|
«رشد منفی جمعیت»، «نرخ پایین باروری» و «روند نزولی زاد و ولدها» از جمله موضوعات مهمی است که در سالهای اخیر مورد توجه مسئولان استان همدان و فعالان اجتماعی استان بوده و بحثهای فراوانی در زمینههای مختلف درباره این «معضل» مطرح شده که آخرین موضوع مهم، نگرانیها درباره نشستن «گرد پیری» بر چهره مادستان و افزایش تعداد و درصد «سالمندان» در جمعیت استان همدان میباشد.
همین مباحث در نهایت به تشکیل «شورای راهبردی جمعیت استان» منجر شده و ظاهراً اقداماتی نیز در این زمینه از جمله تهیه «سند افزایش باروری استان» و ارائه راهکارهایی جهت افزایش جمعیت و ترغیب جوانان استان به ازدواج و فرزندآوری و تسهیل شرایط و رفع موانع تشکیل خانواده برای جوانان، صورت گرفته است.
با این وصف، به نظر میرسد برخی موضوعات مهم مرتبط با این مباحث، چندان مورد توجه مسئولان و فعالان این عرصه نبوده یا انعکاسی در آن موارد، مشاهده نشده است. «مهاجرت» یکی از این مقولهها است که در نرخ موالید و تحولات مربوط به آن، تأثیر به سزایی داشته اما ظاهراً مورد توجه لازم قرار نگرفته است.
«مهاجرت» به دو شکل در ترکیب (یا کیفیت) و کمیت جمعیت استان مؤثر است؛ از طرفی، «همدان» استانی «مهاجرفرست» است و از دیگر سو، استان ما مقصد مهاجرانی از استانهای همجوار میباشد. به عبارت بهتر، تعداد قابل توجهی از هم استانیها که عمدتاً جزو اقشار جوان، تحصیل کرده و بعضاً مولد و متمول (صاحب سرمایه) میباشند، به علل مختلف از جمله تحصیلات و اشتغال، از استان مهاجرت کرده و در دیگر استانها و شهرها به خصوص «پایتخت» و حتی در کشورهای دیگر، ساکن شدهاند.
این ماجرا در حالی روند افزایشی دارد که استان همدان و به ویژه مرکز آن، پذیرای جمعیت قابل توجهی از مهاجران غیربومی است که از استانهای همجوار به همدان مهاجرت کردهاند. نکته مهم و حائز اهمیت اینکه، متأسفانه اغلب مهاجران غیربومی ورودی به استان، از نظر مولفههایی نظیر «تحصیلات»، «وضعیت اقتصادی» و در برخی موارد حتی در زمینههای «فرهنگی»، در سطح قابل قبولی قرار ندارند.
این روند مهاجرپذیری، تا آنجا پیش رفته که به خصوص در مرکز استان و شهرکها و محلات حاشیهای آن، شاهد سکونت جمعیت قابل توجهی از افراد غیربومی هستیم که چندین محله یا منطقه را کاملاً به خود اختصاص دادهاند.
از طرفی، متأسفانه میزان ارتکاب جرم و اقدامات خلاف قانون، در بین این افراد و در محلات و مناطق محل سکونت آنها، به میزان قابل توجهی بالا است.
شاهد این مدعا، وجود متهمان و محکومان قضایی به تعداد قابل توجهی در زندان مرکزی همدان است که جزو مهاجران غیربومی ساکن حاشیه مرکز استان میباشند.
از این رو، مقوله «مهاجرت» نیز باید به عنوان مولفهای مهم و اثرگذار در تحولات جمعیتی استان، مدنظر مسئولان و فعالان این عرصه باشد، چرا که در غیر این صورت، دور نخواهد بود آن روز که «همدان» هم، همچون «کرج» به شهری تبدیل شود که اقلیتهای غیربومی از استانهای همجوار، سهم بیشتری نسبت به اهالی و ساکنان اصلی و بومی استان داشته باشند!
پرواضح است بروز این اتفاق، نه تنها در کیفیت و کمیت جمعیت استان، اثرگذار است، بلکه به تدریج، وجهه فرهنگی استان هم، دستخوش تغییرات منفی شده و فرهنگ و آداب و رسوم اهالی پایتخت تاریخ، تمدن و فرهنگ باستان، به فراموشی سپرده خواهد شد. البته موضوع به همین جا ختم نخواهد شد و به علت مهاجرت بخشی قابل توجه از همدانیانِ جوان، تحصیلکرده، مولد و بعضاً صاحب سرمایه به خارج از استان، مهاجرانی غیربومی از استانهای همجوار، جای آنها را پر خواهند کرد که عمدتاً از نظر تحصیلات، اقتصادی و فرهنگی، در سطح پایینتری قرار دارند و بدین سبب، روند توسعه و پیشرفت استان نیز، کندتر و مختل خواهد شد.
نکته نهایی اینکه در زمینه «مهاجرت» نیز باید حساسیت و توجه لازم برانگیخته شود و برنامهریزی و اقدامات شایسته در راستای مدیریت این موضوع مهم، صورت پذیرد.
|
