|
کمآبی بیسابقه تابستان امسال در همدان شک شدیدی در پیکره اقتصادی و اجتماعی این شهر کهن وارد ساخت که حتی با بازتابهای جهانی همراه بود. اگر چه با اعلام استاندار همدان با بهره برداری از مرحله اول طرح ملی آبرسانی از سد تالوار زنجان و ورود 400 لیتر آب در هر ثانیه به شبکه آبرسانی کلانشهر همدان، جیره بندی دو ماهه آب شهر از 27 مهرماه برطرف میشود ولیکن به گفته خود استاندار این پایان مسیر طولانی حل دائمی مشکل کمآبی در همدان نیست و این قصه سر دراز دارد.
در روزهای پر کش و قوس در دو ماه بحرانی کم آبی در همدان بسیاری اخبار و رویدادهای نه تنها شهر همدان بلکه استان تحت تأثیر این واقعه گزنده قرار داشت و چه در محافل رسمی و اجرائی و چه در گپ و گفتهای مردمی حرف و حدیثهای فراوان از چرایی روبهرویی شهری با قدمت 2500 ساله که در همیشه در تاریخ به خوش آب و هوایی و آبادانی و برکت زمین و اقتصاد کشاورزی شهره بوده است، با خشکسالی و تشنگی در میان بود و هر کس به فراخور فهم و دانش خود راه علاجی بر این واقعه معرفی میکرد، هر چند در عمل تا کنون کمتر نظریه و پیشنهادی به درمان بحران کمآبی همدان منتهی شده است.
اما و در همین حال در بین تمام گفتهها و ناگفتهها و شنیده و ناشنیدهها به یقین داستان حسرتانگیز کشت قناتها و این شریانهای حیاتی که با قدمتی 500 ساله در اعماق دور و نزدیک دشتها و کوهپایههای جای جای استان همدان جریان داشته و زندگی در این مناطق شهری و روستائی را جاری میساخته است، از همه گفته و واقعیتها دلنشینتر و شنیدنیتر مینماید.
در کتب و اسناد تاریخی همدان قابل مطالعه و آگاهیست و خیلی موی سپید کردهها از مردمان دانای شهر همدان بر این نکته تأکید دارند که تا روزگارانی نه چندان دور زندگی مردم شهر و عمده فعالیتهای زراعی در همدان متکی به وجود رشتههای متعدد و شناسنامهدار قنوات بوده است، به گونهای که بافت قدیم شهر همدان در محاصره قناتها بوده است.
یک کشاورز زاده از باغبانان نسل قدیم همدان به مدت حدود یک قرن توسط آباء و اجداد خود کشت قناتی را در منطقه کنونی پردیس همدان مدیریت میکردهاند نقل میکند که تنها حدود 33 رشته قنات را از منطقه سعیدیه همدان تا زمینهای معروف به مکارچه در منتهی علیه شرقی شهر که به روستای سابقه فقیره (محمدیه) ختم میشده، سراغ دارد که اکنون به غیر از یکی دو مورد هیچ آثاری از آن قناتها و شکوه و جلال گستره وسیعی از باغ و زراعت آن منطقه وسیع باقی نمانده است.
بدون شک دلیل اصلی نابودی چنین سرمایههای عظیم ملی گسترش بیرویه و ناشیانه شهر همدان است که قربانی طمعورزی زمینخواران و وراث ناخلف باغداران و کشاورزان بومی همدان شده است. این کشاورز زاده همدانی که خود هم اینک قطعه باغ کوچکی را در منطقه پردیس از چنگ زمینخواران و قانونگریزان حفظ کرده است و ساکن همین منطقه میباشد، با تعصب بیان میکند که از انبوه قناتهای منطقه پردیس یک رشته به نام قنات (للـه قاسم) و یک رشته دیگر مربوط به (حاج شکرا... خاکیان) باقی است که برخی از قنات للـه قاسم در حال حاضر به مصرف آبیاری باغ گیاهان دارویی جهاد سازندگی و پارک بانوان در منطقه کوچه مشکی میرسد و قنات مربوط به حاج شکرا... خاکیان که حدود یک قرن با مجاهدات و هزینه شخصی چنین خاندان خیر و آیندهنگر مرتب لایهروبی و نگهداری میشده است با لولهگذاری چند صد متری توسط شهرداری به پارک پرواز واقع در منطقه اعتمادیه منتقل شده و در سالهای اخیر موجب سرسبزی و پایداری پارک وسیع پرواز میباشد.
باغبان زاده قدیمی شهر همدان که مایل به نام بردن خود در این گزارش نمیباشد داستان حیرتانگیزی از قنات حاج شکرا... نقل میکند.
او میگوید: بعد از اینکه اراضی زراعی و باغهای سرسبز منطقه وسیع پردیس از اواسط دهه 60 به تدریج و با رویکردی غلط از سوی مدیران شهری با شتاب تأسفباری تخریب و به ساختمان و خیابان تبدیل میشد، خروجی قنات حاج شکرا... نیز با چند متر لولهگذاری به قطعه زمینی سخرهای انتقال داده شده و استخر خاکی مقابل آن نیز با لودر و بلدوزر تخریب گردید و آب قنات تا چند سال زیر خاک انبوه مدفون و هدر میرفت و کمتر کسی هم از وجود چنین نعمت بزرگی اطلاع داشت.
به گفته وی در چنین اوضاع و احوال که باغ اعتمادیه با ساختمان قدیمی آن توسط شهرداری به پارک زیبای پرواز تبدیل شده بود مدت مدیدی برای آبیاری فضای پارک از تانکرهای سیار استفاده میشد، در حالی که وجود قنات حاج شکرا... در آن منطقه و نزدیکی پارک و با شیب طبیعی و مناسبی نسبت به باغ اعتمادیه و پارک پرواز مورد غفلت واقع بود، تا اینکه فرزند حاج شکرا... که با دغدغه پدر مرحوم خود برای حفظ و حیات قنات آشنایی داشت با پیگیریها مرتب پیشنهاد احیای قنات حاج شکرا... و انتقال آب آن را به پارک پرواز مطرح داشت و این ایده صواب و سازنده سرانجام به مرحله عمل گذاشته شد.
باغبانزاده پیر شهر ما در پایان حرفهای قابل تأمل و حسرتانگیز خود با لحنی دلنشین و خیرخواهانهای نجوا میکند، کمتر کسی از شهروندان همدانی و ساکنان و شهرنشینان جدید منطقه پردیس سراغ دارند و میدانند، اگر نبود تلاش و همت و از خودگذشتگی مردی چون حاج شکرا...، این قنات 400 ساله هم مثل سایر قنوات شهر نابود میشد و شاید پارک زیبای پرواز هم پای نمیگرفت.
او میگوید معدود قدیمیهای منطقه که داستان قنات حاج شکرا... را میدانند، هنگامه استراحت در پارک و احساس آرامش در فضای دلنشین آن برای آمرزش آن مرد خیر فاتحه میخوانند، اما جای دارد شورای شهر و شهرداری همدان نیز حداقل با نصب یک لوحه سرامیکی در سردر پارک، نام باعث و بانی چنین صدقه جاریه در اذهان مردم نگه دارد.
|
