|
ایران در اکسپوی ۲۰۲۵ توکیو حاضر نمیشود. پیامی کوتاه و صریح و بیسابقه؛ که به معنای یکی از عجیبترین روندهای حضور ایران در مجامع بینالمللی برای ایران از دوره قاجار تاکنون است، زیرا که ایران حتی در اکسپوهایی که در دوران حکومت قاجارها نیز برگزار میشد، شرکت کرده بود، اما به نظر میرسد رکورد حضور ایران در دولت چهاردهم به مسأله اکسپوها حالا پایان میپذیرد.
در همین خصوص فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت روز ۸ دیماه در مورد شرکت ایران در اکسپوی ژاپن گفت که در نتیجه بررسیهای همهجانبه داخلی در مورد شرایط شرکت در اکسپو در ژاپن و محدودیتهای مربوطه، بنا به نظر متولی موضوع، در نهایت تصمیم بر انصراف گرفته شد.
فارغ از مسأله اهمیت اکسپوها و تاریخچه حضور ایران در آن، اما مسأله وقتی ناگوارتر میشود که بدانید به خاطر چه میزان هزینه، ایران از حضور در این اکسپوها انصراف داده است. گفته میشود ایران از پس هزینه ۲۰ تا ۳۰ میلیون دلاری اکسپوی ژاپن برنمیآمده است و حالا در شرایطی که حدود ۱۰۰روز بیشتر به بزرگترین رویداد نمایشگاهی جهان باقی نمانده است، سخنگوی دولت اعلام کرد که «ایران از حضور در اکسپو ۲۰۲۵ ژاپن انصراف داده است.» به گفته فاطمه مهاجرانی، این اتفاق «در نتیجه بررسیهای همهجانبه داخلی در مورد شرایط شرکت در اکسپو ژاپن و محدودیتهای مربوطه، بنا به نظر متولی موضوع» رخ داده است.
اکسپوهای جهانی و تاریخچه حضور ایران
اکسپوها رویدادهایی هستند که هر ۵ سال یک بار و هر بار در کشوری متفاوت برگزار میشوند و این نمایشگاه عرصهای برای نمایش گذشته، اکنون و آینده کشورهاست که در آن دستاوردهای اجتماعی، اقتصادی، علمی و پیشینه فرهنگی و دورنمای توسعه کشورها به نمایش گذاشته میشود.
میزبانی نمایشگاه اکسپو برای توسعه اقتصادی، اجتماعی و زیرساختی شهرهای میزبان و دادوستدها و همکاریهای بینالمللی، بسیار کارساز است. از این رو، همه کشورهای عضو دفتر نمایشگاههای بینالمللی، مایل هستند میزبانی این نمایشگاه را بر عهده گیرند.
از نظر محتوایی نمایشگاههای جهانی و اکسپوها را میتوان به3 دوره تقسیم کرد:
دوره نخست - ۱۸۵۱ تا ۱۹۳۷: صنعتی شدن
دوره دوم - ۱۹۳۹ تا ۱۹۸۶: مبادلات فرهنگی
دوره سوم - از ۱۹۸۸ تاکنون.
اما نخستین حضور ایران مربوط به دوران قاجار و اکسپو ۱۸۵۱ لندن است که در آن ایران با غرفهای به مساحت ۹۲ مترمربع فرش، صنایع دستی، کاشی و انواع آجیل را به بازدیدکنندگان عرضه کرد. پس از این حضور بود که ایران در اکسپوهای ۱۸۷۳ وین، ۱۸۷۸ و ۱۸۸۹ پاریس، ۱۸۹۳ شیکاگو، ۱۹۰۰ پاریس، ۱۹۳۶ و ۱۹۵۸ بروکسل حضور پیدا کرد.
یکی از زیباترین حضورهای ایران مربوط به اکسپو ۱۹۶۷ مونترال با طراحی زندهیاد عبدالعزیز فرمانفرماییان بود که بنایی با الهام از مسجد جامع شوشتر حضور موفقی داشت و توجه جهانیان را به خود برانگیخت که میتوان این پاویون را بهترین حضور ایران تاکنون و در تاریخ حضورهای ایران در اکسپوها نیز تلقی کرد.
اما پس از انقلاب، ایران در اکسپو ۱۹۸۵ ژاپن و ۱۹۹۳ کره جنوبی با طراحی فرهاد احمدی شرکت کرد.
همچنین ایران در اکسپو ۱۹۹۸ پرتغال، ۲۰۰۰ هانوفر و ۲۰۰۵ ژاپن حاضر شد، اما در نهایت در اکسپو ۲۰۱۰ شانگهای، ایران با پاویونی با طرحی برگرفته از سبک اصفهان و ماکتی از پل خواجو حضور پیدا کرد و به طور تقریبی خاطره حضور درخشان با مسجد جامع شوشتر را به خاطرهها سپرد.
