|
کبری هنری لطیف پور - خبرنگار همدان پیام: از سر گذراندن تجربه اپیدمی کرونا رعب و دلهره ی عجیبی را در بسیاری ازشهرها و کشورهای جهان ایجاد کرد و هنوز چند صباحی از گذارندن این اپیدمی نگذشته،شواهدی از بروز مشکلی جدید پیدا شده است.
در هفته ها و ماه های اخیر میهمان ناخوانده دیگری در نقاطی از دنیا دیده شده است ،آبله میمون.بیماری نادری که ویروس عامل آن به همان خانواده ای از ویروس ها تعلق دارد که آبله در آن وجود دارد.
ویروس آبله میمون که شاید بهتر است آنرا آبله جوندگان بنامیم از خانواده ویروس های آبله است.
برای اولین بار حدود ۵۰ سال پیش در یک پسر شیرخوار ۹ماهه در کشور زئیر یا همان کنگو شناسایی شد.شاید بد نباشد بدانیم که ۱۲ سال قبل از آن نیز برای اولین بار در یک آزمایشگاه تحقیقاتی، دانمارکی ها ویروس آبله میمون را شناسایی نمودند و ماجرا از این قرار بود که درآن سال ها که برروی واکسن های مختلف آبله تحقیقاتی شد،در بین میمون هایی که در آزمایشگاه بررسی می شدند یک بیماری شبیه آبله شایع شد که تاول های ریز روی پوست و دهان میمون ها پیدا می شد و برخی میمون ها تلف می شدند،تیم تحقیقاتی دانمارکی این ویروس را جدا نمود و نام آن را آبله میمون نهادند.
می توان ویروس آبله میمون را در دو دسته جداگانه در نظر گرفت:
۱- دسته آفریقای مرکزی یا نوع کنگوئی
۲- دسته آفریقای غربی
بیماران گزارش شده از کنگو،گابون،جمهوری کنگو،جمهوری آفریقای مرکزی و سودان جنوبی از نوع کنگوئی بودند که کشندگی حدود ۱۰درصد برای آن تخمین زده می شود و بیماران گزارش شده از نیجریه و غرب آفریقا مانند ساحل عاج و سیرالئون از نوع آفریقای غربی هستند که کشندگی کمتری در حد ۱ تا ۳/۵ درصد برای آن در نظر می گیرند.موارد گزارش شده در طغیان اخیر اروپا تاکنون از نوع آفریقای غربی است.
از پنجاه سال قبل تا کنون چه گذشته است؟
قصه از کجا شروع شد؟
خبرها می گویند در هفته اخیر بیش از ۱۰۰ نفر در اروپا و آمریکا و اخیرا در استرالیا به آبله میمونی مبتلا شده اند.ماجرا از یک مسافر انگلیسی شروع شد که از نیجریه( کشور شناخته شده از موارد آبله میمونی)به انگلستان بازگشت.این مسافر ۵ روز قبل از بازگشت از نیجریه به انگلستان بر روی نقاطی از بدن خود ضایعات تاولی آبدار ریز مشاهده نمود اما بدون آن که به مأموران پرواز اطلاع بدهد سوار هواپیما شده و به انگلستان بازمی گردد و به محض رسیدن به انگلستان به نزد پزشک می رود و ماجرا را تعریف می کند.تیم سلامت با لباس حفاظت فردی و پوشش کامل از بیمار نمونه برداری می کند و جواب آزمایش آبله میمون گزارش می شود.
از آن جا که این ویروس در گروه ویروس های بسیار مهم و امنیتی جهان قرار دارد بلافاصله نمونه ها به آزمایشگاه سازمان امنیت سلامت انگلستان ارسال می شوند و در روز سوم بعد از رسیدن مسافر به انگلستان جواب به طور قطعی تایید می شود و بدین صورت انگلستان بعد از ۱۷ مورد قبلی که در سال های میلادی ۲۰۲۲،۲۰۲۱،۲۰۱۹،۲۰۱۷ شناسایی کرده بود(همگی با سابقه سفر به نیجریه) اولین مورد خود در سال ۲۰۲۲ را شناسایی نمودند.
