|
نتایج یک مطالعه نشان داد که الگوی تقاضای مواد غذایی در مناطق شهری و روستایی متفاوت است. همچنین مشخص شد سطح تحصیلات سرپرست خانوار، اندازه خانوار، سن، جنسیت و محل سکونت تأثیر زیادی بر تقاضای گروههای مختلف موادغذایی دارد.
به گزارش ایسنا، بررسیها حاکی از این است که خصوصیات خانوارهای ایرانی مثل (اندازه خانواده، مهاجرت از روستا به شهر، سطح درآمد، سطح تحصیلات و...) درحال تغییر است. با توجه به اینکه مطالعات زیادی تأثیر خصوصیات خانوار را بر تقاضای موادغذایی در ایران بررسی نکردهاند، پژوهشگران اقتصاد کشاورزی سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری استان کرمان و دانشگاه تبریز، مطالعهای در این زمینه طراحی کردند.
برای انجام این پژوهش از دادههای خام مرکز آمار ایران با عنوان «بررسی هزینه و درآمد خانوار» برای دوره ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۳ استفاده شد.
در این پژوهش استانهای کشور براساس اشتراکات و همجواری در 5 منطقه کشوری تقسیمبندی شدند. منطقه یک شامل استانهای تهران، قزوین، گلستان، مازندران، سمنان، البرز و قم؛ منطقه 2 شامل اصفهان، فارس، بوشهر، چارمحال و بختیاری، هرمزگان و کهگیلویه و بویراحمد، منطقه 3 شامل آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، زنجان، گیلان و کردستان، منطقه چهار شامل: کرمانشاه، ایلام، لرستان، همدان، مرکزی و خوزستان و منطقه 5 شامل خراسان رضوی، جنوبی و شمالی، کرمان، یزد و سیستان و بلوچستان بودند.
گروههای عمده موادغذایی نیز در 6 گروه «غلات»، «گوشت»، «لبنیات»، «روغن و چربی»، «میوه، سبزی و حبوبات» و «قند و شکر» قرار گرفتند.
نتایج بهدستآمده از این مطالعه نشان داد که در مناطق روستایی ایران گوشت، روغن و چربی و قند و شکر کالای ضروری هستند و در مناطق شهری ایران گوشت کالای ضروری است. حساسیت تقاضای این گروه کالاها به تغییرات درآمد نسبت به سایر کالاها بیشتر است.
در مناطق شهری در ۳۰ استان کشور بهترتیب میوه، سبزی و حبوبات، غلات، گوشت، لبنیات، روغن و چربی و قند و شکر سهم عمده مخارج مواد غذایی را تشکیل میدهند. همچنین، مشاهده میشود در مناطق روستایی بهترتیب غلات، میوه، سبزی و حبوبات، گوشت، لبنیات، روغن و چربی و قند و شکر سهم عمده مخارج مواد غذایی را تشکیل میدهند.
مقایسه رفتار مصرفی گروههای مواد غذایی در مناطق شهری و روستایی نشان میدهد، در مناطق شهری میوه، سبزی و حبوبات و در مناطق روستایی غلات بالاترین سهم مخارج سبد غذایی خانوار را در دوره ده ساله دارند؛ همچنین، سهم هزینه گروههای گوناگون در مناطق گوناگون متفاوت است، این مسأله بیانگر تفاوت رفتار مصرف در مناطق شهری و روستایی است. بررسیهای این مطالعه نشان داد که سطح تحصیلات سرپرست خانوار، تعداد اعضای خانوار، سن و جنسیت و همچنین منطقه محل سکونت بر مصرف گروههای گوناگون موادغذایی متفاوت است. نتایج این مطالعه نشان داد که با افزایش بعد خانوار در مناطق شهری سهم هزینه لبنیات کاهش و سهم هزینه قند و شکر افزایش مییابد. اما اثر این متغیر در مناطق روستایی بر سهم هزینه گروه کالاهای گوناگون متفاوت است.
یافتهها حاکی از این است که منطقه محل سکونت بر سهم هزینه گروههای مواد غذایی مؤثر است. بهعنوان مثال در مناطق شهری استانهای شمالی، شمالغرب و غرب کشور و استانهای تهران، قم و سمنان (مناطق یک، 3 و4) در مقایسه با استانهای جنوبی، جنوبشرق و شرق کشور (مناطق 2 و 5)، سهم هزینه بیشتری به گوشت و قند و شکر اختصاص میدهند. همچنین این مناطق برای غلات، لبنیات، میوه، سبزی، و حبوبات هزینه کمتری میکنند.
اما در مناطق روستایی کشور مقدار تقاضای گوشت، روغن و چربی و قند و شکر در مناطق یک، 2 و 3 بیشتر است و تقاضای غلات، لبنیات و میوه، سبزی و حبوبات کمتر از مقدار تقاضای منطقه 5 است.
یافتههای این پژوهش نشان میدهد که سهم هزینه یا تقاضای گروه کالاهای گوناگون موادغذایی در مناطق شهری و روستایی نهتنها به خصوصیات خانوار بلکه به موقعیت جغرافیایی محل سکونت نیز بستگی دارد.
به گفته پژوهشگران این تحقیق؛ تفاوتهای منطقهای بیانگر فرهنگ تغذیهای منطقه است که بر رفتار تغذیهای خانوار تأثیر میگذارد؛ بنابراین اجرای هرگونه سیاست که با هدف بهبود امنیت غذایی خانوار باشد، باید بهصورت منطقهای و براساس مقدار دسترسی به موادغذایی گوناگون باشد و همچنین خصوصیات خانوار مثل ترکیب سنی خانوار، سطح تحصیلات سرپرست خانوار، اندازه خانوار و جنسیت مدنظر قرار گیرد.
|