اما شاید بدترین حضور ایران در اکسپوها را باید مربوط به اکسپوی ۲۰۲۰ دبی دانست.
ایران با سابقه حضور به طور تقریبی همیشگی در اکسپوها و معماریهای برجسته در این دوره و در دولت سیزدهم در این اکسپو حاضر شد و واکنشهای جدی منتقدانش را نیز برانگیخت.
در اکسپوی دبی به جای اینکه ایران بتواند دستاوردهای خود را به نمایش بگذارد، به محل فروش و عرضه پسته و گز اصفهان و فروش فرش تبدیل شد.
به نظر میرسید حتی مسئولان پاویون ایران در اکسپوی دبی متوجه نشده بودند که برگزاری این رویداد جهانی چرا و به چه معناست و درکی از آنچه رخ میداد نیز نداشتند و بیشتر رفته بودند تا به تصور خود در یک جمعه بازار محلی با غرفههای متعدد شرکت کنند.
به واسطه چنین تجربهای قرار شد تا ایران در اکسپوی ژاپن ۲۰۲۵ چنین رخدادی را جبران کند و حداقل در بخش معرفی ایران فرهنگی بهتر عمل کند که حالا گفته میشود این فرصت نیز سوخته و از بین رفته است، آن هم در شرایطی که ایران چه از نظر اقتصادی و تجاری و چه از منظر سیاست خارجی در مبحث مقابله با ایرانهراسی بیش از همیشه به این فرصت تاریخی نیاز داشته است.
اهمیت اکسپوی ۲۰۲۵ ژاپن برای ایران و جهان
اکسپو ۲۰۲۵ ژاپن، یکی از بزرگترین نمایشگاههای صنعت و فناوری است که از ۲۴ فروردین ماه لغایت ۲۱ مهرماه سال آینده با موضوع طراحی جامعه آینده برای زندگی بشر برگزار خواهد شد؛ در واقع یک فرصت مهم ۶ ماهه در یک رویداد مهم جهانی برای تجارت و معرفی فرهنگ و هنر ایران پیش روی کشور بوده که به نظر میرسد با این اعلام انصراف به باد رفته است.
موضوع اصلی اکسپو ژاپن ۲۰۲۵ نیز طراحی جامعه آینده برای زندگی بشر است. در این نمایشگاه سه موضوع به عنوان عناوین فرعی این نمایشگاه تعریف شده است که این موضوعات عبارتند از: «نجات زندگی بشر»، «توانمندسازی زندگی بشر» و «پیوند زندگی بشر».
همچنین برآوردها حکایت از احتمال بازدید مستقیم حدود ۲۸ میلیون نفر از این رویداد جهانی است که ۱۰درصد از این شرکتکنندگان احتمالا خارجی هستند و این جدا از بازدیدهای مجازی و اینترنتی از این نمایشگاه است.
این نمایشگاه میتوانست فرصتی برای ایران باشد که در سالهای اخیر تلاش کرده در حوزههایی مانند انرژیهای تجدیدپذیر و کشاورزی هوشمند پیشرفتهایی داشته باشد، اما به دلیل تحریمها و تبلیغات منفی، این دستاوردها به درستی معرفی نشدند.
اکسپوی ۲۰۲۵ میتوانست فرصت مناسبی برای ایران باشد، تا نه تنها این توانمندیها را به نمایش بگذارد، بلکه با کشورهای پیشرفته مانند ژاپن همکاریهای فناورانه و علمی را گسترش دهد. مشارکت در اکسپو میتوانست سکوی تجاری و دیپلماتیک برای تهران باشد.
مسأله این است که باید به مدیران و مسئولان کشور یادآور شد و تأکید کرد که شرکت در اکسپو ۲۰۲۵ برای ایران تنها یک فرصت نمایشی نبود، بلکه یک سکوی تجاری و دیپلماتیک بود که میتوانست روابط اقتصادی و سیاسی ایران با ژاپن و دیگر کشورهای شرکتکننده را تقویت کند.
این رویداد همچنین میتوانست به جذب سرمایهگذاری و تقویت گردشگری در ایران نیز کمک کرده و با معرفی جاذبههای گردشگری و پروژههای زیرساختی، توجه سرمایهگذاران خارجی را جلب کند. با وجود این فرصتها، ایران نتوانست برنامهریزی درستی برای حضور در اکسپو ۲۰۲۵ داشته باشد؛ در حالی که بسیاری از کشورها از ماهها قبل آغاز به آمادهسازی خود برای حضور در این رویداد کرده بودند.
|