تا این جا همه چیز قابل انتظار و البته مهم بود.اما وقتی یک هفته بعد در یک خانواده انگلیسی دو مورد جدید آبله میمونی شناسایی شد که ارتباطی با بیمار اول نداشتند موضوع وارد فاز جدیدی شد.
آیا آبله میمون کشنده است؟یا عوارض جدی دارد؟
تا کنون مورد فوت در بیماران خارج از آفریقا رخ نداده است.از ۱۹۷۰ تا دهه ۹۰ میلادی تمام موارد فوت در کودکان کوچک تر از ۱۰ سال رخ داده است .اما در دو دهه قبل کمتر از ۴۰ درصد از فوت شده های آبله میمون در کودکان کمتر از ۱۰ سال رخ داده است.در طغیان سال ۲۰۱۷ نیجریه متوسط سن فوت شدگان آبله میمونی ۲۷ سال بوده است.
بیماری در کودکان و کسانیکه بیماری زمینه ای با نقص ایمنی دارند ویروس باعث تشدید بیماری می شود .عوارض مهم آن به ویژه در کودکان عفونت مغزو چشم می باشد.
علائم بیماری آبله میمون چگونه است؟
بعد از ورود ویروس به بدن بین ۵ تا ۲۱ روز طول می کشد که علائم بالینی شروع شوند.آبله میمون دو فاز بیماری دارد:
۱- فاز اول یک مرحله پیش درآمد دارد که ۱ تا ۵ روز طول می کشد و علائم خفیف کسالت احساس می شود و سپس علائم مشخص بیماری مانند تب بالا، سردرد شدید، بدن درد ، کمر درد و تورم غدد لنفاوی بروز می کند.
۲- فاز دوم با پیدایش بثورات پوستی مشخص می شود که ۲ تا ۵ روز بعداز شروع تب، این بثورات نمایان می شوند و در ابتدا به صورت لک های کوچک قرمز مسطح یا کمی برجسته هستند که طی یک یا دو روز به سمت آبکی شدن می روند.
چگونه انسان به آبله میمون مبتلا می شود؟
آیا از انسان به انسان نیز منتقل می شود؟
انتقال بیشتر از راه حیوان به انسان است که از طریق خراش،گازگرفتگی یا خوردن گوشت خوب پخته نشده یا دست زدن به ترشحات حیوان در هنگام زبخ و آماده نمودن برای پختن غذا می باشد.
انتقال از فرد به فرد بر خلاف آبله مرغان به راحتی رخ نمی دهد و شرایط خاصی لازم دارد.راه اصلی انتقال فرد به فرد از راه تنفسی است که در انسان چون از راه قطرات میکروسکوپی درشت منتقل می شود نیاز به تماس چهره به چهره و زمان نسبتا طولانی چهره به چهره و برخورد نزدیک لازم دارد.
و لذا احتمال انتقال به افرادی که در یک خانه مشترک زندگی می کنند بسیار بیشتراز جامعه است.
آیا احتمال گسترش سریع و جهانی این بیماری وجود دارد؟با توجه به شرایط فوق احتمال انتقال گسترده و سریع آبله میمونی در جامعه مانند کووید ۱۹ و آنفلوآنزا بسیار کم است اما نظر نهایی دقیق را زمانی می توان بیان نمود که اطلاعات بیشتری از ژنتیک این ویروس در بیماران جدید وجود داشته باشد.نزدیک شدن تعطیلات تابستانی و افزایش مسافرت ها و برگزاری جشن ها و دورهمی های متعدد احتمال افزایش بیماران و تداوم طغیان در اروپا را محتمل تر می کند.
آیا امکان ریشه کنی آبله میمونی مانند آبله مرغان در قرن گذشته با واکسیناسیون وجود دارد؟آبله انسانی در قرن گذشته با واکسن ریشه کن شد چون میزبان حیوانی نداشت.اما آبله میمون با میزبان های متعدد حیوانی که دارد و در طبیعت و حیات وحش باقی می ماند امکان ریشه کنی به راحتی آبله انسانی با واکسیناسیون وجود ندارد و برنامه های کنترلی پیچیده تری با رویکرد سلامت واحد نیاز دارد.افزايش سواد سلامت مردم مناطق بومی و برنامه ریزی با توجه به سلامت حیوانات و تغییرات اقلیمی همزمان با سلامت انسان در کنترل این بیماری بسیار اهمیت دارد.
|
