|
تفاهم میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا که بر اساس آن، جنگ و عملیات نظامی در تمامی جبههها از جمله لبنان به صورت فوری و دائمی پایان یافته و به علاوه، محاصره دریایی علیه ایران بلافاصله و به طور کامل خاتمه مییابد، نشانهای از باز شدن یک کانال برای گام نهادن در مسیر توافق است که چنانچه با موفقیت سپری شود، همان نتیجه را در پی خواهد داشت که در بیانیه شورای عالی امنیت ملی آمده است.
براساس این بیانیه، مذاکرات برای توافق نهایی، به پس از اجرای تعهدات طرف مقابل وفق یادداشت تفاهم موکول شده است.
از این رو نفس شکلگیری چنین تفاهمیمیتواند نشانه ای مهم در روابط پرتنش 2 کشور باشد، آن هم در حالی که سطح بیاعتمادی میان تهران و واشنگتن همچنان بالاست.
نکته مهم در چنین تفاهمی، بدون توجه به محتوای آن، منطق سیاسی شکل گرفته است؛ به این معنا که 2طرف پس از دورهای از تنش، فشار متقابل و پیامهای غیرمستقیم به سمت تفاهم حرکت کرده اند که این امر نشان میدهد هزینه ادامه شرایط پرتنش فعلی از هزینه مذاکره و دیپلماسی بیشتر شده است.
از این جهت میتوان گفت که تفاهم فعلی نه به معنای پایان کامل اختلافات، بلکه تلاشی برای مدیریت بحران است که البته میتواند زمینه ساز توافق در آینده باشد.
با تمام این حال، تجربه نشان میدهد که هرگونه تفاهم اولیه، اگر فاقد سازوکار اجرایی، ضمانت سیاسی و مسیر روشن برای ادامه گفتوگو باشد، ممکن است بهسرعت فرسوده شود. از این رو موفقیت آن به توان طرفین در حفظ آن بستگی دارد.
از سوی دیگر، تفاهم مذکور با توجه به اثربخشی منطقهای و بینالمللی بهعلاوه نقش آفرینی میانجیهایی چون پاکستان، قطر و حتی ترکیه که تلاش مستمری در این زمینه داشته اند، برای بازیگران منطقهای و فرامنطقهای دارای اهمیت خاصی است و انتظار میرود از جهات مختلف به ویژه ملاحظات امنیتی، منابع انرژی، بازارها و حتی روندهای دیپلماتیک دارای نتایج ملموسی داشته باشد.
با وجود این، نگاه بدبینانه به موضوع که ناشی از بدعهدیهای طرف مقابل و ناپایداری سیاستهای کاخ سفید در قبال ایران است، ایجاب میکند که با توجه به بی اعتمادی مزمن به آمریکا، در بحث ضمانتهای اجرایی تفاهم و حفظ آن تلاشهای وافری صورت گیرد.
در مجموع، تفاهم ایران و آمریکا بیش و پیش از هر چیز نشانهای از آمادگی 2طرف برای کاهش تنش دارد و برای دستیابی به توافق پایدار نیازمند زمان و برداشتن گامهای مهم در عرصه دیپلماسی است. گامهایی که به پشتوانه قدرت ملی و با هماهنگی و انسجام کامل میان ارکان نظام برداشته میشود و هدفگذاری اصلی آن دستیابی به شرایطی است که اقتدار نظام و منافع ملی بیش از پیش حفظ و تقویت شود.
|
