارزشمند کشور. ما در همدان میکوشیم تا با اجرای این برنامهها، نه تنها گردشگری را رونق دهیم، بلکه حافظان هویت و انسجام ملی باشیم. از گلابگیری در خینگان رزن تا بزرگداشت استادکارانی مانند استاد مراد حنیفه، همه و همه نشان میدهد که میراثفرهنگی، زنده است و در تپش قلب مردم همدان جاری است. از مردم دعوت میکنیم تا در این هفته، میهمان موزهها و آثار تاریخی استان باشند تا با هم، رشتهی تمدن ایرانی را زنده نگه داریم.
گفتنی است، گفتوگو با مدیرکل میراثفرهنگی همدان نشان داد که رویکرد ادارهکل این استان، فراتر از نگهداری اشیاء قدیمی است. همدان در تلاش است تا با ترکیب میراث باستانی (مانند هگمتانه و بوعلیسینا) و میراث معاصر (مانند شهدای جنگ و اساتید بزرگ)، روایتی جامع از «ایران مقاوم و تمدنساز» ارائه دهد. بازگشایی کتابخانه بوعلیسینا و تبدیل حمام ارامنه به سفرهخانه سنتی، نمونههای عینی از «زندهسازی» میراث هستند. این اقدامات یادآور این حقیقت است که هویت ایرانی، از زاگرس تا خلیج فارس، از سنجرخان تا بایندر، و از هگمتانه تا مریانج، رشتهای واحد است که با مقاومت، خرد و هنر بافته شده است. هفته میراثفرهنگی امسال در همدان، دعوتی است برای همه ایرانیان تا با بازدید از این گنجینهها، پیوند خود را با این هویت ماندگار تجدید کنند.
|
