|
در این مقاله پیرو مقالههای چاپشده در بهمن سال 1396 باید ابتدا به رشد و توسعه اقتصادی اشاره کنیم.
رشد: بهمعنای لغوی یعنی بزرگشدن دارای مفهوم کمی است. تغییرات کمی در یک متغیر را بیان میکند، مثل افزایش قد و وزن یا افزایش جمعیت یک کشور. اگر تعداد انسانهایی که در یکسال فوت مینمایند با تعداد متولدین آن سال مقایسه شوند، رشد منفی یا مثبت درباره جمعیت آن کشور در آن سال و یا سالهای بعد بهدست میآید.
و اما توسعه: بهمعنای گسترش و بهبود و جامعترین تعریف افزایش مداوم ظرفیت تولید یک جامعه که بر اساس تکنولوژی پیشرونده پیریزی شده باشد ولی رشد و توسعه اقتصادی عبارتست از افزایش در تولید ناخالص ملی GNP یک کشور در یک دوره زمانی معین که معمولا برای اندازهگیری رشد اقتصادی از 2 شاخص مرتبط بههم رشد تولید ناخالص ملی واقعی و رشد تولید ملی واقعی سرانه استفاده میشود وGNP بهمعنی افزایش در تولید ناخالص ملی که با افزایش مقدار نیروی کار و سرمایه بهمعنای افزایش عوامل تولید از نظر کمی است.
افزایش در تولید ناخالص ملی GNP به 4 روش میسر است
1-افزایش نیروی کار در فرایند تولید، 2-افزایش مقدار سرمایه جامعه از طریق افزایش سرمایهگذاری منجر به پسانداز و هزینههای بالاسری جامعه، 3-افزایش بهرهوری، 4-افزایش کارایی با تغییرات تکنولوژی پیشرفتهای علمی و افزایش کیفیت عوامل تولید شاخصهای توسعه اقتصادی .
تولید ناخالص ملی سرانه، شاخص کیفیت زندگی، شاخص توسعه انسانی
موانع شاخصهای توسعه اقتصادی
نرخ رشد جمعیت انتظار میرود 97 درصد رشد جمعیت جهانی در سال 2050 میلادی نتیجه رشد جمعیت در کشورهای کمتر توسعهیافته باشد، این در حالیاست که کشورهای بیشتر توسعهیافته دارای نرخ رشد جمعیتی حدودا 1 درصد یا کمتر هستند برآورد جمعیت با ماخذ بنیاد جمعیت (سازمان ملل) در سال 2050 به 10 میلیارد نفر خواهد رسید و رشد جمعیت عمدتا گریبانگیر کشورهای کمتر توسعهیافته خواهد بود و نتیجه آن عبارت خواهد بود از توزیع ناعادلانه درآمد که قطعا به اغتشاشات و ناآرامی سیاسی میانجامد.
2- ضعف بخش کشاورزی: استراتژی انقلاب سبز که میتواند نقش کلیدی در فرایند توسعه داشته باشد باید توجه خاص شده و در این محور باید تکنولوژی جدید بهکار گرفته شود.
3-کمبود عوامل تولید: مثل سرمایه انسانی ماهر، موجودی سرمایه، ماشینآلات تجهیزات کارخانجات.
سطح تخصصی نیروی کار، توجه به مثلث طلایی در اقتصاد مدیریتی که در 3 ضلع: هزینه، زمان و تکنولوژی در کشورهای توسعهیافته اقتصاد بر سیاست تأثیر میگذارد و در کشورهای توسعهیافته و در حالتوسعه سیاست بر اقتصاد تدثیرگذارست، در کشورهایی که اقتصاد بر سیاست اثرگذار باشد رشد اقتصادی مثبت است.
ویژگیهای مهم توسعه اقتصادی
تدریجی بودن، تحول فکری و فرهنگی زمینهساز توسعه اقتصادی مثل کشورهای ژاپن و آلمان خودگردانی و استمرار آن، خوداتکایی و تولید کالاهای استراتژیکی، خودکفایی تولید کالاهایی که در تأمین اساسی و اولیه نقش اساسی دارند.
