|
شادروان حسن دانشفرهمدانی(۱۳۸۴-۱۳۰۱) را میتوان جزء معدود هنرمندانی دانست که نسبت به جریان خوشنویسی ایران و آثار خلق شده توسط برخی خوشنویسان انتقاداتی را وارد کرده است.
وی که خود از خوشنویسان وفادار به شیوه قدما و شیفته فرهنگ ایران و اسلام و ادبیات فارسی بوده با تألیف کتاب«پشتپرده»(نگاهی گذرا به آرای نستعلیقنویسان ایران) سعی کرده است با آوردن نمونههایی از آثار خوشنویسان ایران از دوره صفویه تا عصرحاضر(زمان زیست نویسنده) انتقادات و نظرات خود را در رابطه با آثار خلق شده در زمینه خوشنویسی نشان دهد.
دانشفرهمدانی در کتاب مذکور که آن را با خط تحریری خویش و با حوصلهای مثالزدنی نگاشته، تلاش کرده است با اتکا به روشی که امروزه به نام تحلیل محتوا نامیده میشود، با مراجعه به آثار موجود در زمینه خوشنویسی در کتب و مرقعات، این آثار را از نظر محتوایی مورد بررسی قرار داده و با نشان دادن غلطهای نگارشی موجود به مخاطب ثابت کند که برخی از خوشنویسان قدیم و جدید، رسالت اصلی هنر خوشنویسی را که به عقیده وی، درستنویسی شعر و متن و انتقال پیام و معناست زیرپا گذاشته و در واقع به گونهای شعر را فدای زیبایی ترکیبات خوشنویسی کردهاند.
وی، علت اصلی و انگیزه نگارش کتاب پشت پرده و اتخاذ رویکرد انتقادی به آثار خوشنویسان را برخورد با جمله«خط بیشتر با جهل بود» بیان کردهاند که در حین مطالعه کتاب راحهالصدور علی راوندی(۵۹۹ ه .ق) با آن مواجه شدهاند که وی را سخت متأثر کرده و این معنی را در ذهنشان متبادر کرده است که خطاطان جاهلند و این دریافت را با زحمت مشق و تمرینی که در راه طولانی کسب هنر خوشنویسی، روندگان این طریق باید طی کنند در منافات دیدهاند.
دانشفرهمدانی، همچنین با مشاهده مقالهای تحتعنوان«املای فارسی» به قلم«احمد بهمنیار» که در آن انقاداتی تند و گزنده به طرز تحریر خوشنویسان وجود داشته به این نتیجه رسیدهاند که علت همراه بودن جهل با خط(خوشنویسی) تصرفات خودسرانه خوشنویسان در نگارش و املای کلمات است.
وی مصادیق تصرفات مذکور را با اشاره به مقاله فوق به طور کلی شامل: سرهم نوشتن کلماتی که باید از هم جدا باشند روی هم یا درشکم هم نوشتن کلمات و پیش و پس کردن آنها بر خلاف ترتیبی که در جمله و عبارت دارد، ننوشتن دندانهها و سهلانگاری در نقطهگذاری که توسط خوشنویسان و با هدف زیبا ساختن خط و رساندن آن به کمال زیبایی استفاده میشود، دانسته و در ادامه کمال و زیبایی سخن مکتوب را به این میدانند که سخن ملفوظ را چنان که هست نشان دهد.
در جایجای این کتاب وسواس مرحوم دانشفر به موضوع صحیحنویسی شعر و کلام و نگرانیشان به این مسأله به چشم میخورد. موضوع دیگری که این هنرمند دلسوز در این کتاب بر آن انگشت گذاشته و مطرح کرده است: مسأله تربیت خوشنویسان و موضوع آموزش خوشنویسی است. به نظر وی این نوع کارها و ابداعات در خوشنویسی مبتدیان را بدآموز کرده و آنان بدین گمان که این طرز نوشتن نوآوری است از این روش غلط پیروی میکنند.
امروز پس از گذشت سالها از نگارش کتاب پشت پرده، با نگاهی به انبوه آثار تولید شده در زمینه خوشنویسی میتوان دریافت که دغدغه مرحوم دانشفر تا چه پایه درست و منطقی بوده است. جدایی روزافزون خوشنویسی از مخاطبان اصلی خود که در واقع همان عموم مردم و علاقهمندان هستند و کشیده شدن خوشنویسی به سمت مخاطبان خاص، تنها گوشهای از آسیبی است که غالب شدن جریان زیباییشناسانه به خوشنویسی با بهکارگیری ترکیبات عجیب و قربانی کردن شعر به قصد جذب مخاطب جهانی، به این فن شریف وارد کرده و حلاوت، سادگی و بیپیرایه بودن این هنر عزیز را که در آثار خوشنویسان متقدم درک و دریافت میشود، سخت تحتتأثیر قرار داده است به گونهای که امروزه طعن و تحقیر راوندی که«خط بیشتر با جهل بود» را میتوان در ملاحظه آثار برخی از خوشنویسان به کار برد و در پایان باید گفت چقدر جای خالی کسانی چون مرحوم دانشفرهمدانی که با جرأت و دلسوزی و همت در فضای نقد وارد میدان هنر خوشنویسی شد و جهت اعتلای هنر اصیل و ملی خوشنویسی گام برداشت در جامعه هنری خالی است .
مدیرکل فرهنگوارشاد اسلامی استان همدان از اهدای آثار مرحوم استاد حسن دانشفر برای نمایش در موزه هنرهای معاصر همدان خبر داد و گفت: این آثار شامل تابلوهای خوشنویسی و کتابهای این شخصیت فرهیخته است.
احمدرضا احسانی بیان کرد: مرحوم استاد حسن دانشفر از ادبا، محققان برجسته و استادان خوشنویس همدان بود که سال ۸۴دار فانی را وداع گفت.
وی با بیان اینکه آثار فاخری از این استاد فقید به جای مانده است گفت: ۴۰تابلوی خوشنویسی و تعدادی از کتابهای مرحوم دانشفر توسط خانواده وی به ادارهکل فرهنگوارشاد اسلامی همدان اهدا شد.
احسانی با تأکید بر اینکه این آثار در موزه هنرهای معاصر همدان به نمایش گذاشته میشود افزود: مرحوم دانشفر در حوزه ادبیات هم پژوهشگری برجسته بود و تألیفاتی در حوزه حافظشناسی و خیامشناسی داشت که همه آنها را با خط خوشنویسی تألیف و منتشر کرده بود.
مدیرکل فرهنگوارشاد اسلامی استان همدان بیان کرد: این آثار، گنجینه ارزشمندی از فرهنگ و هنر است که برای ارائه به همه علاقهمندان هنر و ادب این مرز و بوم به بهترین شکل نگهداری میشود.
احسانی گفت: با تکمیل و افتتاح موزه هنرهای معاصر، ظرفیت مناسب و فضای استاندارد برای گردآوری و نگهداری آثار فاخر فرهنگی و هنری علما، مشاهیر و مفاخر استان فراهم میشود.
وی بیان کرد: این موزه در معرفی توانمندیها و ظرفیتهای فرهنگی همدان نقش بسزایی داشته و زمینههای لازم برای بالندگی بیش از پیش و توسعه فرهنگی و هنری استان هم در بخش اقتصاد فرهنگوهنر و هم در بخش گردشگری را فراهم میکند
|