اکنون در رسانهها بیشتر از رشد مدرن اقتصادی صحبت میشود که مجبورم مختصرا به آن اشاره کنم؛ رشد مدرن اقتصادی عبارتست از افزایش بلند مدت ظرفیت تولید بهمنظور افزایش عرضه کالاهای متنوعتر به مردم؛ این رشد بر پایه تکنولوژی پیشرونده نهادی و ایدئولوژیکی است.
و اما توسعه پایدار: توسعهای است که احتیاجات نسل حاضر را بدون لطمهزدن به توانایی تأمین نیازهای نسلهای آتی برآورده مینماید و 3 جزو اصلی دارد؛ اجتماع، اقتصاد، محیط زیست؛ درواقع توسعه پایدار حاصل فصل مشترک این 3 جزء است.
شاخصهای توسعه پایدار
1-شاخصهای اقتصادی و رفاهی، 2-توزیع عادلانه درآمد، 3-نرخ تغییر ناعادلانه و درآمد، 4-میزان دسترسی به خدمات عمده، 5-میزان پیشرفت آموزشوپرورش، 6-تولید ناخالص داخلی و تولید ناخالص ملیGNP .
باتوجه به شاخصهایی که اعلام شد در استان رشد قابل ملاحظه و مشاهده از حیث کمی مصداق به تعداد خودرو جمعیت، بیکاری، افزایش برجهای مسکونی، قیمت کالا و اما آیا این رشدها منجر به بهبود زندگی و تأثیر بر اشتغال یا رفاه اجتماعی شده است که باید مورد بررسی قرار گیرد.
گفتیم توسعه کمی نیست، کیفی است، باید تغییرات و اثرات قابل لمس و مشاهده شود.
خدای نکرده ابهام نشود کاری صورت نگرفته در اینباره انجام شده ولی توسعه مؤثر نیاز است که باید برای استان برنامه تدوین، مأمور اجرا ماهرگذاشت کنترل و ارزیابی نمود (استراتژیکی) و نتیجه گرفت. در مثال مناقشه نیست یک فرد اگر از نظر طولی قدش 5/2 متر شود ولی توسعه عرض نداشته باشد عین درخت سرو بیثمر است در اقتصاد و توسعه نیز اگر رشد کمّی باشد ولی کیفی نباشد فقط هزینهبر میشود و بدون ثمر اگر در استانی توزیع اعتبارات بر اساس علم مهندسی اقتصادی صورت گیرد و اعتبارات هزینه زیرساخت شود سرمایهگذاری انجامگرفته سرمایه انتقال بیننسلی صورت میگیرد و دارایی ایجاد میشود و توسعه پایدار مشاهده میگردد و اگر بخواهیم به توسعه پایدار برسیم باید به متغیرهای کلان اقتصادی مثل - سطح پسانداز ملی - سرمایهگذاری ملی - تولیدات واقعی - مصرف کالا و خدمات - اشتغال - تورم - قدرت خرید ریالی و ارزش خارجی آن توجه نماییم در این صورت رشد و توسعه پایدار صورت میگیرد. در علم اقتصاد و محاسبات اگر درآمد یک فرد در یک دوره مالی یک ریال بیشتر از هزینهاش باشد خوشبخت است و اگر هزینهاش یک ریال بیشتر از درآمدش باشد از نظر مادی بدبخت است.
پیشنهاد این است اگر بخواهیم رشد و توسعه اقتصادی توسعه پایدار در کشور صورت گیرد حداقل به موارد ذیل توجه کنیم:
1-عمل به متغیرهای کلان اقتصادی خودکفا و خوداتکا شدن بهویژه در کالاهای اساسی و استراتژیکی
2-مبارزه با پولشوئی، فساد اقتصادی و یقه سفیدان و صاحبان زر، زور، تزویر
3-رفع سوءمدیریت استفاده از نیروهای مخلص، باصداقت و خوشنام در پشت مدیریتهای حساس و کلیدی بهویژه اقتصادی و از بندبردن چالشهایی همچون فساد، ناکارآمدی عملکردها، فرسایش اعتماد عمومی، ناهنجاریهای ساختاری، نگرانی آینده، انباشت نارضایتی، بیکاری
4-توجه دولت و مجلس به مطالبات مردم، صاحبان مشاغل، صنایع و تولید و خدمات
5-فرهنگسازی - سبک زندگی و عنایت به رفاه اجتماعی، توزیع عادلانه درآمد و تعدیل هزینه
6-شناسائی ظرفیتها و مزیدها و اقدام عملی
7-مبارزه با قاچاق و جانشینی واردات تولیدات داخلی واقعی باکیفیت
8-حمایت از شرکتهای دانشبنیان
9-اصلاح نظام بانکی و پرداخت تسهیلات کمبهره به بخش تولید حداکثر 4 درصد
10-تلاش برای توسعه فکری و فرهنگی در راستای استراتژی صنعتیشدن
11-کشور ما باید استراتژی اقتصادیش اقتصاد اسلامی باشد نه اقتصاد سوسیالیستی دولتی بلکه اقتصاد مالی که هسته مرکزی آن خصوصی است.
12-محسوب نکردن مبلغ فروش فراورده نفتی بهعنوان درآمد؛ مبلغ حاصله از فروش نفت درآمد نیست حاصل از فروش دارایی است، از نظر اقتصاد که باید در صندوق توسعه ملی ذخیره و برای زیرساخت هزینه شود نه هزینههای جاری.
13-عمل به اصل 44 قانون اساسی و خصوصیسازی و نه خصوصیسوزی
14-نمیشود درآمد ریال باشد هزینه ارزش پول خارجی (دلار ) درآمد باید با سطح تور یعنی سطح عمومی قیمتها تعریف شود. بهویژه برای حقوق و دستمزد دیگران نه نرخ مقطوع 15 یا 18 درصد از نظر ما اقتصادیها اگر هزینه ثابت و تعدیل شود شاید نیازی به افزایش درآمد نیز نباشد ولی اگر تورم 44 درصد باشد و افزایش درآمد 43 درصد در حد باز پساندازی صورت نمیگیرد که موجب شادابی و خوشبختی گردد، یعنی نمیتواند نیاز اولیه را برای تهیه مسکن و ازدواج فراهم نماید.
15-اما حرف آخر: لازمه همه موارد که ذکر شد احیا و تقویت سطح فکری و فرهنگی آحاد جامعه و باورها است، امروزه دیگر بهرهوری، مساویِ کارایی و اثر بخشی نیست بلکه بهرهوری مساوی با باور اعتماد است که هسته مرکزی سرمایه اجتماعی است که اگر تقویت شود تمامی مواردی که در صدرالذکر اشاره شد انجام میشود ولی اگر باور نباشد اتفاق خاصی صورت نمیگیرد، اگر ژاپن و آلمان، چین، مالزی و... به رشد اقتصادی و توسعه پایدار رسیدهاند باور اعتماد خود را ساختهاند میدانند که ظرفیت و منابع آنچنانی ندارند اگر با دقت به محورهای اشاره شده در اقتصاد مقاومتی که مقام معظم رهبری اشاره نمودهاند توجه شود رسایی این است که باورمان شود خودمان را با خوداتکایی و خودکفایی با توسعه فرهنگی و فکری در ابعاد سیاسی و اجتماعی، فرهنگی و بهویژه اقتصادی به نقطهای برسانید که هیچ تکانهای نتواند به کشور آسیبی برساند.
امیدواریم بادقت نظری بیشتر به اقتصاد مقاومتی و محورهای گام دوم انقلاب عنایت شود این مهم به نجات اقتصاد ایران و حفظ امنیت بیشتری منجر میگردد.
* مشاور و نماینده اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی همدان در هیأتهای حل اختلاف
*در روزنامه یکی از بندهای پیشنهادی که اصل 144چاپ شده غلط چاپی می باشد و این بند در مقاله اصل 44بوده است.
|
